Rocznicowe spotkanie było okazją do przedstawienia dotychczasowych osiągnięć, podziękowania za zaangażowanie mieszkańców i zapowiedzi kolejnych działań.

17 lipca w siedzibie Urban Labu w Raciborzu odbyło się spotkanie z okazji pierwszej rocznicy działalności tej przestrzeni. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele samorządu, organizacji społecznych i mieszkańcy. Spotkanie było okazją do podsumowania pierwszego roku funkcjonowania miejsca, przypomnienia jego najważniejszych inicjatyw i rozmów o planach na kolejne miesiące.

Urban Lab rozpoczął działalność 17 lipca 2025 r. w przestrzeni nowego dworca kolejowego. Powstał jako element zagospodarowania obiektu zgodnie z założeniami Strategii Rozwoju Miasta Racibórz 2030 oraz Gminnego Programu Rewitalizacji. Celem projektu było stworzenie ogólnodostępnego miejsca współpracy mieszkańców, organizacji pozarządowych, przedsiębiorców i środowisk kreatywnych, które jednocześnie pełni funkcję centrum aktywności społecznej i przestrzeni do dialogu o rozwoju miasta.

Podczas pierwszego roku działalności Urban Lab stał się miejscem spotkań, warsztatów, konsultacji i wydarzeń skierowanych do mieszkańców w różnym wieku. W przestrzeni funkcjonują strefy coworkingu, booksharingu i plantsharingu, dostępny jest kącik dla dzieci, miejsce do gry w szachy, pianino oraz przestrzeń sprzyjająca organizacji spotkań i pracy projektowej. Obiekt służy również freelancerom, przedsiębiorcom i organizacjom społecznym, które korzystają z sal przeznaczonych do pracy indywidualnej i zespołowej.

W ciągu pierwszych dwunastu miesięcy działalności odnotowano 398 rezerwacji sal, w tym 246 dużej sali i 152 małej, co oznacza średnio ponad jedną rezerwację dziennie. Jak zaznaczano podczas spotkania, Urban Lab stał się miejscem, w którym realizowane są zarówno niewielkie inicjatywy lokalne, jak i przedsięwzięcia dotyczące rozwoju miasta, współpracy społecznej oraz działalności organizacji pozarządowych i środowiska biznesowego. Raciborski Urban Lab jest również wskazywany przez Instytut Rozwoju Miast i Regionów jako jeden z najlepiej funkcjonujących tego typu obiektów w Polsce.

Prezydent Raciborza Jacek Wojciechowicz podkreślił, że miniony rok pokazał, iż udało się stworzyć przestrzeń łączącą różne środowiska i sprzyjającą wymianie poglądów oraz dialogowi. – A wszystko po to, żeby lepiej się poznać, żeby też poznać różne punkty widzenia na sprawy ogólnie, ale też z dużym naciskiem na sprawy związane z naszym miastem. Myślę, że trzeba pogratulować tej idei i realizacji, jaka nastąpiła. Udało się więcej, niż sami się spodziewaliśmy – powiedział.

Małgorzata Rudnicka-Głowińska, zastępczyni prezydenta Raciborza, zwróciła uwagę, że w Urban Labie realizowano liczne przedsięwzięcia. – Ostatni rok potwierdził, że jest to miejsce, w którym realizowały się wszelkie pomysły, inicjatywy, odbywał się szereg różnych warsztatów – w tematach łatwych, prostych, ale również poruszane tu były tematy ważne dla mieszkańców, organizacji pozarządowych, stowarzyszeń i świata biznesu. Za to wszystkich wam dziękuję i gratuluję. Gratuluję za to, że to miejsce wszyscy razem tak naprawdę stworzyliśmy – zaznaczyła.

Elementem obchodów był występ EMI, czyli Emilii Franicy. Młoda wokalistka, znana z udziału w programach „The Voice Kids VI” oraz „Szansa na Sukces. Eurowizja Junior 2023”, zaprezentowała swój repertuar. 16-latka pochodzi z Kornowaca, a swoje umiejętności rozwijała w Studiu Muzyki, Piosenki i Teatru ARS oraz w Państwowej Szkole Muzycznej. Na na koncie już kilka swoich utworów, ale także prezentuje w swoich mediach społecznościowych covery znanych piosenek.

fot. Ireneusz Burek
oprac. /kp/

Na Pradziadzie Polacy odpowiadają za ok. 35% ruchu turystycznego, z kolei w rejonie Masywu Śnieżnika wskaźnik ten rośnie nawet do 60–70%.

Czeskie Jesioniki, pasmo górskie położone tuż przy granicy z Polską, przeżywają obecnie prawdziwe oblężenie, a liczba odwiedzających bije kolejne rekordy. Wyjątkowa bliskość geograficzna i doskonała infrastruktura sprawiają, że region ten od lat cieszy się ogromną popularnością wśród polskich turystów, którzy stanowią znaczącą część ruchu u naszego południowego sąsiada. Z danych przekazanych przez Agencję Ochrony Przyrody i Krajobrazu Republiki Czeskiej (AOPK ČR) wynika, że na samym Pradziadzie Polacy odpowiadają za ok. 35% ruchu turystycznego, natomiast w rejonie Masywu Śnieżnika wskaźnik ten rośnie nawet do 60–70%. Skumulowane dni wolne i okresy świąteczne w obu krajach regularnie przekładają się na rekordową frekwencję na najpopularniejszych szlakach.

Historyczne maksima frekwencji odnotowano 2 maja tego roku, kiedy to w ciągu jednej doby dolinę Białej Opawy przemierzyło ponad 3 tys. osób, a na szczyt Pradziada dotarło ponad 3,5 tys. turystów. Był to najwyższy wynik dobowy od momentu rozpoczęcia pomiarów w 2009 r. W godzinach szczytu w dolinie Białej Opawy na szlaku pojawiał się średnio jeden człowiek co pięć sekund, a analizy wykazują, że w weekendy ruch na samym Pradziadzie trwa nieprzerwanie przez całą dobę. W związku z prognozami zapowiadającymi sprzyjającą aurę Czesi spodziewają się kolejnych fal turystów i radzą, jak zaplanować wycieczkę, by uniknąć największego ścisku.

Pavel Jurka z Agencji Ochrony Przyrody i Krajobrazu Republiki Czeskiej sugeruje, aby na najpopularniejsze trasy wyruszać na początku tygodnia, najlepiej wczesnym rankiem lub późnym popołudniem, omijając godziny południowe. Jednocześnie zaleca wybór mniej znanych tras. – Jesioniki oferują wiele pięknych i spokojnych miejsc, gdzie można o wiele bardziej cieszyć się naturą – przekonuje.

Czytaj także:

Bilet Turystyczny Jesioniki ułatwia letnie wycieczki po regionie

Nocowanie w Beskidach. Czechy rozszerzają ofertę dla turystów

Czechy zyskują na popularności. Hitem kraj morawsko-śląski

fot. Moravian-Silesian Tourism
oprac. /kp/

Inwestycja o wartości blisko 3 mln zł poprawiła bezpieczeństwo pasażerów i kierowców.

Na stacji kolejowej Olza, położonej przy linii kolejowej nr 158 Rybnik Towarowy – Chałupki, zakończyły się prace mające poprawić bezpieczeństwo i komfort podróżnych. W ramach inwestycji wybudowano nowe dojścia do peronów, które zastąpiły dotychczasowe piesze przejście przez tory.

Nowa infrastruktura zapewnia bezpośrednie połączenie peronu nr 2 z ul. Dworcową. Przebudowano również drogę prowadzącą do peronu nr 1, dzięki czemu dostęp do obu peronów stał się wygodniejszy i bezpieczniejszy dla pasażerów.

Zmiany objęły także przejazd kolejowo-drogowy przy ul. Dworcowej. Zamontowano tam nowe rogatki, sygnalizację świetlną i system monitoringu, co ma zwiększyć poziom bezpieczeństwa zarówno kierowców, jak i pieszych.

Inwestycję zrealizowały Polskie Linie Kolejowe S.A. w ramach „Rządowego programu budowy lub modernizacji przystanków kolejowych na lata 2021–2026”. Wartość zadania wyniosła blisko 3 mln zł.

Program Przystankowy w woj. śląskim obejmuje 22 inwestycje związane z przebudową peronów o łącznej wartości przekraczającej 99 mln zł oraz 21 zadań dotyczących budowy i modernizacji parkingów, których wartość wynosi 6,4 mln zł.

fot. PLK
oprac. /kp/

Osoby pobierające rentę socjalną mogą podejmować zatrudnienie, jednak muszą pamiętać o obowiązujących limitach przychodów.

W 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłacał rentę socjalną ponad 300 tys. osób w całym kraju, z czego blisko 31 tys. w woj. śląskim. Świadczenie przysługuje osobom całkowicie niezdolnym do pracy, których niezdolność powstała przed osiągnięciem pełnoletności lub w okresie nauki.

Renta socjalna jest świadczeniem przeznaczonym dla osób pełnoletnich, które z powodu naruszenia sprawności organizmu stały się całkowicie niezdolne do pracy jeszcze przed ukończeniem 18. roku życia lub w czasie nauki w szkole, na studiach albo podczas kształcenia doktoranckiego. Świadczenie finansowane jest z budżetu państwa i nie jest uzależnione od stażu pracy ani od przebywania na terytorium Polski.

W ubiegłym roku rentę socjalną otrzymywało średnio 300,9 tys. osób w całym kraju. Rok wcześniej było to 297 tys. świadczeniobiorców. Najwięcej rent wypłacano w woj. mazowieckim (35,3 tys.), śląskim (30,9 tys.) i wielkopolskim (25,6 tys.).

Od 1 marca renta socjalna wynosi 1978,49 zł brutto i podlega corocznej waloryzacji. Jej wysokość odpowiada 100% najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Świadczenie przyznawane jest na wniosek po uzyskaniu orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej ZUS potwierdzającego całkowitą niezdolność do pracy. Może zostać przyznane na stałe lub na czas określony, w zależności od charakteru niezdolności do pracy.

Prawo do renty socjalnej przysługuje także osobom posiadającym polskie obywatelstwo, które czasowo przebywają poza granicami kraju, na przykład w związku z nauką lub pobytem u rodziny.

Osoby pobierające rentę socjalną mogą podejmować zatrudnienie, jednak muszą pamiętać o obowiązujących limitach przychodów. Osiąganie dochodu do wysokości 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia nie wpływa na wysokość świadczenia. Po przekroczeniu tego progu renta zostaje zmniejszona o kwotę przekroczenia, natomiast przekroczenie 130% przeciętnego wynagrodzenia skutkuje zawieszeniem jej wypłaty. Limity są aktualizowane co trzy miesiące.

Renta socjalna nie przysługuje osobom, które mają ustalone prawo m.in. do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, świadczenia lub zasiłku przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego albo pobierają świadczenia rentowe z zagranicznych instytucji. Świadczenia nie otrzymają również właściciele lub posiadacze gospodarstw rolnych o powierzchni przekraczającej 5 ha przeliczeniowych oraz osoby przebywające w tymczasowym areszcie lub odbywające karę pozbawienia wolności.

Przepisy dopuszczają jednoczesne pobieranie renty socjalnej i renty rodzinnej, jeśli wysokość renty rodzinnej nie przekracza 300% najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Od 1 marca limit ten wynosi 5935,47 zł brutto. Jeśli łączna wartość obu świadczeń przekroczy tę kwotę, ZUS odpowiednio obniży rentę socjalną. Nie może ona jednak być niższa niż 10% najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, czyli 197,84 zł brutto. Gdy sama renta rodzinna przekracza ustawowy limit, prawo do renty socjalnej nie przysługuje.

fot. pixabay.com
oprac. /kp/

Największą wartość dla konsumentów stanowią obecnie funkcje pozwalające oszczędzać czas i ograniczać nadmiar informacji.

Blisko dwie trzecie młodych Polaków wykorzystuje sztuczną inteligencję podczas podejmowania decyzji zakupowych. Najczęściej służy ona do porównywania produktów, wyszukiwania najlepszych ofert i analizowania opinii. Eksperci oceniają, że AI staje się elementem codziennych zachowań konsumenckich, choć wciąż jest wykorzystywana głównie okazjonalnie.

Sztuczna inteligencja odgrywa coraz większą rolę w procesie zakupowym młodych Polaków. Z raportu UCE Research i Shopfully Poland wynika, że z narzędzi AI podczas podejmowania decyzji zakupowych korzysta 65,5% osób w wieku 18–35 lat. Jednocześnie 30% badanych deklaruje, że nie wykorzystuje tego typu rozwiązań, natomiast niewielka grupa respondentów nie potrafiła jednoznacznie odpowiedzieć lub nie pamiętała, czy korzysta z AI.

Największa grupa użytkowników sięga po sztuczną inteligencję sporadycznie. Taką odpowiedź wskazało 28,6% ankietowanych. Kolejne 24,7% korzysta z niej od czasu do czasu, a 12,2% deklaruje regularne wykorzystywanie AI podczas zakupów. Zdaniem autorów raportu świadczy to o tym, że technologia weszła już do głównego nurtu zachowań konsumenckich, jednak wciąż znajduje się na etapie dojrzewania. – Większość konsumentów zna już AI i dostrzega jej potencjał. Jednak nie wypracowała sobie jeszcze nawyku regularnego korzystania z tego typu narzędzi. Za okazjonalnym charakterem użytkowania mogą stać trzy główne bariery. Pierwszą jest kwestia zaufania. Część konsumentów nadal woli samodzielnie weryfikować informacje i nie traktuje rekomendacji AI jako ostatecznego źródła wiedzy. Drugą sprawą jest użyteczność. Nie każdy zakup wymaga wsparcia sztucznej inteligencji. Trzecią kwestią są utrwalone przyzwyczajenia zakupowe. Przez lata konsumenci korzystali z wyszukiwarek, porównywarek cenowych czy opinii innych użytkowników i te schematy nadal pozostają bardzo silne – tłumaczy Robert Biegaj, współautor raportu z firmy Shopfully Poland.

Wśród osób, które nie wykorzystują sztucznej inteligencji podczas zakupów, 23,2% nie widzi takiej potrzeby, natomiast 6,8% deklaruje, że planuje zacząć korzystać z tego typu narzędzi. Według autorów badania pokazuje to, że rynek nadal ma potencjał wzrostu i nie osiągnął jeszcze poziomu pełnego nasycenia.

Największą wartość dla młodych konsumentów stanowią obecnie funkcje pozwalające oszczędzać czas i ograniczać nadmiar informacji. Sztuczna inteligencja jest najczęściej wykorzystywana do szybkiego porównywania produktów, analizowania opinii klientów, wyszukiwania atrakcyjnych cen i rekomendowania produktów dopasowanych do indywidualnych potrzeb. – Coraz większe znaczenie mają również funkcje inspiracyjne. Dotyczy to zwłaszcza kategorii takich jak elektronika, moda, kosmetyki czy wyposażenie domu, gdzie konsumenci często nie wiedzą dokładnie, jakiego produktu szukają. W takich sytuacjach AI pomaga zawęzić wybór i szybciej przejść od etapu poszukiwań do decyzji zakupowej – wskazuje Robert Biegaj.

Autorzy raportu przewidują, że w najbliższych latach sztuczna inteligencja będzie coraz szerzej integrowana ze sklepami internetowymi, aplikacjami mobilnymi i platformami sprzedażowymi. Zamiast samodzielnego porównywania wielu ofert konsumenci będą otrzymywać automatycznie przygotowane rekomendacje uwzględniające ich budżet, wcześniejsze zakupy, preferencje i aktualne promocje. – Badana grupa młodych konsumentów może stać się naturalnym katalizatorem tego procesu, ponieważ jest najbardziej otwarta na testowanie nowych rozwiązań cyfrowych – zwraca uwagę ekspert.

Rozwój AI będzie miał również wpływ na sposób prezentowania produktów przez sprzedawców. Coraz większego znaczenia nabiorą szczegółowe opisy, przejrzyste parametry techniczne czy wysokiej jakości opinie klientów. – Marki powinny także przygotować się na sytuację, w której pierwszym „odbiorcą” ich oferty będzie algorytm AI, a dopiero później konsument. W dłuższej perspektywie przewagę będą zdobywać firmy, które potrafią skutecznie integrować sztuczną inteligencję zarówno w obsłudze klienta, jak i w procesie sprzedażowym oraz marketingowym – podsumowuje Robert Biegaj.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Według planów zarządu Jelcza pierwsze pojazdy mają opuścić nową linię produkcyjną jeszcze do końca tego roku.

Jelcz Sp. z o.o. i Rosomak S.A. podpisały 16 lipca umowę poddzierżawy jednej z hal znajdujących się na terenie byłego zakładu Rafako w Raciborzu. To kolejny etap procesu przejmowania i zagospodarowania infrastruktury przemysłowej po upadłym przedsiębiorstwie przez spółki należące do Polskiej Grupy Zbrojeniowej.

Docelowo na przejmowanych terenach mają zostać zrealizowane trzy strategiczne projekty. W trzech halach Jelcz uruchomi produkcję specjalistycznych podwozi przeznaczonych dla Polskich Sił Zbrojnych. Z kolei Rosomak planuje uruchomienie linii spawalniczej korpusów transporterów opancerzonych w hali objętej podpisaną właśnie umową. W kolejnej hali ma zostać zlokalizowana infrastruktura związana z projektem SAN. Jak podkreślają przedstawiciele spółek, funkcjonowanie kilku podmiotów PGZ w jednym kompleksie ma w przyszłości umożliwić efektywniejszą współpracę oraz lepsze wykorzystanie wspólnej infrastruktury.

Według planów zarządu Jelcza pierwsze pojazdy mają opuścić nową linię produkcyjną jeszcze do końca 2026 r. Po osiągnięciu pełnych zdolności produkcyjnych zakład będzie mógł wytwarzać nawet 700 pojazdów rocznie.

Jak zaznaczyła Małgorzata Węgłowska-Juskowiak, członek zarządu Jelcz, utworzenie nowego oddziału spółki na bazie majątku po Rafako stanowi ważny etap rozwoju przedsiębiorstwa. – Nowy oddział Jelcza, który powstanie na bazie istniejącej infrastruktury dostosowanej już do produkcji wielkogabarytowej, stwarza niepowtarzalną szansę na zwielokrotnienie mocy produkcyjnych przedsiębiorstwa w ekspresowym tempie przy jednoczesnym ograniczeniu nakładów inwestycyjnych – podkreśliła.

Pod koniec kwietnia podpisano porozumienia wyznaczające kierunek zagospodarowania majątku dawnego Rafako. Dokumenty obejmowały list intencyjny dotyczący planowanego połączenia spółek Jelcz i RFK oraz porozumienie w sprawie dzierżawy części majątku z możliwością jego późniejszego wykupu. Umowa przewiduje stopniowe przejmowanie infrastruktury produkcyjnej, jej modernizację oraz docelowe nabycie aktywów. Czytaj więcej: Nowe życie terenów po Rafako. Jelcz i Rosomak ruszają z produkcją w Raciborzu

fot. arch. red., Jelcz
oprac. /kp/

W gminach, które w ciągu ostatnich dwóch dekad straciły ponad jedną piątą mieszkańców, cudzoziemcy stanowią średnio niespełna 2% populacji.

Według najnowszych, eksperymentalnych danych Głównego Urzędu Statystycznego opartych na analizie tzw. śladów życia, czyli aktywności odnotowanej w co najmniej dwóch rejestrach administracyjnych, pod koniec 2025 r. w Polsce przebywało 38,8 mln osób. Odnotowany w skali roku wzrost liczby ludności był niemal w całości zasługą napływu cudzoziemców, których populacja zwiększyła się o 215 tys., osiągając poziom 2,3 mln osób, przy czym obywatele Ukrainy stanowili w tej grupie 73%.

Statystyki pokazują, że migranci osiedlają się przede wszystkim w dużych miastach regionalnych i wokół nich, omijając rejony najbardziej dotknięte problemem wyludniania. W gminach, które w ciągu ostatnich dwóch dekad straciły ponad jedną piątą mieszkańców, cudzoziemcy stanowią średnio niespełna 2% populacji, podczas gdy w jednostkach odnotowujących wzrost demograficzny wskaźnik ten jest ponad dwukrotnie wyższy.

Jak tłumaczy Agata Mróz, doradca w Zespole Analiz Procesów Społecznych Polskiego Instytutu Ekonomicznego, taki rozkład migracji wynika przede wszystkim z sytuacji na rynku pracy – migranci zarobkowi wybierają miejsca oferujące większe możliwości zatrudnienia, podczas gdy regiony najszybciej tracące mieszkańców często dysponują słabszą ofertą gospodarczą. – Potwierdziły to też wcześniejsze analizy napływu uchodźców wojennych z Ukrainy do Polski prowadzone w IRWiR PAN. W przestrzennym rozkładzie zjawiska widać także większy udział cudzoziemców na zachodzie kraju, związany z obecnością ukraińskiej diaspory ukształtowanej od dekad. Tam, gdzie istnieje już społeczność migrantów, koszt i ryzyko migracji dla kolejnych przybyszów są niższe – podkreśla ekspertka.

Autorka analizy zwraca jednak uwagę, że odpowiednio prowadzona polityka lokalna może wpływać na kierunki migracji. Jako przykład wskazuje fińską gminę Närpiö, która od końca lat 80. XX w. konsekwentnie przyciąga migrantów, aby zapewnić pracowników dla lokalnego ogrodnictwa i utrzymać rozwój regionu. Dzięki temu wieloletni spadek liczby mieszkańców został zahamowany, a gmina odnotowuje obecnie niewielki wzrost liczby ludności. – Ten przykład dowodzi, że w sprzyjających warunkach świadomie prowadzona polityka migracyjna może stać się elementem strategii kontrolowanego, inteligentnego kurczenia się, o ile gmina odpowiednio wcześnie rozpozna swoją przewagę gospodarczą i stworzy warunki do trwałego osiedlania nowych mieszkańców – wskazuje Agata Mróz.

Podobne przykłady można znaleźć również w Polsce. Jak wskazuje ekspertka PIE, wśród gmin tracących mieszkańców są takie, które przyciągają cudzoziemców dzięki wyspecjalizowanej gospodarce. Jednym z nich jest Międzyrzec Podlaski w woj. lubelskim, gdzie mimo spadku liczby mieszkańców o ok. 12% cudzoziemcy stanowią 11% populacji. O atrakcyjności gminy decydują przede wszystkim duże zakłady przemysłowe i położenie na ważnym szlaku komunikacyjnym.

Inny model obserwowany jest w miejscowościach turystycznych, gdzie migracja związana jest głównie z sezonowym zapotrzebowaniem na pracowników. – Międzyzdroje, mimo ubytku mieszkańców sięgającego 8,5% w ostatnich dwudziestu latach, mają aż 20% cudzoziemców. Podobny wzorzec widać w Dziwnowie, Mielnie czy Helu, który sam należy do siedmiu najszybciej wyludniających się gmin w Polsce – wymienia analityczka. Jednak jak zaznacza, takie migracje pomagają lokalnej gospodarce, ale nie muszą przekładać się na trwałą poprawę sytuacji demograficznej. – Pracownicy sezonowi zaspokajają bieżące potrzeby rynku pracy, lecz z definicji rzadziej wiążą swoją przyszłość z miejscem zatrudnienia. W przeciwieństwie do niszy stałej, nawet dobrze zaprojektowana polityka migracyjna nie zastąpi tego, co zadecydowało o sukcesie Närpiö: przyciągania rodzin, tworzenia warunków do osiedlania się na stałe i ich integracji z lokalną społecznością – wyjaśnia.

Zdaniem Agaty Mróz wnioski płynące z analizy GUS wskazują, że sama obecność cudzoziemców nie stanowi uniwersalnego rozwiązania problemu depopulacji. – Migracja nie rozkłada się bowiem zgodnie z mapą depopulacji, lecz zgodnie z mapą możliwości gospodarczych. Może jednak wzmacniać lokalny rozwój tam, gdzie istnieje wyraźna specjalizacja gospodarcza oraz długofalowa strategia przyciągania i integracji nowych mieszkańców. Bez takich fundamentów próba łagodzenia depopulacji wyłącznie poprzez przyciąganie migrantów prawdopodobnie nie przyniesie trwałych efektów – podsumowuje ekspertka PIE.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Nowe miejsce ma przyciągać turystów, edukować młodzież oraz prezentować bogatą historię sportów zimowych i sukcesy beskidzkich mistrzów.

14 lipca w Wiśle oficjalnie otwarto Beskidzkie Centrum Narciarstwa im. Adama Małysza. Nowy obiekt ma być nowoczesną przestrzenią wystawienniczą i edukacyjną, która opowie o historii narciarstwa, sukcesach sportowców związanych z Beskidami oraz dorobku jednego z najbardziej znanych polskich skoczków narciarskich.

Uroczystość otwarcia rozpoczęły występ trombitowy Michała Szarca i pokaz akrobatyczny duetu Duo Sky. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele administracji rządowej i samorządowej, środowiska sportowego, instytucji i osoby zaangażowane w realizację projektu. Obecni byli również przedstawiciele Polskiego Związku Narciarskiego wraz z kadrą A mężczyzn w skokach narciarskich, partnerzy inwestycji i zaproszeni goście.

Podczas oficjalnej części wydarzenia znaczenie nowej inwestycji dla Wisły i całego regionu podkreślali m.in. burmistrz Wisły Tomasz Bujok, marszałek województwa śląskiego Wojciech Saługa, wojewoda śląski Marek Wójcik oraz starosta cieszyńska Janina Żagan. Wskazywano, że centrum ma wzbogacić ofertę turystyczną miasta, a jednocześnie promować tradycje sportów zimowych i dorobek zawodników związanych z Beskidami.

Burmistrz Wisły Tomasz Bujok wraz z przewodniczącym Rady Miasta Januszem Podżorskim wręczyli pamiątkowe statuetki oraz podziękowania osobom i instytucjom, które uczestniczyły w projektowaniu, budowie oraz przygotowaniu ekspozycji.

Symbolicznego otwarcia obiektu dokonali uczniowie wiślańskich szkół podstawowych, którzy przecięli szarfy symbolizujące wartości olimpijskie.

Po oficjalnym otwarciu goście mogli zwiedzić nowe centrum, skorzystać ze strefy kreatywnej, wpisać się do księgi pamiątkowej i obejrzeć przygotowane atrakcje artystyczne. Program wydarzenia uzupełniły występy Grupy MoCarta, DJ-a Zahara oraz DJ-a Oteka, dwukrotnego mistrza Polski DJ-ów z lat 2024–2025.

Beskidzkie Centrum Narciarstwa im. Adama Małysza zostało zaprojektowane jako interaktywna placówka, która odchodzi od tradycyjnej formy muzeum. Ekspozycja została rozmieszczona na dwóch kondygnacjach i podzielona na kilka stref tematycznych. Centralne miejsce zajmuje historia kariery Adama Małysza, którego trofea, pamiątki sportowe i elementy związane z jego działalnością znalazły się wśród prezentowanych eksponatów. Zwiedzający mogą zobaczyć też samochód rajdowy, którym sportowiec wystartował w swoim pierwszym rajdzie Paryż–Dakar.

W centrum prezentowana jest również historia narciarstwa i sylwetki wybitnych zawodników związanych z Beskidami. Wśród nich znaleźli się Piotr Żyła, Jan Raszka, Jan Kawulok, Jan Szturc, Piotr Fijas, Stefan Hula, Aleksander Zniszczoł i Karolina Chrapek. Ekspozycję uzupełniają zabytkowy sprzęt sportowy, stanowiska interaktywne i nowoczesne symulatory.

Obiekt ma pełnić także funkcję edukacyjną. W centrum przygotowano przestrzeń do organizacji warsztatów, spotkań, zajęć dla szkół oraz wydarzeń skierowanych do mieszkańców i organizacji społecznych. Adam Małysz zapowiedział, że będzie odwiedzał placówkę i spotykał się z młodzieżą oraz grupami zorganizowanymi.

Inwestycja powstała dzięki współpracy Adama Małysza, burmistrza Wisły Tomasza Bujoka i byłego marszałka województwa śląskiego Jakuba Chełstowskiego. Budowa obejmowała nie tylko wzniesienie nowego obiektu, ale również przygotowanie terenu, rozbiórkę wcześniejszych zabudowań, wykonanie dokumentacji projektowej oraz instalację systemów multimedialnych i technologicznych. Przy realizacji zastosowano rozwiązania związane ze zrównoważonym rozwojem, w tym odnawialne źródła energii oraz nowoczesne systemy zarządzania energią. Budynek został również dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, seniorów oraz rodzin z dziećmi. Całkowita wartość inwestycji wyniosła blisko 26 mln zł. Ponad 17,8 mln zł stanowiło dofinansowanie ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

fot. Michał Wuszu Pawlik/UM Wisła
oprac. /kp/

Według danych Eurostatu w 2023 r. urządzenia klimatyzacyjne posiadało ok. 20% polskich gospodarstw domowych.

Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej ostrzega przed kolejną falą upałów, która w najbliższych dniach obejmie znaczną część kraju. W piątek w Raciborzu, Rybniku czy Wodzisławiu Śląskim temperatura ma przekroczyć 30°C, a mieszkańcy znów będą szukać sposobów na bezpieczne i komfortowe przetrwanie najgorętszych godzin dnia. Choć naturalnym wyborem wydaje się pozostanie w domu, w wielu przypadkach mieszkania bez klimatyzacji nie zapewniają odpowiednich warunków. Coraz większą rolę w czasie upałów zaczynają więc odgrywać przestrzenie publiczne i komercyjne, w których można znaleźć ochłodę.

W budynkach mieszkalnych, szczególnie w starszych blokach, temperatura podczas długotrwałych upałów może szybko przekroczyć 30°C. Nagrzane w ciągu dnia ściany i stropy długo oddają zgromadzone ciepło, przez co mieszkania pozostają gorące również wieczorem i w nocy. Problem dotyczy dużej części gospodarstw domowych, ponieważ dostęp do klimatyzacji w Polsce nadal jest ograniczony – według danych Eurostatu w 2023 r. urządzenia klimatyzacyjne posiadało ok. 20% polskich gospodarstw domowych. Z kolei w dużych obiektach komercyjnych, takich jak galerie handlowe czy nowoczesne biurowce, klimatyzacja jest standardem i występuje w 90% z nich.

Z tego powodu coraz częściej zwraca się uwagę na rolę ogólnodostępnych miejsc, które mogą pełnić funkcję tymczasowych schronień przed wysoką temperaturą. W czasie ostatnich fal upałów IMGW w swoich komunikatach wskazywał, że osoby szczególnie narażone na skutki przegrzania, w tym seniorzy, powinny korzystać z ewentualnych stref chłodzenia, a także z klimatyzowanych przestrzeni publicznych, takich jak centra handlowe.

Eksperci wskazują, że tego typu rozwiązania od lat funkcjonują w wielu europejskich miastach. – Rekomendacja IMGW pokazuje, że podczas ekstremalnych temperatur centra handlowe mogą pełnić dodatkową funkcję jako łatwo dostępne przestrzenie, pozwalające ograniczyć ryzyko przegrzania organizmu u grup najbardziej narażonych na skutki upałów. Podobne rozwiązania od lat sprawdzają się w Europie Południowej. Podczas fal gorąca władze Barcelony czy Paryża oficjalnie włączają infrastrukturę komercyjną oraz biblioteki do miejskich planów zarządzania kryzysowego jako tzw. cooling centers – tłumaczy Piotr Zwoliński, General Services Manager w Sodexo Polska.

Nowoczesne galerie handlowe i duże obiekty usługowe są projektowane w taki sposób, aby utrzymywać stabilne warunki wewnątrz budynków niezależnie od pogody. W czasie, gdy na zewnątrz temperatura przekracza 35°C, wewnątrz takich obiektów może panować ok. 21–24°C przy zachowaniu wilgotności powietrza na poziomie 40–60%. Systemy wentylacji i klimatyzacji są przygotowane do pracy przy dużym obciążeniu, co pozwala utrzymać komfort zarówno klientów, jak i pracowników.

Podobną funkcję mogą pełnić nowoczesne biurowce, zwłaszcza obiekty spełniające wymagania ekologicznych certyfikatów, takich jak BREEAM czy LEED. Budynki te wyposażone są w rozwiązania pozwalające kontrolować temperaturę i jakość powietrza nawet przy intensywnym nasłonecznieniu. Podczas upałów coraz częściej obserwuje się zmianę zachowań pracowników, którzy wybierają pracę w klimatyzowanych biurach zamiast przebywania w nagrzanych mieszkaniach. Zapewnienie odpowiednich warunków pracy jest również obowiązkiem pracodawców wynikającym z przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Eksperci podkreślają jednak, że klimatyzowane budynki nie rozwiązują całego problemu związanego z rosnącymi temperaturami w miastach. Coraz większym wyzwaniem staje się zjawisko miejskiej wyspy ciepła, które powoduje, że silnie zabudowane obszary nagrzewają się szybciej i wolniej tracą ciepło. Betonowe place, asfaltowe powierzchnie i ograniczona ilość zieleni sprawiają, że miasta magazynują energię słoneczną w ciągu dnia, a następnie oddają ją nocą, utrudniając naturalne schładzanie przestrzeni.

Dlatego coraz większe znaczenie zyskują rozwiązania związane z błękitno-zieloną infrastrukturą. – Coraz częściej projektuje się zielone dachy czy żywe fasady, ale decydujące znaczenie ma odpowiednie zagospodarowanie terenu wokół samych inwestycji – tworzenie ogrodów deszczowych, sadzenie drzew i krzewów oraz zakładanie stref zielonej retencji zasilanych odzyskaną szarą wodą. Roślinność na poziomie gruntu, dzięki procesowi ewapotranspiracji, czyli parowania, działa jak naturalny czynnik chłodzący, wydatnie obniżając temperaturę w bezpośrednim sąsiedztwie kompleksów biurowych. W ten sposób nowoczesne obiekty komercyjne nie tylko zachowują pełną efektywność energetyczną, ale stają się punktami stabilizującymi bilans cieplny w swojej okolicy i odciążają całą tkankę miejską – podsumowuje Piotr Zwoliński.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Największym poparciem cieszą się rozwiązania, których efekty są widoczne w najbliższym otoczeniu – np. rozbudowę infrastruktury rowerowej popiera 63% pytanych.

Polacy wciąż dostrzegają potrzebę transformacji energetycznej, jednak coraz większą wagę przywiązują do jej kosztów, bezpieczeństwa dostaw energii oraz przewidywalności całego procesu. Takie wnioski płyną z badania przeprowadzonego przez Fundację E.ON i Instytut Civey.

Z badania wynika, że 72% Polaków uważa transformację energetyczną za ważny element budowania długoterminowego dobrobytu kraju. To wynik wyższy od średniej europejskiej, która wynosi 67%. Z kolei 63% respondentów pozytywnie ocenia cel osiągnięcia neutralności klimatycznej przez Unię Europejską do 2050 r. Jednocześnie coraz więcej osób oczekuje, że zmiany będą prowadzone w sposób zapewniający stabilność cen energii i bezpieczeństwo dostaw. – Polska zajmuje szczególne miejsce w transformacji energetycznej Europy. Mamy silnie zakorzenione tradycje górnicze, ale też jako naród cenimy suwerenność. Jeżeli więc transformacja powiedzie się u nas, to uda się także w całej Europie Środkowo-Wschodniej – podkreśla Aleksandra Smyczyńska, szefowa komunikacji E.ON w Polsce.

Ekspertka dodaje, że transformację energetyczną można porównać do remontu domu. – Wiemy, że jest potrzebny, ale równocześnie chcemy wiedzieć, ile on potrwa, czy będzie bezpieczny, jaki będzie jego koszt i czy możemy w tym domu mieszkać podczas remontu. Takie jest podejście Polaków do transformacji energetycznej. Coraz bardziej ją rozumiemy, chcemy, żeby była jak najbardziej efektywna, natomiast nie chcemy za nią przepłacać, jako odbiorcy energii nie chcemy być tym obciążeni – tłumaczy.

Badanie pokazuje również, że poczucie bezpieczeństwa energetycznego wśród Polaków nieco osłabło. Obecnie 52% badanych deklaruje, że czuje się pewnie, jeśli chodzi o dostawy energii, podczas gdy rok wcześniej odsetek ten wynosił 56%. Mimo to ponad połowa ankietowanych byłaby skłonna zaakceptować wyższe koszty działań na rzecz ochrony klimatu, jeśli przełożyłyby się one na większą stabilność dostaw energii.

Zmiana podejścia społeczeństwa wiązana jest przede wszystkim z doświadczeniami ostatnich lat. – Na zmianę postaw miała wpływ przede wszystkim pandemia, kiedy uświadomiliśmy sobie, jak kruchy jest łańcuch dostaw. Następnie inwazja Rosji na Ukrainę w 2022 r., kiedy okazało się, że energia nie jest tylko kwestią gospodarki, ale też bezpieczeństwa. Zaczęliśmy o tym myśleć, zresztą nie tylko my, ale cała Europa. Ten trend widać wyraźnie również w naszych badaniach – wskazuje Aleksandra Smyczyńska.

Raport wskazuje jednocześnie na spadek aktywności Polaków w zakresie codziennych działań proekologicznych. Nadal blisko trzy czwarte respondentów uważa, że każdy może przyczyniać się do ochrony klimatu, jednak rzadziej niż przed rokiem podejmują oni konkretne działania. Odsetek osób kupujących odzież z drugiego obiegu zmniejszył się z 50% do 43%, a produkty ekologiczne wybiera obecnie 42% badanych, o 5 p.p. mniej niż rok wcześniej.

Największym poparciem społecznym cieszą się rozwiązania, których efekty są widoczne w najbliższym otoczeniu. Rozbudowę infrastruktury rowerowej popiera 63% ankietowanych. 53% badanych akceptuje budowę farm fotowoltaicznych w pobliżu miejsca zamieszkania, a 47% pozytywnie ocenia lokalizację turbin wiatrowych. W porównaniu z ubiegłym rokiem wzrosło poparcie dla energetyki słonecznej i wiatrowej, natomiast zmalało dla energetyki jądrowej. Jedynie 10% respondentów wskazuje węgiel jako preferowane źródło energii w przyszłym miksie energetycznym. – Z jednej strony bardzo chcielibyśmy mieć więcej ścieżek rowerowych. To jest bardzo pozytywny trend, a z drugiej strony jesteśmy w ogonie Europy, jeśli chodzi o elektromobilność, więc tutaj jest paradoks. Wiele dobrych rzeczy, mimo pragmatyzmu Polaków, cały czas się dzieje – zwraca uwagę Aleksandra Smyczyńska.

Badanie pokazuje również, że Polacy oczekują większego zaangażowania państwa w prowadzenie transformacji energetycznej. Respondenci zwracają uwagę przede wszystkim na potrzebę stabilnych przepisów, długofalowego planowania inwestycji i przewidywalnych zasad funkcjonowania rynku. W opinii autorów raportu właśnie przejrzystość regulacji i odpowiedzialne prowadzenie zmian mogą przesądzić o tempie oraz skuteczności transformacji energetycznej w Polsce.

Wśród rekomendacji przedstawionych w raporcie znalazły się działania oparte na zachętach zamiast dodatkowych obciążeń finansowych oraz intensywniejsza walka z dezinformacją dotyczącą energetyki. Autorzy opracowania podkreślają, że zwiększenie społecznego zaufania do transformacji będzie możliwe przede wszystkim wtedy, gdy mieszkańcy będą odczuwać jej praktyczne korzyści w postaci większego bezpieczeństwa energetycznego oraz niższych kosztów energii w przyszłości.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Przy schronisku Skalka, na Pustevnach i na Łysej Górze pojawiły się specjalnie przygotowane, niewielkie place, na których turyści mogą rozbić namioty.

Turyści odwiedzający czeską część Beskidów zyskali nowe możliwości legalnego nocowania na łonie natury. Na Pustevnach, Łysej Górze (Lysá hora) i w rejonie schroniska Skalka uruchomiono oficjalne miejsca noclegowe, z których mogą korzystać osoby chcące spędzić noc pod namiotem i zobaczyć wschód lub zachód słońca w górach. Rozwiązanie ma pogodzić potrzeby turystów z ochroną cennej przyrody.

Nowe nocowiska to niewielkie wyznaczone miejsca przeznaczone dla kilku namiotów. Nie obowiązuje wcześniejsza rezerwacja, jednak korzystanie z nich wiąże się z określonymi zasadami. Namioty można rozstawiać wieczorem, po godz. 18:00, natomiast rano, do godz. 9:00, teren należy opuścić. Na miejscu nie wolno rozpalać ognisk. Dopuszczalne jest natomiast korzystanie z turystycznych kuchenek gazowych.

Przedstawiciele czeskiego Chronionego Obszaru Krajobrazowego Beskidy podkreślają, że wyznaczenie legalnych miejsc noclegowych ma ograniczyć przypadki nielegalnego biwakowania w najcenniejszych przyrodniczo fragmentach gór. Zwracają również uwagę, że nocowanie poza wyznaczonymi miejscami wiąże się nie tylko z możliwością otrzymania mandatu, ale także z zagrożeniami wynikającymi z obecności dzikich zwierząt, takich jak dziki czy niedźwiedzie.

Pierwsi turyści już korzystają z nowych nocowisk. Część z nich traktuje nocleg jako element górskiej wyprawy, inni chcą spędzić czas w naturze i obserwować górskie krajobrazy o świcie i zmierzchu. Czeskie służby zapowiadają, że analizują możliwość utworzenia kolejnych legalnych miejsc do biwakowania. Ich powstanie będzie jednak uzależnione od tego, czy turyści będą przestrzegać obowiązujących zasad i pozostawiać teren w nienaruszonym stanie.

W polskiej części Beskidów, w tym w Beskidzie Śląskim, przepisy dotyczące nocowania w górach różnią się od tych wprowadzonych w Czechach i są ściśle regulowane przez polskie prawo. Zgodnie z ustawą o lasach rozbijanie namiotów w lasach państwowych poza miejscami specjalnie do tego wyznaczonymi przez właściciela lasu lub nadleśniczego jest zabronione. Dodatkowo w Beskidzie Śląskim znajdują się liczne rezerwaty przyrody, takie jak Barania Góra czy Zadni Gaj, gdzie ochrona fauny i flory jest jeszcze bardziej restrykcyjna, a poruszanie się i przebywanie po zmroku poza szlakami jest całkowicie zabronione.

Aby jednak wyjść naprzeciw potrzebom współczesnych turystów, Lasy Państwowe w Polsce wdrożyły ogólnokrajowy program „Zanocuj w lesie”. W ramach tego projektu wyznaczono specjalne obszary leśne, na których miłośnicy bushcraftu i survivalu mogą legalnie nocować na dziko. W Beskidzie Śląskim takie strefy zostały wyznaczone m.in. na terenach zarządzanych przez Nadleśnictwo Wisła i Nadleśnictwo Ustroń. Obecnie w tym drugim biwakowanie w ramach programu jest zawieszone do odwołania z powodu dużego zagrożenia pożarowego w beskidzkich lasach.

Osoby wybierające się na górskie wędrówki po obu stronach granicy powinny wcześniej zapoznać się z lokalnymi regulaminami. Choć czeskie Beskidy oferują obecnie więcej możliwości legalnego nocowania pod namiotem, zarówno w Czechach, jak i w Polsce nadrzędnym celem pozostaje ochrona przyrody oraz ograniczenie negatywnego wpływu ruchu turystycznego na cenne górskie ekosystemy.

Czytaj także: Czechy zyskują na popularności. Hitem kraj morawsko-śląski

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Najbardziej narażone na automatyzację są zawody związane z przetwarzaniem informacji, jednak rozwój AI będzie również tworzył nowe specjalizacje.

Generatywna sztuczna inteligencja coraz wyraźniej zmienia rynek pracy. Według raportu „Generatywna sztuczna inteligencja a polski rynek pracy” przygotowanego przez NASK we współpracy z Ministerstwem Cyfryzacji i Międzynarodową Organizacją Pracy wpływ tej technologii może objąć ok. 30,3% wszystkich miejsc pracy w Polsce. Oznacza to ponad 5,08 mln stanowisk, z czego blisko 817,5 tys. należy do grupy najbardziej podatnej na automatyzację.

Autorzy opracowania wskazują, że największe zmiany czekają zawody opierające się na przetwarzaniu informacji. Szczególnie dotyczy to pracowników biurowych, wśród których ponad 71% wykonuje zadania, które w znacznym stopniu mogą zostać zautomatyzowane przy wykorzystaniu generatywnej sztucznej inteligencji. Łącznie ok. 4,9% wszystkich pracowników w Polsce wykonuje zawody zaliczane do grupy o najwyższym poziomie podatności na transformację związaną z rozwojem AI.

Paweł Tkaczyk, ekspert ds. marketingu i budowania marek, zwraca uwagę, że podobne zmiany miały miejsce już wcześniej wraz z rozwojem internetu, który znacząco obniżył koszty przekazywania informacji. – Firmy, które miały model biznesowy oparty o silosowanie i przesyłanie informacji, praktycznie wypadły z rynku. Nie mamy dzisiaj książek telefonicznych, bo zastąpiliśmy je internetem, nie mamy wypożyczalni kaset, dlatego że je zastąpiliśmy Netfliksem. Teraz sztuczna inteligencja redukuje do zera koszt tworzenia informacji – tłumaczy.

Rosnące znaczenie sztucznej inteligencji potwierdzają także wyniki badania KPMG „Sztuczna inteligencja w Polsce. Krajobraz pełen paradoksów”. Wynika z niego, że z narzędzi AI korzysta już 84% Polaków. Wśród osób aktywnych zawodowo wykorzystuje je w pracy 71% respondentów, natomiast wszyscy ankietowani uczący się deklarują korzystanie z AI podczas edukacji. Trzy czwarte użytkowników zauważa wzrost wydajności dzięki automatyzacji powtarzalnych zadań, choć jednocześnie około jedna trzecia wskazuje na zwiększenie liczby obowiązków. Niemal połowa pracowników obawia się, że brak umiejętności korzystania ze sztucznej inteligencji może osłabić ich pozycję na rynku pracy.

– Jeśli jesteś prawnikiem, który bierze jakąś informację od klienta i oddaje z powrotem informację w formie przetworzonej, to sztuczna inteligencja zabierze ci pracę. Pół dobra, pół zła wiadomość jest taka, że zabierze pracę klasie średniej i najtańszej, natomiast zostaną lepsi. To nie jest tak, że sztuczna inteligencja zabierze ci pracę. Ludzie, którzy używają sztucznej inteligencji, żeby zrobić twoje zadanie lepiej i szybciej od ciebie, zabiorą ci pracę – wyjaśnia Paweł Tkaczyk.

Zmienia się również charakter kompetencji poszukiwanych przez pracodawców. Z raportu „2026 Global AI Jobs Barometer” przygotowanego przez PwC wynika, że w części zawodów sztuczna inteligencja zwiększa znaczenie specjalistycznej wiedzy i doświadczenia, podczas gdy w innych ułatwia wykonywanie zadań osobom z mniejszym stażem. Zawody wymagające wysokich kompetencji rozwijają się obecnie dwukrotnie szybciej niż te, które AI upraszcza, a wynagrodzenia specjalistów od 2021 r. rosły o 42% szybciej niż w zawodach z drugiej grupy.

Raport wskazuje również, że na stanowiskach najbardziej podatnych na wpływ AI wymagane umiejętności zmieniają się ponad dwa razy szybciej niż w zawodach mniej narażonych na automatyzację. Coraz większego znaczenia nabierają kompetencje trudne do zastąpienia przez technologię, takie jak kreatywność, empatia czy umiejętność współpracy.

Badania pokazują także zmianę nastawienia społeczeństwa do rozwoju sztucznej inteligencji. Z raportu Future Mind „Jak AI zmienia codzienność Polaków? Sztuczna inteligencja w pracy i życiu osobistym w 2026 roku” wynika, że obecnie niepokój związany z AI deklaruje około jedna trzecia Polaków, podczas gdy rok wcześniej odsetek ten przekraczał 40%. Jednocześnie przybywa osób, które postrzegają rozwój tej technologii z nadzieją lub zachowują wobec niego neutralne nastawienie.

Paweł Tkaczyk podkreśla, że rozwój sztucznej inteligencji nie będzie oznaczał wyłącznie likwidacji stanowisk. – Czy AI będzie tworzyć nowe miejsca pracy? Absolutnie będzie, ale nie jesteśmy w stanie powiedzieć jakie. Jeśli rozmawiamy o innowacjach, mówimy o dwóch kanałach ich tworzenia: ewolucyjnym, czyli wiemy, że powstanie samochodu stworzyło mechaników samochodowych, oraz rewolucyjnym, którego nie potrafimy przewidzieć. Powstanie samochodu doprowadziło także do powstania kina samochodowego i Walmartu, czego ludzie na początku nie przewidzieli. To samo z internetem, który doprowadził do szybszego przesyłania informacji, ale stworzył też social media menedżerów czy osoby zajmujące się leczeniem psychicznym ludzi uzależnionych od FOMO – zwraca uwagę ekspert.

Jego zdaniem najlepszym sposobem przygotowania się do zmian na rynku pracy jest rozwijanie wyspecjalizowanych umiejętności związanych z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. – Ludzie, którzy głęboko siedzą w AI, od jakiegoś czasu głośno mówią, że nie nadążają. Więc przeciętny Kowalski absolutnie nie ma na to szans. Trzeba się wyspecjalizować w używaniu sztucznej inteligencji do generowania obrazów, zarządzania danymi czy tworzenia tekstu itp. Natomiast ogólne podążanie za sztuczną inteligencją moim zdaniem przestaje powoli mieć sens – podsumowuje Paweł Tkaczyk.

Czytaj także: Firmy inwestują w AI, ale korzystanie na szeroką skalę należy do rzadkości

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Tempo wzrostu cen w sklepach detalicznych kolejny miesiąc z rzędu maleje. W czerwcu codzienne zakupy były średnio o 2,7% droższe niż rok wcześniej.

Ceny codziennych zakupów w Polsce nadal rosną, jednak tempo podwyżek wyraźnie słabnie. Z najnowszego raportu „Indeks Cen w Sklepach Detalicznych” przygotowanego przez UCE Research i Uniwersytet WSB Merito wynika, że w czerwcu produkty z 17 najczęściej kupowanych kategorii były średnio o 2,7% droższe niż przed rokiem. To mniej niż w maju, gdy wzrost wyniósł 3,4%, oraz w kwietniu, kiedy sięgał 3,7%.

Badanie objęło zarówno ceny regularne, jak i promocyjne produktów spożywczych, napojów, chemii gospodarczej i środków higieny osobistej. Dr Marek Szymański z Uniwersytetu WSB Merito podkreśla, że obserwowane od kilku miesięcy wyhamowanie wzrostu cen jest zbliżone do zmian ogólnego wskaźnika inflacji. – Warto tylko zwrócić uwagę na różnicę między obiema wielkościami. Wskaźnik cen w sklepach detalicznych w czerwcu 2026 r. był wyższy o 0,2 p.p. od GUS-owskiego szybkiego odczytu inflacji. Jednak nawet ta rozbieżność się redukuje. Jeszcze kilka miesięcy temu różnica wynosiła ponad 1 p.p. – tłumaczy ekspert.

Dr Agnieszka Łopatka z Uniwersytetu WSB Merito zaznacza z kolei, że oba wskaźniki obejmują różne grupy produktów i usług. Raport dotyczący cen detalicznych koncentruje się na artykułach szybkozbywalnych, natomiast inflacja CPI uwzględnia również koszty paliw, energii, transportu, odzieży czy usług. W czerwcu to właśnie spadki cen w części tych kategorii, zwłaszcza paliw (o 7,4% w ujęciu miesięcznym), wpłynęły na obniżenie ogólnego wskaźnika inflacji. – W segmencie żywności działały silne czynniki dezinflacyjne, tj. kilkunastoprocentowe spadki cen skupu produktów rolnych. Żywność przestała być głównym źródłem wzrostu cen. Większego znaczenia nabrały kategorie, których ceny zależą od kosztów pracy, regulacji, podatków czy kosztów usług. Można więc powiedzieć, że presja inflacyjna zmieniła swój charakter – z typowo spożywczej na kosztowo-regulacyjno-usługową – wskazuje ekspertka.

Jeszcze wyraźniej spowolnił wzrost cen żywności. W czerwcu była ona średnio o 1,9% droższa niż rok wcześniej. Dla porównania – w maju wzrost wynosił 2,4%, a w kwietniu 3,3%. Oznacza to, że ceny produktów spożywczych rosły wolniej niż średnia dla wszystkich analizowanych kategorii.

Zdaniem dr Agnieszki Łopatki wpływ na tę sytuację miały przede wszystkim niższe ceny surowców rolnych, które ograniczyły koszty produkcji żywności. Dodatkowo sezon pojawienia się krajowych warzyw i owoców zwiększył podaż na rynku, co zmniejszyło presję na wzrost cen. Istotnym czynnikiem pozostaje także silna konkurencja między sieciami handlowymi. – Na rynku wciąż trwa otwarta wojna cenowa dyskontów, a podstawowe artykuły spożywcze, takie jak mąka, olej rzepakowy, masło, mleko czy mięso, są wykorzystywane w walce wizerunkowej o klienta. Coraz większa liczba promocji obniża średni poziom cen płaconych przez konsumentów. Jednocześnie przedstawiciele branży przetwórczej zwracają uwagę, że część cen promocyjnych nie odzwierciedla rzeczywistych kosztów surowców, produkcji, logistyki i energii. To pokazuje, jak silna jest obecnie presja konkurencyjna w handlu detalicznym. Istotnym czynnikiem jest także tzw. sezonowość – wyjaśnia.

Analitycy podkreślają również, że w ostatnich miesiącach pojawiały się czynniki mogące sprzyjać wzrostowi cen, takie jak napięcia geopolityczne czy zmiany na rynkach surowców. Jak dotąd ich wpływ na ceny detaliczne okazał się jednak mniejszy od oczekiwań. Wśród powodów wymieniany jest m.in. silny kurs złotego, który ograniczał koszty importu energii, surowców oraz części produktów spożywczych.

Eksperci zaznaczają jednocześnie, że skutki zmian na światowych rynkach zwykle z opóźnieniem przenoszą się na ceny w sklepach. – Dlatego czerwcowy odczyt odzwierciedla przede wszystkim korzystne warunki kosztowe z wiosny, a nie okres największych napięć geopolitycznych – podsumowuje dr Agnieszka Łopatka.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

29% odpowiada na wiadomości, jeśli uzna sprawę za pilną, natomiast 14,5% odbiera telefony i odpisuje na wiadomości niezależnie od okoliczności.

Choć urlop powinien sprzyjać regeneracji, dla wielu pracowników oznacza jedynie zmianę miejsca wykonywania obowiązków. Z najnowszego badania HRK „Regeneracja czy tryb czuwania? Urlopy specjalistów i managerów w 2026 roku” wynika, że 25% specjalistów i menedżerów zamierza podczas wypoczynku sprawdzać służbową pocztę elektroniczną lub telefon. Jednocześnie rośnie zainteresowanie cyfrowym odpoczynkiem – coraz więcej osób świadomie ogranicza korzystanie z internetu i mediów społecznościowych, a część wybiera miejsca pozbawione zasięgu sieci.

Badanie pokazuje, że dla części pracowników urlop wiąże się ze stresem jeszcze przed jego rozpoczęciem – takie odczucia deklaruje 20% respondentów. Osoby, które obawiają się pozostawienia obowiązków zawodowych, znacznie częściej utrzymują kontakt z firmą także podczas wakacji. Co więcej, niemal jedna trzecia spośród pracowników sprawdzających służbową pocztę robi to codziennie, a prawie połowa zaczyna przygotowywać się do powrotu do pracy jeszcze przed zakończeniem urlopu.

Eksperci zwracają uwagę, że utrzymywanie stałego kontaktu z pracą ogranicza możliwość pełnej regeneracji. Odpoczynek wymaga bowiem nie tylko fizycznej zmiany otoczenia, ale również psychicznego oderwania się od obowiązków zawodowych. Tymczasem w wielu organizacjach pracownicy nadal pozostają dostępni dla przełożonych i współpracowników nawet w czasie urlopu.

Potwierdzają to również wyniki badania przeprowadzonego przez Devire. Co czwarty respondent przyznał, że podczas urlopu kontakt inicjują jego przełożeni lub współpracownicy. 29% odpowiada na wiadomości, jeśli uzna sprawę za pilną, natomiast 14,5% odbiera telefony i odpisuje na wiadomości niezależnie od okoliczności.

Równocześnie coraz większą popularność zdobywa trend określany jako „deadzoning”. Polega on na wybieraniu miejsc, w których dostęp do internetu i sieci komórkowej jest ograniczony lub nie ma go wcale. Celem takich wyjazdów jest świadome odcięcie się od cyfrowych bodźców i stworzenie warunków do rzeczywistego odpoczynku. Trend ten wpisuje się w szersze zjawisko cyfrowego detoksu, które zyskuje zwolenników także w Polsce.

Badanie On Board Think Kong przeprowadzone przez SW Research pokazuje, że 72% Polaków ogranicza podczas wakacji korzystanie z internetu i mediów społecznościowych. Niemal co piąty respondent decyduje się na niemal całkowite odłączenie od sieci, a 44% badanych uważa, że urlop bez dostępu do internetu byłby lepszym sposobem na wypoczynek. Oznacza to, że mimo powszechnej obecności urządzeń mobilnych coraz więcej osób dostrzega potrzebę czasowego ograniczenia aktywności online.

Badania wskazują również, że dopiero podczas urlopu wielu pracowników uświadamia sobie skalę codziennego przeciążenia. Z danych HRK wynika, że 23,3% respondentów dopiero w czasie wypoczynku zauważa, jak bardzo jest zmęczonych pracą, z kolei 19,8% dochodzi do wniosku, że obowiązki zawodowe zajmują zbyt dużą część ich życia prywatnego.

Eksperci podkreślają, że skuteczna regeneracja ma znaczenie nie tylko dla samopoczucia pracowników, ale również dla ich późniejszej efektywności. Coraz więcej organizacji zachęca więc do pełnego wykorzystania urlopu i ograniczania kontaktów służbowych w czasie wypoczynku. Wyniki badań pokazują jednak, że w wielu firmach kultura pozostawania w stałej gotowości nadal jest powszechna, choć jednocześnie rośnie grupa pracowników świadomie wybierających cyfrowy detoks jako sposób na odzyskanie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym.

Czytaj także: Leżak przy basenie czy odkrywanie nowych miejsc? Tak dziś wypoczywają Polacy

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Jedynie 14,5% pytanych pracowników ocenia organizację zastępstw w swojej firmie jako formalnie zaplanowaną i sprawnie funkcjonującą.

Okres wakacyjnych urlopów stanowi dla wielu przedsiębiorstw wyzwanie organizacyjne. Z badania przeprowadzonego przez SW Research na zlecenie agencji rekrutacyjnej Devire wynika, że tylko niewielka część firm ma dobrze przygotowany system zastępstw. W pozostałych przypadkach obowiązki nieobecnych pracowników przejmują współpracownicy, co często prowadzi do większego obciążenia, opóźnień w realizacji zadań i wzrostu presji.

Z raportu wynika, że jedynie 14,5% respondentów ocenia organizację zastępstw w swojej firmie jako formalnie zaplanowaną i sprawnie funkcjonującą. Blisko 20% badanych wskazuje, że podczas nieobecności pracownika wszystkie jego obowiązki przejmuje jedna osoba, co prowadzi do znacznego przeciążenia. Z kolei 16,9% ankietowanych uważa, że zastępstwa są organizowane w sposób chaotyczny i ustalane dopiero w momencie pojawienia się potrzeby. Badanie pokazuje również, że w części przedsiębiorstw część obowiązków pozostaje niewykonana do czasu powrotu pracownika z urlopu – taką sytuację wskazało 28,5% respondentów. Zaledwie 13,4% badanych deklaruje, że ich pracodawca korzysta w takich przypadkach z dodatkowego wsparcia, na przykład pracowników tymczasowych. Jednocześnie 11% ankietowanych przyznało, że nie wie, w jaki sposób w ich firmie organizowane są zastępstwa.

Sezon urlopowy oznacza także większe obciążenie dla osób pozostających w pracy – ponad 22% uczestników badania deklaruje, że w tym okresie liczba ich obowiązków znacząco wzrasta. Kolejne 17,4% wskazuje, że musi wykonywać zadania nieobecnych współpracowników, co wiąże się z większym stresem. 14,5% respondentów odczuwa większą presję czasu, a 13,9% zauważa wydłużenie realizacji projektów i zleceń. Z kolei 11,6% badanych uważa, że natłok obowiązków negatywnie wpływa na jakość wykonywanej pracy. Łącznie ok. 65% pracowników doświadcza w okresie wakacyjnym przeciążenia lub problemów organizacyjnych.

Adrian Siwak, Head of Business Services Outsourcing w Devire, zwraca uwagę, że w wielu przedsiębiorstwach procedury zastępstw istnieją jedynie formalnie. – Jest duża różnica pomiędzy firmą, w której „Marek wie, jak to zrobić”, a firmą, w której procesy są dokładnie opisane, a przez to możliwe do przekazania i przejęcia. Po drugie trzeba się zastanowić, czy zastępowalność jest realna, czy tylko zadeklarowana. Prawdziwa zastępowalność to taka, którą można uruchomić bez bólu, czyli gdy osoba wchodząca w rolę wie, co ma robić, i nie musi pisać SMS-ów z pytaniami do urlopującego kolegi. Podsumowując: sezon urlopowy to pewnego rodzaju audyt kultury organizacyjnej. Gdy połowa zespołu znika, wychodzi to, co naprawdę działa… i co nie działa – komentuje ekspert.

Czytaj także: Tylko co trzeci Polak naprawdę odpoczywa na urlopie

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Najczęściej szerokie wykorzystanie automatyzacji i sztucznej inteligencji deklarują firmy z sektora handlu i usług.

Ponad 42% firm w Polsce korzysta z automatyzacji oraz rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji, jednak najczęściej technologie te wspierają jedynie wybrane procesy w przedsiębiorstwach – wynika z „Barometru rynku pracy 2026” Gi Group Holding. Badanie pokazuje również, że kolejne 22,5% organizacji planuje wdrożenie automatyzacji i AI, natomiast 35% nie korzysta z tych rozwiązań i nie zamierza ich wprowadzać.

Z raportu wynika, że tylko 12,2% przedsiębiorstw wykorzystuje automatyzację i sztuczną inteligencję na szeroką skalę. Znacznie częściej technologie te stosowane są jedynie w wybranych obszarach działalności – taki model funkcjonuje w 30% organizacji.

Zakres wykorzystania automatyzacji zależy od wielkości przedsiębiorstwa. Najczęściej szerokie wdrożenia deklarują duże firmy (14% wobec 12% w średnich i 10,6% w małych), natomiast przedsiębiorstwa średniej wielkości najczęściej planują rozpoczęcie inwestycji w tym zakresie (26,5% wobec 23% w małych i 17,6% w dużych). Jednocześnie największy odsetek organizacji, które nie korzystają z automatyzacji i AI oraz nie planują ich wdrożenia, również odnotowano wśród dużych przedsiębiorstw (37,1% wobec 35,9% w małych i 33,5% w średnich).

Widoczne są także różnice pomiędzy poszczególnymi branżami. Najczęściej szerokie wykorzystanie automatyzacji i sztucznej inteligencji deklarują firmy z sektora handlu (15,4%) i usług (14%), natomiast częściowe wdrożenia dominują w przemyśle oraz transporcie i logistyce (po 36,4%). W każdej z analizowanych branż ponad jedna trzecia przedsiębiorstw nie korzysta jednak z takich technologii i nie planuje ich wprowadzenia. – Utrzymanie przewagi konkurencyjnej w produkcji i logistyce będzie coraz bardziej zależeć od tego, czy firmy połączą inwestycje w automatyzację z rozwojem kompetencji na stanowiskach operacyjnych. Trendy rynkowe wskazują, że technologie będą w coraz większym stopniu wspierać procesy w magazynach i halach produkcyjnych, a to oznacza zmianę zakresu zadań pracowników, którzy muszą zdobywać nowe umiejętności – podkreśla Grzegorz Gojny, dyrektor operacyjny Gi Group. 

Najczęściej wskazywaną korzyścią z wdrożenia automatyzacji i AI jest usprawnienie oraz przyspieszenie procesów biznesowych – wskazało tak 42,3% respondentów. Firmy zwracają również uwagę na możliwość ograniczenia kosztów (32,6%) oraz zmianę organizacji pracy i zakresu obowiązków pracowników (27%). Część przedsiębiorstw wskazuje także na rozwój nowych usług lub produktów (23,7%). Rzadziej wymieniane są wzrost tempa pracy i większa presja na wyniki (15,8%) czy zmniejszenie zapotrzebowania na pracowników (14,4%).

Badanie objęło również pracowników. Wynika z niego, że ponad 23% zatrudnionych korzysta z narzędzi opartych na automatyzacji lub sztucznej inteligencji, a kolejne 20% pracuje w firmach, które wdrożyły takie rozwiązania, choć sami z nich nie korzystają. Z kolei blisko 46% respondentów deklaruje, że w ich miejscu pracy technologie te nie są wykorzystywane.

Osoby korzystające z automatyzacji i AI przeważnie pozytywnie oceniają ich wpływ na codzienną pracę. 52% wskazuje, że nowe narzędzia ułatwiają i przyspieszają wykonywanie obowiązków. Co czwarty respondent zauważa ograniczenie liczby powtarzalnych zadań oraz możliwość skupienia się na bardziej wymagających lub kreatywnych działaniach. Jednocześnie 20,6% pracowników zwraca uwagę na wzrost tempa pracy, 19% na konieczność zdobywania nowych kompetencji, a 6% na zmiany w zakresie wykonywanych obowiązków.

– Analiza danych pokazuje, że pracownicy nie boją się samej technologii, lecz tego, czy ich umiejętności będą wystarczające w starciu z coraz szybszym tempem zmian. Dlatego skuteczność wprowadzania nowych rozwiązań wymaga strategii i odpowiedzialnego podejścia liderów. Firmy, które korzystają z automatyzacji i sztucznej inteligencji, nie tylko inwestują w narzędzia, ale też rozwijają kompetencje zespołów i budują środowisko, w którym zmiana jest czymś, co warto zrozumieć, a nie budzącym obawy – podsumowuje Daniel Piaszczyk, Senior Partner w Wyser Executive Search.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Rozporządzenie nakłada na pracodawców obowiązek podejmowania działań ograniczających skutki wysokich temperatur jeszcze przed osiągnięciem maksymalnych progów.

Ministra rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk podpisała rozporządzenie wprowadzające maksymalne dopuszczalne temperatury podczas wykonywania pracy. Nowe przepisy przewidują, że po przekroczeniu 32°C przy pracy na otwartej przestrzeni i 35°C w pomieszczeniach wykonywanie obowiązków zawodowych będzie musiało zostać czasowo wstrzymane. Rozporządzenie zacznie obowiązywać po upływie sześciu miesięcy od jego publikacji.

Jak poinformował resort pracy, nowe regulacje uzupełniają dotychczasowe przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy. Do tej pory pracodawcy byli zobowiązani do zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz przestrzegania minimalnych dopuszczalnych temperatur, natomiast nowe przepisy określają również górne limity temperatur, po których przekroczeniu praca będzie musiała zostać przerwana.

Rozporządzenie nakłada także na pracodawców obowiązek podejmowania działań ograniczających skutki wysokich temperatur jeszcze przed osiągnięciem maksymalnych progów. W przypadku prac wykonywanych w pomieszczeniach rozwiązania techniczne lub organizacyjne będą wymagane po przekroczeniu 25°C przy pracach ciężkich oraz 28°C przy pozostałych stanowiskach. Dla prac wykonywanych na zewnątrz próg ten wynosi 25°C Celsjusza. Pracodawcy będą mogli realizować nowe obowiązki poprzez zastosowanie rozwiązań technicznych, takich jak klimatyzacja, lub organizacyjnych – może być to możliwość wprowadzenia dodatkowych przerw, skrócenia czasu pracy albo zmiany godzin wykonywania obowiązków, aby ograniczyć pracę w czasie największych upałów.

Już obecnie pracodawcy mają obowiązek chronić zdrowie i życie pracowników oraz organizować pracę w sposób uwzględniający warunki atmosferyczne. Obowiązujące przepisy Kodeksu pracy przewidują również, że w sytuacji stwarzającej zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownik może przerwać wykonywanie obowiązków lub opuścić stanowisko pracy po poinformowaniu przełożonego. Za ten czas zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Resort pracy podkreśla, że mimo odroczonego terminu wejścia w życie nowych regulacji pracodawcy już podczas obecnych upałów powinni zapewniać odpowiednie warunki pracy. Niedopełnienie obowiązków związanych z bezpieczeństwem pracowników może skutkować kontrolami Państwowej Inspekcji Pracy oraz nałożeniem wysokich kar finansowych.

W związku z falami upałów Agnieszka Dziemianowicz-Bąk zwróciła się 23 czerwca do Głównego Inspektora Pracy o przeprowadzenie wzmożonych kontroli. Ich celem jest sprawdzenie, czy pracodawcy właściwie realizują obowiązki związane z ochroną pracowników przed skutkami wysokich temperatur. Czytaj więcej: PIP będzie kontrolował pracodawców podczas upałów

Czytaj także: Liczba dni z temperaturą powyżej 30°C podwoiła się w krótkim czasie

fot. magnific.com
oprac. /kp/

W pierwszym kwartale 2026 r. w Polsce pracowało 9,706 mln osób bez dyplomu uczelni wyższej, co stanowiło 56% wszystkich zatrudnionych.

Tegoroczni maturzyści poznali już wyniki egzaminu dojrzałości i stają przed decyzją dotyczącą dalszej edukacji lub rozpoczęcia kariery zawodowej. Z danych Centralnej Komisji Egzaminacyjnej wynika, że maturę zdało 81,1% absolwentów. Kolejne 12,3% ma jeszcze szansę uzyskać świadectwo dojrzałości po egzaminach poprawkowych w sierpniu, natomiast 6,6% nie będzie mogło przystąpić do poprawki, ponieważ nie zdało więcej niż jednego przedmiotu.

Wyniki egzaminów różnią się w zależności od rodzaju szkoły. W liceach ogólnokształcących maturę zdało 85,9% uczniów, w technikach 71,3%, natomiast w szkołach branżowych II stopnia świadectwo dojrzałości uzyskało 15,4% zdających. W tej ostatniej grupie 28,4% absolwentów będzie mogło poprawić wynik podczas sierpniowej sesji.

Choć dla wielu młodych ludzi naturalnym krokiem po maturze są studia, nie wszyscy wybierają tę ścieżkę. Dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują, że brak wyższego wykształcenia nie przekreśla możliwości znalezienia zatrudnienia. W pierwszym kwartale 2026 r. w Polsce pracowało 9,706 mln osób bez dyplomu uczelni wyższej, co stanowiło 56% wszystkich zatrudnionych. Spośród 17,238 mln aktywnych zawodowo 7,532 mln osób posiadało wykształcenie wyższe, a pozostałą część stanowili pracownicy z wykształceniem średnim, zawodowym, branżowym, policealnym lub podstawowym.

Statystyki dotyczące szkolnictwa wyższego pokazują jednocześnie, że studia nadal cieszą się dużym zainteresowaniem. Pod koniec 2025 r. na polskich uczelniach studiowało ponad 1,32 mln osób, a w roku akademickim 2024/2025 dyplom ukończenia studiów uzyskało 306,6 tys. absolwentów. – Studia nadal mają ogromną wartość i w wielu profesjach są konieczne. Dają solidne podstawy merytoryczne i rozwijają kompetencje, których trudno nauczyć się wyłącznie w praktyce. Nie można jednak zakładać, że sam dyplom gwarantuje dziś dobrą pracę albo wysokie zarobki. Rynek zmienia się szybciej niż programy nauczania, dlatego coraz większego znaczenia nabierają gotowość do ciągłego uczenia się, zdobywanie nowych umiejętności i praktyczne doświadczenie. Ostatecznie to właśnie kompetencje, zaangażowanie i umiejętność dostosowania się do zmian coraz częściej decydują o sukcesie zawodowym – niezależnie od tego, czy ktoś ukończył studia, czy rozwijał się inną ścieżką – tłumaczy Anna Pietraszko, Dyrektor Projektów Consultingowych, HR i Szkoleniowych w Grupie Progres.

Z badania Grupy Progres wynika, że dla pracodawców najważniejszymi kryteriami przy zatrudnianiu kandydatów są doświadczenie zawodowe – wskazało tak 78% respondentów – oraz kwalifikacje, które wymieniło 77% badanych. Istotne pozostają również kompetencje miękkie, na które zwraca uwagę 60% pracodawców, a kompetencje twarde wymieniło 47% ankietowanych. Sam poziom wykształcenia za jeden z najważniejszych czynników uznaje jedynie 20% firm.

Pracodawcy coraz częściej inwestują także w rozwój osób już zatrudnionych. Badanie Grupy Progres wskazuje, że 56% firm oferuje pracownikom kursy i szkolenia, 27% umożliwia podnoszenie kwalifikacji zawodowych, a 23% finansuje udział w konferencjach i wydarzeniach branżowych. Część przedsiębiorstw wspiera również naukę języków obcych oraz dalszą edukację, w tym studia i studia podyplomowe. Jak podkreśla Anna Pietraszko, dzisiejszy rynek pracy wymaga ciągłego rozwoju. – Pracodawcy, którzy tworzą przestrzeń do nauki i podnoszenia kwalifikacji, mogą skuteczniej odpowiadać na zmieniające się potrzeby biznesu i budować zaangażowane zespoły. Coraz częściej obserwujemy również, że osoba bez wyższego wykształcenia rozpoczyna pracę na stanowisku juniorskim lub operacyjnym, a następnie awansuje dzięki szkoleniom, zdobywanemu doświadczeniu i wsparciu przełożonych, z czasem obejmując stanowiska specjalistyczne, koordynatorskie, a nawet menedżerskie – zwraca uwagę ekspertka.

Dane GUS pokazują, że w 2025 r. w Polsce było 12,1 mln obsadzonych miejsc pracy i 94,3 tys. wolnych etatów. Najwięcej wakatów odnotowano wśród robotników przemysłowych i rzemieślników, operatorów i monterów maszyn i urządzeń, pracowników usług i sprzedawców oraz osób wykonujących prace proste. W wielu przypadkach o zatrudnieniu decydują więc przede wszystkim umiejętności praktyczne i zdobyte doświadczenie.

Anna Pietraszko zaznacza, że współczesny rynek pracy oferuje różnorodne ścieżki rozwoju zawodowego. – Na stanowiska specjalistyczne, eksperckie i menedżerskie nadal najczęściej aplikują osoby z wyższym wykształceniem i w wielu profesjach jest ono niezbędne. Zdarza się jednak, że do procesu rekrutacyjnego trafia kandydat bez dyplomu uczelni, ale z bogatym doświadczeniem, imponującym portfolio i umiejętnościami zdobywanymi przez lata. Taka osoba potrafi skutecznie konkurować z absolwentami studiów, a niekiedy nawet się wyróżnia dzięki determinacji, samodzielności i konsekwencji w rozwoju zawodowym. Dla wielu pracodawców to właśnie kompetencje potwierdzone praktyką stają się dziś argumentem przesądzającym o zaproszeniu na rozmowę – podsumowuje ekspertka.

Czytaj także: Absolwenci uczelni zawodowych szybciej znajdują pracę i więcej zarabiają

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Woj. śląskie przechodzi transformację, w której dawne tereny przemysłowe zyskują nowe funkcje, a historia regionu staje się częścią oferty turystycznej.

Katowice zostały przedstawione przez niemiecki tygodnik „Der Spiegel” jako przykład udanej przemiany miasta, które z ośrodka kojarzonego z przemysłem ciężkim stało się nowoczesną i przyjazną mieszkańcom przestrzenią. W opublikowanym reportażu podkreślono, że dawne górnicze i hutnicze centrum Górnego Śląska przeszło w ostatnich dekadach głęboką transformację, obejmującą zarówno rozwój gospodarczy, jak i poprawę jakości środowiska oraz wzrost znaczenia turystyki.

Jan Puhl, autor tekstu, zwraca uwagę, że współczesne Katowice coraz częściej kojarzone są z terenami zielonymi, rozbudowaną siecią ścieżek rowerowych i nowoczesną infrastrukturą. – Miasto, które w przeszłości kojarzyło się raczej z dymiącymi kominami, zanieczyszczonym powietrzem i pokrytymi sadzą ceglanymi fasadami, przeszło transformację – podkreśla. Jednym z symboli tej przemiany jest Nikiszowiec – zabytkowe osiedle robotnicze, które z dawnego zaplecza przemysłowego stało się jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych regionu, przyciągając odwiedzających swoją architekturą, historią i ofertą kulturalną.

Zdaniem autora zmiany zachodzące w Katowicach wpisują się w szerszy proces modernizacji Polski. Jak zaznacza, kraj skutecznie wykorzystał ostatnie dekady do rozwoju infrastruktury, poprawy jakości przestrzeni publicznych i inwestycji w ochronę środowiska. Wiele miast przeznaczyło środki unijne na tworzenie parków, rewitalizację terenów poprzemysłowych i działania ograniczające zanieczyszczenie powietrza. – Polska staje się coraz mniej przedłużeniem zachodniej bazy produkcyjnej, a coraz bardziej centrum technologii przyszłości – uważa Jan Puhl.

Przemiany widoczne są w całym województwie śląskim, które coraz częściej buduje swoją markę nie tylko na dziedzictwie przemysłowym, ale także na walorach przyrodniczych i turystycznych. Dawne kopalnie, huty i zakłady przemysłowe zyskały nowe funkcje, stając się miejscami odwiedzanymi przez turystów z kraju i zagranicy. Ważną rolę odgrywa Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego łączący kilkadziesiąt obiektów związanych z historią przemysłu, w tym kopalnie, osiedla robotnicze, muzea i zabytkowe zakłady produkcyjne.

Przykładem udanej rewitalizacji jest m.in. Zabytkowa Kopalnia Ignacy w Rybniku, gdzie można podziwiać działanie ponad 100-letniej parowej maszyny wyciągowej. W ostatnim czasie odnowiono także tereny po KWK Anna w Pszowie, gdzie działa biblioteka i punkt widokowy. Ponadto coraz więcej dawnych wyrobisk, hałd i nieużytków przechodzi proces rekultywacji, stając się miejscami wypoczynku i ostojami przyrody. Dużą popularnością cieszy się hałda Skalny w Łaziskach Górnych, a hałda po kopalni Rymer w Rybniku ma zostać przekształcona w przestrzeń o charakterze edukacyjnym. Planowane jest tam utworzenie ścieżki prowadzącej od podnóża na szczyt hałdy, prezentującej procesy przyrodnicze zachodzące na terenach poprzemysłowych.

Czytaj także:

Rekultywacja hałdy Rymer i nowe inwestycje przeciw podtopieniom w Rybniku

Dawne huty, kopalnie i fabryki przyciągają turystów

Po węglu przyszła turystyka. Jak kopalnie zmieniają się w atrakcje

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Wśród najważniejszych zagrożeń są ograniczenie środków przeznaczonych na programy aktywizacji zawodowej i wysokie ceny surowców energetycznych.

Stopa bezrobocia rejestrowanego w Polsce na koniec czerwca wyniosła 5,8% – wynika z szacunków Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W porównaniu z majem wskaźnik obniżył się o 0,1 p.p. W urzędach pracy zarejestrowanych było 902,7 tys. osób, czyli o 13,2 tys. mniej niż miesiąc wcześniej.

Mimo poprawy ogólnych wskaźników dane pokazują, że sytuacja na rynku pracy pozostaje zróżnicowana w zależności od regionu. Najniższą stopę bezrobocia odnotowano w województwie wielkopolskim, gdzie wyniosła 3,7%, z kolei najwyższy poziom utrzymuje się w województwie warmińsko-mazurskim i sięga 9,2%. W czerwcu liczba osób bezrobotnych zmniejszyła się w 237 powiatach, natomiast w 43 wzrosła.

Statystyki resortu pokazują również, z jakich powodów mieszkańcy rejestrują się w urzędach pracy. Najczęściej wskazywanym motywem było uzyskanie prawa do ubezpieczenia zdrowotnego, co zadeklarowało 41,4% osób nowo zarejestrowanych. Chęć skorzystania z pomocy w znalezieniu zatrudnienia wskazało 39,5% respondentów.

Największą grupę nowych bezrobotnych stanowiły osoby wcześniej zatrudnione w przetwórstwie przemysłowym, które odpowiadały za 13,7% rejestracji. Niewiele mniej, bo 13,2%, stanowili byli pracownicy handlu. Wśród zawodów najliczniej reprezentowani byli sprzedawcy, którzy stanowili 7,6% wszystkich zarejestrowanych.

W czerwcu do urzędów pracy zgłoszono 34 tys. ofert zatrudnienia. Było to o 0,4% mniej niż miesiąc wcześniej. Najwięcej propozycji pracy dotyczyło stanowisk biurowych, sprzedaży, budownictwa i produkcji.

Według metodologii Eurostatu stopa bezrobocia w Polsce w maju wyniosła 3,1%, co nadal plasuje kraj wśród państw o najniższym poziomie bezrobocia we Wspólnocie. MRPiPS wskazuje jednak na czynniki, które mogą w najbliższym czasie wpływać na kondycję rynku pracy. Wśród najważniejszych zagrożeń wymienia ograniczenie środków przeznaczonych na programy aktywizacji zawodowej finansowane z Funduszu Pracy, utrzymującą się niestabilną sytuację na Bliskim Wschodzie oraz wysokie ceny surowców energetycznych, które mogą osłabiać skłonność przedsiębiorców do tworzenia nowych miejsc pracy.

W Powiatowym Urzędzie Pracy w Raciborzu na koniec czerwca liczba zarejestrowanych osób bezrobotnych wynosiła 1899, w tym 1017 kobiet. W porównaniu do danych z maja liczba bezrobotnych zmniejszyła się o 41. W tym okresie zgłoszono i pozyskano 102 wolne miejsca pracy i miejsca aktywizacji zawodowej. Stopa bezrobocia w powiecie raciborskim na koniec maja wyniosła 4,5%.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Najczęściej wybieranym środkiem transportu pozostaje samochód, jednak w największych miastach większą popularnością cieszy się komunikacja miejska.

Większość pracowników wykonuje obowiązki w siedzibach firm, biurach lub zakładach produkcyjnych, dlatego codzienne przemieszczanie się pozostaje stałym elementem dnia, a czas potrzebny na dojazd do pracy odgrywa coraz większą rolę podczas podejmowania decyzji zawodowych. Z najnowszego badania Pracuj.pl wynika, że dla 87% respondentów sprawne docieranie do firmy jest istotnym elementem przy wyborze miejsca zatrudnienia. Obok wysokości wynagrodzenia i stabilności zatrudnienia jest to trzeci najważniejszy czynnik wpływający na atrakcyjność oferty pracy.

Badanie pokazuje, że 59% ankietowanych zrezygnowało z udziału w procesie rekrutacyjnym z powodu zbyt długiego czasu dojazdu. Najczęściej taką decyzję podejmowały osoby w wieku od 18 do 24 lat, wśród których odsetek ten wyniósł 71%. Częściej z aplikowania rezygnowały również kobiety (64%) niż mężczyźni (55%).

Z badania wynika, że 62% respondentów dojeżdża do pracy dłużej niż 15 minut w jedną stronę, a co piąta osoba spędza na dojazdach ponad pół godziny. Czas podróży zależy przede wszystkim od miejsca zamieszkania. W największych miastach, liczących ponad 500 tys. mieszkańców, ponad 30 minut na dojazd przeznacza 37% badanych. Na terenach wiejskich i w mniejszych miejscowościach taki czas podróży deklaruje niespełna jedna piąta respondentów.

Najczęściej wybieranym środkiem transportu pozostaje samochód, z którego korzysta 61% ankietowanych. W największych miastach większą popularnością cieszy się jednak komunikacja miejska. Autobusami dojeżdża tam 44% respondentów, tramwajami 38%, natomiast samochód wybiera 35% badanych. W średnich miastach część osób korzysta także z hulajnóg, a najmłodsi pracownicy stosunkowo często wybierają taksówki lub przejazdy zamawiane za pośrednictwem aplikacji.

Respondenci znacznie częściej zwracają uwagę na rzeczywisty czas przejazdu niż na odległość wyrażoną w kilometrach. Dla 58% badanych kluczowy jest czas potrzebny na dotarcie do pracy, podczas gdy samą odległość uwzględnia jedynie 28% ankietowanych. Istotne znaczenie mają również koszty transportu, które wskazało 49% respondentów, oraz możliwość elastycznego ustalania godzin pracy pozwalająca uniknąć największych korków (30%). Jednocześnie większość badanych deklaruje gotowość do zaakceptowania większej odległości od miejsca zamieszkania, jeśli podróż będzie szybsza i wygodniejsza. Taką możliwość dopuszcza 79% respondentów, a wśród osób w wieku 18–24 lata odsetek ten wzrasta do 86%.

Badanie wskazuje również, że kandydaci oczekują bardziej szczegółowych informacji o lokalizacji miejsca pracy już na etapie publikacji ogłoszenia. Dla 76% ankietowanych przydatna byłaby informacja o szacowanym czasie dojazdu z miejsca zamieszkania. Taką potrzebę szczególnie często deklarują najmłodsi kandydaci (81%) i mieszkańcy największych miast (84%).

Brak informacji o lokalizacji może wpływać na zainteresowanie ofertą. Blisko 37% badanych przyznało, że zrezygnowałoby z aplikowania na atrakcyjne stanowisko, gdyby w ogłoszeniu nie podano dokładnego miejsca wykonywania pracy. Wśród kobiet odsetek ten wynosi 44%, natomiast w grupie najmłodszych kandydatów sięga 52%.

Respondenci wskazali również, jakich informacji oczekują od pracodawców. 55% chciałoby poznać dokładny adres firmy, dla 41% istotna jest odległość od miejsca zamieszkania, a taki sam odsetek zwraca uwagę na informacje o benefitach związanych z transportem, takich jak dopłaty do paliwa czy firmowy transport. Co czwarty badany oczekuje także szacowanego czasu dojazdu różnymi środkami transportu.

– Skoro blisko 60% kandydatów rezygnuje ze starań o pracę ze względu na uciążliwy dojazd, pełna otwartość w kwestii lokalizacji firmy leży w interesie obydwu stron. Sam adres firmy nie zawsze wiele mówi. Znacznie ważniejsza staje się odpowiedź na pytanie: ile czasu zajmie mi dotarcie do pracy i czy taki dojazd będzie możliwy do pogodzenia z moimi obowiązkami. Z perspektywy pracodawcy warto zadbać o transparentność już na etapie ogłoszenia. Dzięki temu kandydat może od razu ocenić, czy codzienny dojazd będzie dla niego realny i komfortowy. Coraz większą rolę odgrywają tu rozwiązania pozwalające sprawdzić czas dojazdu i dostępne środki transportu jeszcze przed wysłaniem aplikacji. Znacznie lepiej, by od początku wiedział, dokąd i w jaki sposób będzie codziennie podróżować, niż rezygnował z procesu dopiero na późniejszym etapie – podsumowuje Jolanta Lewandowska-Bitkowska, ekspertka ds. rekrutacji i rozwoju talentów w Pracuj.pl.

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Oferta przejazdów grupowych Kolei Śląskich skierowana jest do zorganizowanych grup liczących od 10 do 80 osób.

Wakacyjne wyjazdy, wycieczki i półkolonie sprawiają, że rośnie zainteresowanie grupowymi podróżami pociągami Kolei Śląskich. Przewoźnik przypomina, że przejazdy grup liczących co najmniej 10 osób wymagają wcześniejszego zgłoszenia, a uczestnicy mogą korzystać z preferencyjnych warunków cenowych. Bilety grupowe są średnio o ok. 30% tańsze od standardowej taryfy, a pasażerowie dodatkowo zachowują prawo do przysługujących im ulg ustawowych.

Oferta przejazdów grupowych Kolei Śląskich skierowana jest do zorganizowanych grup liczących od 10 do 80 osób. Od 15 lipca organizacja takich przejazdów będzie prostsza. Dotychczasowe karty przejazdu grupowego zostaną zastąpione elektronicznym zgłoszeniem dostępnym na stronie internetowej przewoźnika. W specjalnej zakładce dotyczącej przejazdów grupowych organizatorzy będą mogli złożyć wniosek online i zakupić bilety oraz w razie potrzeby wygenerować fakturę.

Zmieni się również termin zgłaszania mniejszych grup. Zespoły liczące do 20 osób nie będą musiały informować przewoźnika o planowanej podróży z dwudniowym wyprzedzeniem. Po zmianach takie zgłoszenie będzie można przesłać nawet godzinę przed odjazdem pociągu.

W przypadku większych grup zasady pozostaną bardziej restrykcyjne. Organizatorzy przejazdów liczących powyżej 20 osób będą zobowiązani do zgłoszenia podróży najpóźniej na cztery dni robocze przed terminem wyjazdu. Pozwoli to Kolejom Śląskim odpowiednio przygotować obsługę przejazdu, sprawdzić dostępność miejsc, a w razie potrzeby zaproponować alternatywne rozwiązania.

Zmianie ulegną także zasady dotyczące opiekunów grup. Od 15 lipca nie będą oni podróżować bezpłatnie, lecz zostaną objęci takimi samymi zasadami cenowymi jak pozostali uczestnicy przejazdu, czyli zniżką grupową oraz możliwością skorzystania z ustawowych ulg.

Zmiany są odpowiedzią na rosnące zainteresowanie podróżami grupowymi. W pierwszym półroczu tego roku z takiej formy przejazdu skorzystało ok. 1,6 tys. grup, czyli ponad 100 więcej niż w analogicznym okresie poprzedniego roku. Największy wzrost widoczny jest w okresie organizacji wycieczek szkolnych. W maju liczba grupowych przejazdów wzrosła z ponad 340 w 2025 r. do ponad 400 rok później. W czerwcu natomiast liczba takich podróży zwiększyła się z ponad 550 do blisko 600.

Czytaj także: Koleje Śląskie z wakacyjną ofertą. VeloBus ułatwia dojazd w Beskidy

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Przedsiębiorcy coraz częściej poszukują pracowników nie tylko z Ukrainy, ale także z Azji i Ameryki Południowej, choć wiąże się to z nowymi wyzwaniami.

Polskie przedsiębiorstwa coraz częściej uwzględniają rekrutację pracowników z zagranicy jako sposób na uzupełnienie braków kadrowych. Z najnowszego „Barometru Polskiego Rynku Pracy” Personnel Service wynika, że zatrudnianie nowych osób w 2026 r. planuje 18% firm, a spośród nich jedna czwarta zamierza poszukiwać kandydatów poza granicami kraju. Choć pracownicy z Ukrainy nadal pozostają najliczniejszą grupą cudzoziemców zatrudnionych w Polsce, przedsiębiorcy coraz częściej kierują uwagę także na kandydatów z Azji, Kaukazu i Ameryki Południowej.

Dane Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za maj wskazują, że w Polsce ubezpieczonych było ponad 1,3 mln cudzoziemców. Obywatele Ukrainy nadal stanowią największą grupę, jednak już co trzeci zagraniczny pracownik pochodzi z innego kraju. Według Krzysztofa Inglota, prezesa Polskiego Stowarzyszenia Outsourcingu, eksperta rynku pracy, założyciela Personnel Service, świadczy to o stopniowej dywersyfikacji polskiego rynku pracy. – W ostatnich tygodniach wiele mówi się o możliwych powrotach części Ukraińców, jednak z perspektywy pracodawców większym wyzwaniem nie jest jednorazowy odpływ pracowników, ale to, że nie będzie już kolejnej dużej fali migracji z Ukrainy. Co prawda firmy otwierają się na nowych kandydatów z Azji, Kaukazu czy Ameryki Południowej, ale preferencje pozostają niezmienne. Jeśli tylko mają taką możliwość, przedsiębiorcy nadal najchętniej zatrudniają pracowników z Ukrainy, którzy są dobrze znani polskiemu rynkowi pracy i bliżsi nam kulturowo – tłumaczy.

Badanie Personnel Service pokazuje, że gotowość do zatrudniania cudzoziemców rośnie wraz z wielkością przedsiębiorstwa. Rekrutację zagraniczną planuje 44% dużych firm, 27% przedsiębiorstw średniej wielkości i zaledwie 5% małych podmiotów. Największe zainteresowanie pracownikami z zagranicy deklarują branże od lat borykające się z niedoborem kadr. W sektorze transportu, spedycji i logistyki takie plany ma 45% przedsiębiorstw, w produkcji odsetek ten wynosi 28%, natomiast w budownictwie i handlu po 23%.

Zatrudnianie pracowników z bardziej odległych regionów świata wiąże się jednak z dodatkowymi wyzwaniami. Najczęściej wskazywaną przeszkodą są bariery językowe, na które zwraca uwagę 27% przedsiębiorców, oraz różnice kulturowe, wymieniane przez 21% respondentów. Firmy wskazują także wysokie koszty zatrudnienia (14%) i złożone procedury związane z legalizacją pracy (11%). Rzadziej problemem okazuje się brak kandydatów (9%) czy obawy dotyczące ich wyjazdu do innych państw Unii Europejskiej (5%).

W odpowiedzi na rosnącą złożoność procesów rekrutacyjnych przedsiębiorstwa coraz częściej korzystają ze wsparcia agencji zatrudnienia. Obecnie 11% firm współpracuje z nimi regularnie, 16% korzysta z ich usług sezonowo, a kolejne 13% angażuje agencje wyłącznie przy zatrudnianiu cudzoziemców. Szczególnie widoczne jest to wśród dużych przedsiębiorstw, gdzie 67% deklaruje sezonową lub stałą współpracę z agencjami pracy, a co czwarte korzysta z ich pomocy przy rekrutacji pracowników z zagranicy.

– Polski rynek pracy wchodzi dziś w nowy etap. Przez lata przedsiębiorcy mogli zakładać, że głównym źródłem zagranicznych pracowników będzie Ukraina. Dziś ten model przestaje być wystarczający. Nie dlatego, że czeka nas masowy odpływ Ukraińców, bo wielu z nich związało z Polską swoje życie zawodowe i prywatne, ale dlatego, że kończy się okres, w którym mogliśmy liczyć na kolejne duże fale migracji z tego kierunku. To oznacza, że firmy muszą jednocześnie skuteczniej zatrzymywać obecnych pracowników i otwierać się na nowe rynki. Wygrywać będą ci pracodawcy, którzy potrafią sprawnie prowadzić międzynarodowe rekrutacje, integrować wielokulturowe zespoły i budować środowisko pracy atrakcyjne niezależnie od kraju pochodzenia pracownika – podsumowuje Krzysztof Inglot.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Największa grupa przedsiębiorców wykazała nadpłatę składki zdrowotnej – dotyczyło to blisko 1,96 mln płatników.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazał zwroty nadpłaconej składki zdrowotnej za 2025 r. ponad 770 tys. przedsiębiorców. Łączna wartość wypłaconych środków wyniosła blisko 1,26 mld zł. ZUS obsłużył już ponad 99% wniosków o zwrot nadpłaty i kontynuuje rozliczanie pozostałych spraw.

2026 r. jest czwartym rokiem obowiązywania rocznego rozliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne dla osób prowadzących działalność gospodarczą. Obowiązek ten dotyczył przedsiębiorców rozliczających się w 2025 r. według skali podatkowej, podatku liniowego lub ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Obowiązek złożenia rocznego rozliczenia za 2025 r. miało ponad 2,77 mln płatników składek. Dokumenty złożyło niemal 2,56 mln osób, co stanowi 92,1% wszystkich zobowiązanych.

Największa grupa przedsiębiorców wykazała nadpłatę składki zdrowotnej. Dotyczyło to blisko 1,96 mln płatników, czyli 76,7% osób, które złożyły rozliczenie. Łączna wartość nadpłat przekroczyła 2,13 mld zł. Z kolei dopłatę składki wykazało 546 tys. przedsiębiorców, a jej łączna wartość wyniosła ponad 1,22 mld zł. W przypadku niespełna 51 tys. płatników rozliczenie nie wykazało ani nadpłaty, ani niedopłaty.

Przedsiębiorcy, którym przysługiwał zwrot nadpłaty, mogli złożyć wniosek o jej zwrot do 1 czerwca. Z możliwości tej skorzystało ponad 821 tys. płatników, a łączna kwota objęta wnioskami wyniosła blisko 1,37 mld zł. Do tej pory ZUS przekazał zwroty 770,8 tys. przedsiębiorców na łączną kwotę niemal 1,26 mld zł. W przypadkach, gdy płatnicy posiadali zadłużenie lub byli zobowiązani do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, nadpłacone środki zostały zaliczone na poczet istniejących należności. Takie rozliczenia objęły ponad 47 tys. płatników, a ich wartość przekroczyła 99 mln zł. Obsługa pozostałych wniosków ma zakończyć się najpóźniej do 3 sierpnia.

ZUS prowadzi również rozliczenia nadpłat przedsiębiorców, którzy nie złożyli wniosku o zwrot środków. W tym roku dotyczy to około 1,1 mln płatników. Łączna wartość nadpłat przeznaczonych do rozliczenia przekroczyła 762,8 mln zł, z czego ZUS rozliczył już ok. 99%. Większość tych środków została przeznaczona na pokrycie zaległości z tytułu składek lub nienależnie pobranych świadczeń.

ZUS podkreśla, że proces zwrotów i rozliczeń przebiega sprawnie. Przedsiębiorcy, którzy złożyli wnioski o zwrot, otrzymują należne środki, natomiast pozostałe nadpłaty są sukcesywnie rozliczane na kontach płatników. Rozliczenia dla osób, które nie wystąpiły o zwrot nadpłaty, mogą być prowadzone do końca 2026 r., jednak ZUS realizuje je na bieżąco i informuje przedsiębiorców o przebiegu całego procesu.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Zakupy coraz częściej stają się elementem wakacyjnego doświadczenia, a podczas urlopów Polacy planują na nie wydać średnio ok. 1000 zł.

Wakacyjne wyjazdy dla wielu Polaków wiążą się nie tylko z kosztami noclegów i transportu, ale także z dodatkowymi wydatkami podczas pobytu. Z raportu Inquiry „Zakupy wakacyjne 2026” wynika, że osoby planujące urlop przeznaczą na zakupy w trakcie wyjazdu średnio 1002 zł. Jednocześnie blisko połowa badanych deklaruje, że ich budżet na ten cel pozostanie na podobnym poziomie jak rok wcześniej – mimo nadal odczuwalnego wzrostu cen.

Jak wynika z badania, w 2026 r. wakacyjny wyjazd planuje 66% Polaków. Autorzy raportu wskazują, że stabilność deklarowanych wydatków może świadczyć o dostosowaniu się konsumentów do obecnych warunków cenowych. Polacy nadal chcą korzystać z wakacyjnego wypoczynku i przeznaczać środki na dodatkowe zakupy, ale jednocześnie zwracają większą uwagę na ceny i dostępne promocje.

Zakupy podczas urlopu coraz częściej są nie tylko koniecznością, ale również częścią wakacyjnych aktywności. Aż 73% respondentów przyznało, że odwiedza sklepy w czasie wyjazdów nie tylko w celu uzupełnienia potrzebnych produktów, ale także jako element spędzania wolnego czasu. Oznacza to, że wizyty w sklepach, na lokalnych targach czy w punktach sprzedaży regionalnych produktów stają się częścią poznawania miejsca wypoczynku.

Badanie pokazuje również, że wielu turystów decyduje się na zakupy dopiero po dotarciu do miejsca urlopu. Produkty spożywcze na miejscu kupuje 59% wyjeżdżających. Konsumenci są także skłonni zmieniać swoje przyzwyczajenia zakupowe – 47% ankietowanych deklaruje, że wybierze inny sklep, jeśli znajdzie w nim korzystniejszą ofertę lub promocję.

Najczęściej wybieranymi produktami podczas wakacyjnych wyjazdów są pamiątki, które kupuje połowa badanych. Dużą popularnością cieszą się także regionalne produkty spożywcze – wskazało je 40% respondentów – oraz podstawowe artykuły spożywcze codziennego użytku, po które sięga 39% osób.

Autorzy raportu zwracają uwagę, że podczas wakacji konsumenci są bardziej otwarci na nowe marki i produkty niż w codziennych sytuacjach zakupowych. Chętniej próbują lokalnych wyrobów i podejmują spontaniczne decyzje, jednak nadal dużą rolę odgrywa dla nich cena. Promocje i atrakcyjne oferty mogą wpływać zarówno na wybór konkretnego sklepu, jak i zakup określonych produktów. Według Inquiry okres wakacyjny jest dla handlu czasem zwiększonego zainteresowania klientów, ale także okazją do zaprezentowania lokalnej oferty i budowania relacji z konsumentami. Turyści podczas urlopu częściej eksperymentują z nowymi produktami, poznają regionalne marki i poszukują zakupowych okazji.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Faworyzowanie wybranych osób, nierówne traktowanie przy podziale obowiązków i nagłe zmieniania oczekiwań – to najczęściej zgłaszane przejawy złego zarządzania.

Niewłaściwe zarządzanie w miejscu pracy stanowi powszechny problem w polskich firmach, wpływając negatywnie na atmosferę, zaangażowanie zespołów i zdrowie psychiczne zatrudnionych. Według badania przeprowadzonego przez platformę InterviewMe nieodpowiedni styl kierowania ludźmi rzutuje również na kluczowe decyzje dotyczące zmiany miejsca zatrudnienia.

71% respondentów uznaje złe zarządzanie w Polsce za zjawisko częste lub bardzo częste, z czego 49% określa je jako raczej częste, a 22% jako bardzo częste. Przeciwnego zdania jest jedynie 29% uczestników badania, co potwierdza, że dla większości zatrudnionych nieprawidłowości ze strony przełożonych są codziennością, a nie odosobnionymi przypadkami. Eksperci podkreślają przy tym, że toksyczny styl zarządzania nie polega na stawianiu wysokich wymagań czy rozliczaniu z efektów, które są naturalnymi elementami pracy menedżera. Problem pojawia się wtedy, gdy powtarzalne, negatywne zachowania przełożonego trwale naruszają poczucie bezpieczeństwa, motywację i dobrostan pracowników.

Wśród najczęściej zgłaszanych przejawów złego zarządzania ankietowani wskazują faworyzowanie wybranych osób, na co zwróciło uwagę 48% badanych. Niewiele mniej osób doświadczyło nierównego traktowania przy podziale obowiązków (46%) oraz nagłego zmieniania oczekiwań w trakcie realizacji zadań (44%). Do częstych praktyk należą również nadmierna kontrola (36%), tworzenie atmosfery nieustannego pośpiechu (35%), wykluczanie z komunikacji zespołowej (34%) oraz budowanie nieprzyjaznego środowiska (31%). Po 30% pracowników spotkało się także z przypisywaniem sobie sukcesów zespołu przez przełożonego i z jego jawnym brakiem kompetencji menedżerskich. Badanie ujawnia ponadto bardziej drastyczne sytuacje, ponieważ co czwarty respondent doświadczył presji psychicznej lub zastraszania, a co dziesiąty zetknął się z niepożądanymi zachowaniami o charakterze osobistym. Tylko 9% ankietowanych zadeklarowało, że nigdy nie spotkało się z toksycznymi zachowaniami ze strony szefa.

– Wyniki naszego badania pokazują, że problem toksycznych zachowań menedżerów nie ogranicza się wyłącznie do kwestii organizacyjnych ani do stylu zarządzania. Niepokojące jest to, że już co piąty badany wskazuje na doświadczenie presji psychicznej lub zastraszania ze strony przełożonego, a co dziesiąty zetknął się z niepożądanymi zachowaniami o charakterze osobistym. Nawet jeśli tego typu sytuacje zdarzyły się tylko raz, był to o jeden raz za dużo. W relacjach zawodowych granice powinny być jasno określone, ponieważ mają realny wpływ na poczucie bezpieczeństwa i komfort pracy – podkreśla Dominika Kowalska, ekspertka kariery InterviewMe, CPRW.

Konsekwencje takiego stanu rzeczy mają charakter systemowy i wykraczają daleko poza jednostkowe konflikty wewnątrz firmy. Jako najpoważniejszy skutek złego przywództwa 49% ankietowanych wskazuje wypalenie zawodowe i wyczerpanie, 48% wymienia wysoką rotację kadr, a 47% spadek zaangażowania w obowiązki. Ponadto pracownicy zwracają uwagę na zanik zaufania w zespołach (31%), nasilenie konfliktów wewnętrznych (30%) oraz pogorszenie kondycji psychicznej (24%). Relacje z przełożonym bezpośrednio przekładają się też na stabilność zatrudnienia – 62% respondentów rozważało odejście z pracy z powodu zachowania szefa, z czego 32% faktycznie podjęło taką decyzję, a 30% poważnie ją analizowało.

Autorzy opracowania upatrują przyczyn utrzymywania się tego problemu w wadliwych mechanizmach awansu i w kulturze organizacyjnej wielu przedsiębiorstw. Stanowiska kierownicze w Polsce często powierza się najlepszym specjalistom merytorycznym, którzy nie posiadają jednak naturalnych predyspozycji ani odpowiedniego przygotowania do zarządzania ludźmi. Sytuację pogłębia brak systematycznych szkoleń menedżerskich, niedoskonałe systemy oceny pracy kadry zarządzającej i jednostronna koncentracja firm na wynikach biznesowych. W efekcie nieodpowiednie zachowania liderów są często ignorowane lub tolerowane przez organizacje, dopóki realizowane są cele finansowe.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Dokument zostanie wyposażony w nowoczesne elementy zabezpieczające przed fałszerstwem, takie jak gilosz czy mikrodruk.

Od 13 lipca obowiązują nowe wzory legitymacji emeryta-rencisty. Zmiany obejmują zarówno tradycyjną plastikową kartę wydawaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jak i elektroniczną mLegitymację dostępną w aplikacji mObywatel. Wprowadzenie nowych wzorów wynika z przepisów, które weszły w życie w lipcu.

Jak informuje Beata Kopczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim, celem zmian jest zwiększenie poziomu bezpieczeństwa dokumentów i lepsza ochrona danych świadczeniobiorców. – Tradycyjna, plastikowa karta zyska nowoczesne zabezpieczenia, które skutecznie chronią dokument przed sfałszowaniem. Równolegle odświeżamy też wygląd mLegitymacji w aplikacji mObywatel, upraszczając jej strukturę poprzez usunięcie informacji o oddziale ZUS – tłumaczy.

Wszystkie zmiany są wprowadzane automatycznie. Dotychczas wydane legitymacje zachowują ważność przez okres wskazany na dokumencie, dlatego emeryci i renciści nie muszą składać żadnych wniosków ani zgłaszać się do placówek Zakładu w celu ich wymiany.

Nowa legitymacja w formie plastikowej karty będzie wykonana z tworzywa PCV laminowanego jednostronnie. Dokument zostanie wyposażony w nowoczesne elementy zabezpieczające przed fałszerstwem, takie jak gilosz, czyli charakterystyczny wzór z cienkich linii tworzących tło, mikrodruk zawierający bardzo drobny tekst oraz unikatowy numer nadawany na etapie produkcji blankietu.

Zmiany objęły również elektroniczną mLegitymację dostępną w aplikacji mObywatel. W nowej wersji dokument nie zawiera już informacji o oddziale ZUS, który go wydał. Pozostałe funkcje pozostają bez zmian.

Elektroniczna mLegitymacja jest dostępna od stycznia 2023 r. Dokument można pobrać bezpłatnie w aplikacji mObywatel i przechowywać na urządzeniu mobilnym, np. smartfonie. ZUS wydaje mLegitymację automatycznie wszystkim osobom, które uzyskają prawo do emerytury lub renty, bez konieczności składania wniosku lub wizyty w placówce. Elektroniczna legitymacja potwierdza uprawnienia emeryta lub rencisty do korzystania z przysługujących ulg na takich samych zasadach jak dokument w wersji tradycyjnej. Osoby, które chcą posiadać plastikową legitymację, nadal mogą otrzymać ją na wniosek. Świadczeniobiorcy mogą korzystać równocześnie z obu form dokumentu – elektronicznej oraz tradycyjnej.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Od połowy lat 60. do połowy lat 70. w Poznaniu nie zanotowano ani jednej nocy tropikalnej. Aktualnie zdarzają się one coraz częściej.

Liczba dni, w których temperatura powietrza przekracza 30°C, w Polsce wyraźnie wzrosła w ciągu ostatnich dekad. Jeszcze w latach 60. i 70. XX w. w centralnej części kraju notowano zaledwie od kilku do ok. 10 takich dni rocznie, podczas gdy obecnie może ich być nawet 20–30. Zdaniem ekspertów jest to jedna z najbardziej widocznych oznak postępujących zmian klimatu.

Jak zwraca uwagę prof. Bogdan Chojnicki z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, pomiary temperatury w Polsce prowadzone są nieprzerwanie od ponad 200 lat, co pozwala wiarygodnie porównywać współczesne wyniki z historycznymi danymi. Podkreśla, że meteorologia od lat opiera się na jednolitych standardach pomiarowych. Przez wiele dziesięcioleci w stacjach meteorologicznych wykorzystywano ustandaryzowane termometry rtęciowe, regularnie poddawane kontroli. Temperatura była i nadal jest mierzona na wysokości dwóch metrów nad powierzchnią gruntu. W ostatnich latach coraz częściej stosowane są również precyzyjne czujniki elektroniczne. Każda zmiana technologii pomiarowej była poprzedzona okresem równoległego działania starego i nowego systemu, co pozwalało zachować ciągłość i porównywalność wyników.

W ostatnim czasie w Polsce odnotowano rekordowo wysokie temperatury. W Słubicach termometry wskazały 40,5°C, co stanowi najwyższą wartość zmierzoną w historii krajowych pomiarów. Tym samym został pobity dotychczasowy rekord wynoszący 40,2°C ustanowiony w 1921 r. w Prószkowie. – W tym roku system klimatyczny ułożył się w taki sposób, że po 105 latach absolutny rekord temperatur został pobity – zaznacza naukowiec.

Jednak jeszcze większy niepokój budzi jego zdaniem systematyczny wzrost liczby dni z ekstremalnie wysoką temperaturą. Jak wyjaśnia, w latach 60. czy 70. XX w. w centralnej Polsce notowano od kilku do 10 dni upalnych rocznie, natomiast obecnie możliwe jest wystąpienie kilkudziesięciu takich dni. – To jest naprawdę dramatyczna zmiana, bo w bardzo krótkim czasie podwoiła nam się liczba dni z temperaturą powyżej 30°C. Zmiana klimatu nie znika, a globalne ocieplenie nie odpuszcza – przekonuje prof. Bogdan Chojnicki.

Klimatolog wskazuje również na coraz częstsze występowanie nocy tropikalnych, czyli takich, podczas których temperatura nie spada poniżej 20°C. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu były one w Polsce zjawiskiem wyjątkowym. Dla przykładu, od połowy lat 60. do połowy lat 70. w Poznaniu nie zanotowano ani jednej nocy tropikalnej. Aktualnie zdarzają się one coraz częściej, co wpisuje się w obserwowane na świecie trendy związane z ociepleniem klimatu.

Zdaniem eksperta wysokie temperatury utrzymujące się również w nocy mają istotny wpływ na zdrowie i samopoczucie. Przypomina, że optymalna temperatura sprzyjająca regeneracji organizmu podczas snu wynosi ok. 19°C. Gdy nocą temperatura pozostaje wyższa niż 20°C, organizm ma utrudnione warunki do odpoczynku. – Po takiej nocy budzimy się niewypoczęci, często bardzo zmęczeni i rozkojarzeni – tłumaczy prof. Bogdan Chojnicki.

Badacz wyjaśnia także przyczyny ostatniej fali upałów. – Mniej więcej dwa tygodnie temu nie doświadczyliśmy chłodu tylko dlatego, że w pewnym sensie powstała nad nami masa dość chłodnego powietrza – wskazuje. To zadziałało jak bufor dla gorącego powietrza, które pojawiło się nad kontynentem europejskim od strony Hiszpanii. Jednak w ostatnim tygodniu ta ściana chłodu zniknęła, co sprawiło, że do Polski napłynęło gorące, afrykańskie powietrze. Zaobserwowaliśmy brak deszczu, bardzo słoneczne warunki, niekoniecznie silne podmuchy wiatru, a zatem klasyczną wyżową pogodę.

– Z perspektywy turysty takie warunki mogłyby zostać uznane za ładną pogodę. Pod względem gospodarki, energetyki i naszego zdrowia ocena tej sytuacji jest zupełnie inna – podsumowuje klimatolog.

Czytaj także:

Nigdy w Polsce nie było tak gorąco. W Słubicach odnotowano nowy rekord

Nie parki, lecz drzewa przy domach – to one decydują o komforcie podczas upałów

Wysokie temperatury a praca. O czym muszą pamiętać pracodawcy?

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Współczesne wzorce kulturowe silnie wiążą szczupłą sylwetkę z samodyscypliną, odpowiedzialnością i dbałością o zdrowie.

Wygląd zewnętrzny wciąż odgrywa istotną rolę podczas rekrutacji do pracy. Z badań przeprowadzonych przez dr Martynę Krogulec-Łęską z Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi wynika, że w przypadku kandydatów o identycznych kwalifikacjach i doświadczeniu zawodowym pracodawcy znacznie częściej wybierają osoby o szczupłej sylwetce. Zdaniem badaczki zjawisko określane jako weightism, czyli dyskryminacja ze względu na masę ciała, pozostaje jednym z istotnych problemów współczesnego rynku pracy.

Przy porównywalnych kompetencjach ponad 80% respondentów preferowało kandydatów o szczupłej sylwetce. W eksperymencie dotyczącym stanowiska menedżerskiego 82,1% badanych wskazało szczupłą kobietę jako lepszą kandydatkę, natomiast 80,6% wybrało szczupłego mężczyznę. Podobne wyniki odnotowano także w przypadku zawodów wymagających wysokich kwalifikacji. W badaniu dotyczącym pracy lekarza 83,5% respondentów wskazało na kandydata o szczupłej sylwetce.

Dr Martyna Krogulec-Łęska zwraca uwagę, że atrakcyjny wygląd może wpływać na pierwsze wrażenie i sposób postrzegania kandydatów, ale nie zastępuje wiedzy, doświadczenia ani umiejętności. – Chciałabym, żeby o zatrudnieniu i awansie decydowały przede wszystkim wiedza, doświadczenie i umiejętności. Niestety wygląd nadal wpływa na pierwsze wrażenie i sposób oceniania kandydatów. Nasze ciało jest jednym z pierwszych komunikatów, jakie odbiera otoczenie, dlatego może – świadomie lub nieświadomie – oddziaływać na decyzje rekrutacyjne i zawodowe – tłumaczy socjolożka.

Wyniki krajowych badań znajdują potwierdzenie również w analizach międzynarodowych. W eksperymencie przeprowadzonym w Meksyku kandydatki z otyłością otrzymywały odpowiedź od pracodawców w 21,3% przypadków, podczas gdy kobiety o prawidłowej masie ciała uzyskiwały ją w 29,1%. Oznacza to, że osoby zmagające się z otyłością musiały wysłać znacznie więcej aplikacji, aby uzyskać taką samą liczbę zaproszeń na rozmowy kwalifikacyjne.

Zdaniem dr Krogulec-Łęskiej specjaliści zajmujący się rekrutacją są świadomi funkcjonowania takich mechanizmów. – Wielu z nich przyznaje, że mając do wyboru dwie osoby o porównywalnych kompetencjach, częściej wybierają kandydata, który lepiej wpisuje się w społecznie pożądany kanon wyglądu. Oznacza to, że masa ciała może wpływać na decyzje rekrutacyjne jeszcze zanim pracodawca zdąży ocenić rzeczywiste umiejętności kandydata – wskazuje badaczka. Dodaje, że u podstaw takich decyzji leżą mechanizmy psychologiczne, takie jak efekt aureoli polegający na przypisywaniu osobom atrakcyjnym pozytywnych cech i wyższych kompetencji, oraz efekt Golema, który sprzyja powstawaniu negatywnych stereotypów wobec osób z nadmierną masą ciała. W konsekwencji mogą być one postrzegane jako mniej zmotywowane, gorzej zorganizowane lub mniej kompetentne mimo braku podstaw do takich ocen.

Badaczka podkreśla również, że współczesne wzorce kulturowe silnie wiążą szczupłą sylwetkę z samodyscypliną, odpowiedzialnością i dbałością o zdrowie. – We współczesnej kulturze oczekuje się, że człowiek będzie produktywny, będzie się rozwijał, dbał o zdrowie i wygląd. W efekcie, gdy widzimy osobę z nadmierną masą ciała, często – jeszcze zanim ją poznamy – uruchamiają się krzywdzące stereotypy, zgodnie z którymi jest ona leniwa, zaniedbana czy nie potrafi kontrolować swojego życia – wyjaśnia dr Martyna Krogulec-Łęska.

Według niej skala zjawiska sprawia, że masa ciała staje się jednym z istotnych czynników różnicujących sytuację społeczną i zawodową. Przywoływane przez nią badania międzynarodowe, w tym analizy prof. Rebeki Puhl z Uniwersytetu Connecticut, wskazują, że dyskryminacja ze względu na wagę występuje równie często jak uprzedzenia związane z rasą, a niekiedy częściej niż dyskryminacja ze względu na płeć czy wiek.

Dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują, że nadwaga lub otyłość dotyczy 57,1% dorosłych Polaków. Problem częściej występuje wśród mężczyzn, których odsetek wynosi 65,7%, podczas gdy wśród kobiet sięga 48,3%.

Analizy OECD, Eurostatu i krajowe badania CBOS wskazują także na związek między masą ciała a poziomem wykształcenia i statusem materialnym. W Europie różnica w częstości występowania otyłości między kobietami z wykształceniem podstawowym i wyższym wynosi 32 p.p. W Polsce nadwagę lub otyłość deklaruje 62% osób z wykształceniem zawodowym i 42% osób z wykształceniem wyższym. Problem częściej dotyczy również mieszkańców wsi niż dużych miast. – Z tych danych można wyprowadzić prosty wniosek: atrakcyjna sylwetka coraz częściej staje się wskaźnikiem statusu społecznego. Dziś szczupłość nie jest wyłącznie efektem indywidualnych wyborów, ale także odzwierciedleniem dostępu do edukacji, zasobów finansowych, czasu i możliwości dbania o zdrowie – podsumowuje dr Martyna Krogulec-Łęska.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Potencjał odzysku ciepła z centrów danych w Polsce do 2030 r. może sięgnąć 19 700 TJ rocznie, czyli ponad 7% krajowego zapotrzebowania na ciepło sieciowe.

Centra danych mogą w najbliższych latach odegrać ważną rolę nie tylko w rozwoju gospodarki cyfrowej, ale również w transformacji energetycznej Polski. Z analizy Polskiego Związku Centrów Danych (PLDCA) wynika, że do 2030 r. potencjał odzysku ciepła z takich obiektów może wynieść niemal 19 700 teradżuli rocznie. To ilość odpowiadająca ponad 7% krajowego zapotrzebowania na ciepło sieciowe.

Branża zwraca uwagę, że przyjęta przez rząd w czerwcu Strategia Cyfryzacji Państwa kładzie duży nacisk na poprawę efektywności energetycznej sektora technologii informacyjnych i komunikacyjnych. Dokument zakłada m.in. rozwój systemów odzysku ciepła, zwiększenie efektywności chłodzenia centrów danych oraz stosowanie rozwiązań zgodnych z europejskim kodeksem efektywności energetycznej. Zdaniem ekspertów centra danych przestają być postrzegane wyłącznie jako obiekty obsługujące usługi cyfrowe. Coraz większe znaczenie ma ich wpływ na bezpieczeństwo energetyczne i możliwość wykorzystania powstającego podczas ich pracy ciepła do ogrzewania budynków za pośrednictwem sieci ciepłowniczych. – Efektywność energetyczna coraz częściej staje się jednym z elementów konkurencyjności sektora centrów danych. Według analizy PLDCA potencjał odzysku ciepła z centrów danych w Polsce do 2030 r. może sięgnąć niemal 19 700 TJ rocznie, czyli ponad 7% krajowego zapotrzebowania na ciepło sieciowe. To pokazuje, że centra danych mogą być nie tylko fundamentem gospodarki cyfrowej, ale również istotnym elementem transformacji energetycznej – podkreśla Krystian Pypłacz, ekspert rynku Data Center, PLDCA.

Przedstawiciele PLDCA podkreślają, że rozwój infrastruktury cyfrowej powinien być planowany równolegle z rozbudową sieci energetycznych i telekomunikacyjnych. Takie podejście jest już stosowane na najbardziej rozwiniętych rynkach i zaczyna pojawiać się również w Polsce. Przykładem jest ogłoszony w tym roku Plan Rozwoju Sieci Przesyłowej Polskich Sieci Elektroenergetycznych na lata 2027–2036, który po raz pierwszy uwzględnia potrzeby sektora centrów danych przy planowaniu rozwoju krajowej sieci elektroenergetycznej.

Według organizacji rządowa strategia łączy rozwój krajowych mocy obliczeniowych z bezpieczeństwem państwa, konkurencyjnością gospodarki i rozwojem nowoczesnych technologii. – W finalnej wersji dokumentu znalazło odzwierciedlenie wiele kwestii, które Polski Związek Centrów Danych podnosił w dialogu z administracją publiczną – od znaczenia krajowej infrastruktury data center dla bezpieczeństwa państwa, przez rozwój mocy obliczeniowych, po tworzenie stabilnego otoczenia inwestycyjnego i powiązanie rozwoju infrastruktury cyfrowej z transformacją energetyczną. To istotny sygnał zarówno dla inwestorów, jak i administracji publicznej, że centra danych stają się jednym z fundamentów dalszej transformacji Polski. Potwierdzają to również dane z naszego najnowszego raportu, które pokazują, że tylko w 2025 r. sektor ten wygenerował 10,6 mld zł wartości dodanej dla gospodarki oraz 4,3 mld zł wpływów podatkowych – wskazuje Piotr Kowalski, dyrektor zarządzający PLDCA.

Strategia Cyfryzacji Państwa przewiduje również rozwój infrastruktury służącej administracji publicznej i gospodarce. Jednym z najważniejszych projektów ma być budowa Krajowego Centrum Przetwarzania Danych. W planach jest utworzenie trzech nowoczesnych i skalowalnych centrów danych, które mają zapewnić ciągłość działania systemów państwowych, zwiększyć bezpieczeństwo przechowywania kluczowych danych oraz umożliwić skuteczne odtwarzanie systemów po ewentualnych awariach.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Polacy chcieliby przechodzić na emeryturę średnio w wieku 58,6 roku, jednak przewidują, że w praktyce popracują do 63,3 roku.

Choć wielu Polaków chciałoby zakończyć aktywność zawodową przed osiągnięciem ustawowego wieku emerytalnego, sytuacja finansowa sprawia, że coraz częściej rozważają oni kontynuowanie pracy także po przejściu na emeryturę. Wyniki badania „2026 HR & Payroll Pulse” przeprowadzonego przez SD Worx wskazują na wyraźną rozbieżność między oczekiwaniami pracowników a ich przewidywaniami dotyczącymi momentu zakończenia kariery zawodowej.

Obecnie wiek emerytalny w Polsce wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Rosnące koszty życia oraz obawy o wysokość przyszłych świadczeń powodują jednak, że dla wielu osób przejście na emeryturę staje się coraz bardziej odległą perspektywą.

Badanie przeprowadzono wśród 5936 pracodawców i 16,5 tys. pracowników z 16 krajów Europy. Wynika z niego, że największa grupa Polaków spodziewa się zakończenia pracy zawodowej w wieku 65 lat – taką odpowiedź wskazało 33,5% respondentów. Kolejne 27,8% zakłada przejście na emeryturę między 60. a 64. rokiem życia, natomiast 13,4% liczy na zakończenie kariery jeszcze przed ukończeniem 60 lat.

Średni wiek, w którym Polacy chcieliby przejść na emeryturę, wynosi 58,6 roku. Jednocześnie ankietowani przewidują, że w praktyce zakończą aktywność zawodową dopiero w wieku około 63,3 roku. Dla porównania – mieszkańcy innych krajów Europy deklarują chęć przejścia na emeryturę średnio w wieku 59,8 roku, jednak spodziewają się, że nastąpi to dopiero około 65. roku życia.

Z badania wynika również, że 52,6% Polaków chciałoby zakończyć pracę przed osiągnięciem ustawowego wieku emerytalnego. Jednocześnie 42,1% deklaruje gotowość do dalszej aktywności zawodowej także po uzyskaniu prawa do emerytury. To wynik znacznie wyższy od średniej europejskiej, która wynosi 26,8%.

Jak zwraca uwagę Paulina Zasempa, People Country Lead w SD Worx Poland, wiek emerytalny coraz rzadziej jest postrzegany jako jednoznaczny moment zakończenia kariery zawodowej. – Staje się raczej jednym z możliwych scenariuszy. Dane pokazują, że Polacy coraz bardziej realistycznie podchodzą do swojej przyszłości finansowej, ale jednocześnie nie rezygnują z oczekiwań dotyczących jakości życia. To właśnie ten rozdźwięk sprawia, że rośnie gotowość do pracy także po osiągnięciu wieku emerytalnego – podkreśla.

Na decyzje dotyczące dalszej pracy wpływają przede wszystkim kwestie finansowe – 62,8% polskich respondentów obawia się, że nie będzie dysponować wystarczającymi środkami, aby przejść na emeryturę zgodnie z planem. To więcej niż średnia dla Europy, która wynosi 58,1%. Jednocześnie 47,9% badanych deklaruje, że czuje się pewnie w kwestii terminu zakończenia aktywności zawodowej.

Respondenci wskazali również najważniejsze powody, dla których chcieliby przejść na emeryturę wcześniej. Najczęściej wymieniali potrzebę poświęcenia większej ilości czasu rodzinie i sobie (54,4%), chęć zadbania o zdrowie (49,4%) oraz możliwość realizowania nowych zainteresowań i celów życiowych (39%).

Badanie pokazuje także, że wsparcie pracodawców w przygotowaniu do zakończenia kariery zawodowej nadal jest ograniczone. Tylko 36,3% pracowników w Polsce uważa, że ich firma pomaga w planowaniu przejścia na emeryturę. W Europie odsetek ten wynosi 34,3%. Z kolei 38,2% respondentów wskazuje, że pracodawcy dostosowują zakres obowiązków do wieku zatrudnionych.

– W obliczu starzejącego się społeczeństwa oraz rosnącej presji na system emerytalny wnioski są jednoznaczne: dla pracowników granica między aktywnością zawodową a emeryturą coraz bardziej się przesuwa. Dla pracodawców oznacza to konieczność przemyślenia polityki zatrudnienia i większego wsparcia osób na późniejszych etapach kariery – podsumowują autorzy badania.

Czytaj także: Śląskie wśród regionów z największą liczbą pracujących emerytów

fot. magnific.com
oprac. /kp/

30 inwestycji, m.in. z Rybnika, Żor i Jastrzębia-Zdroju, zakwalifikowało się do kolejnego etapu konkursu „Najlepsza Przestrzeń Publiczna Województwa Śląskiego”.

Znane są już obiekty zakwalifikowane do kolejnego etapu konkursu „Najlepsza Przestrzeń Publiczna Województwa Śląskiego”. W tegorocznej edycji znalazło się 30 realizacji, które wyróżniają się jakością zagospodarowania przestrzeni, funkcjonalnością i wpływem na rozwój lokalnych społeczności. Wśród nominowanych projektów znalazły się inwestycje związane z rewitalizacją zabytków, rozwojem infrastruktury turystycznej, kulturą i tworzeniem nowych miejsc rekreacji.

Wśród zgłoszonych realizacji są m.in. projekty z Jastrzębia-Zdroju, Jejkowic, Pszowa, Rybnika i Żor. Szczególne znaczenie dla rozwoju turystyki i lokalnej oferty kulturalnej mają inwestycje związane z przywracaniem dawnego znaczenia zabytkowym obiektom. Jednym z takich przykładów jest "Przebudowa budynku łaźni kobiecej, maszyny wyciągowej oraz wieży szybu Jan wraz z zagospodarowaniem przyległego terenu" w Pszowie. Projekt wpisuje się w działania związane z ochroną dziedzictwa przemysłowego i tworzeniem nowych atrakcji dla mieszkańców oraz odwiedzających region. Wśród wybranych obiektów jest też Pałac Ślubów w Jastrzębiu-Zdroju zlokalizowany w dawnych Łazienkach II. Obiekt powstał w 1913 r., a po niedawnym remoncie określa się go jako perełkę architektoniczną miasta.

Do konkursu zakwalifikowano również rewitalizację centrum gminy Jejkowice wraz z budową centrum przesiadkowego, punktami handlowymi i punktem informacji turystycznej. Inwestycja łączy funkcje komunikacyjne, usługowe i turystyczne, zwiększając atrakcyjność przestrzeni publicznej oraz ułatwiając poznawanie okolicy.

Wśród wyróżnionych realizacji znalazły się także obiekty kulturalne i rekreacyjne. W Rybniku doceniono m.in. Galerię Sztuki Rzeczna, natomiast w powiecie cieszyńskim uwagę zwróciła rewitalizacja zabytkowego spichlerza z XVIII w. w Brennej, który został przekształcony w Centrum Edukacyjno-Kulturalne „U Kossaków”. Tego typu inwestycje pozwalają zachować historyczne dziedzictwo, jednocześnie nadając zabytkom nowe funkcje i zwiększając ich znaczenie jako miejsc atrakcyjnych dla turystów.

W gronie nominowanych projektów z powiatu cieszyńskiego znalazły się również m.in. modernizacja budynku Gminnego Ośrodka Kultury w Goleszowie, Centrum Kultury Stodoła w Hażlachu, zielona przestrzeń w Goleszowie-Równi, plac zabaw w Dzięgielowie oraz staw kajakowy w Ustroniu.

Konkurs „Najlepsza Przestrzeń Publiczna Województwa Śląskiego” organizowany jest każdego roku i obejmuje najlepsze projekty zrealizowane na terenie regionu w poprzednim roku kalendarzowym. Zgłoszone obiekty ocenia jury konkursowe, w którego skład wchodzą członkowie Wojewódzkiej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej.

Tradycyjnie mieszkańcy będą mogli również wybrać swojego faworyta w głosowaniu internetowym. Plebiscyt dla internautów rozpocznie się 1 sierpnia i potrwa do 30 sierpnia. W tym czasie każdy będzie mógł oddać głos na wybraną realizację i zdecydować, który projekt zasługuje na szczególne wyróżnienie.

fot. UM Jastrzębie-Zdrój, arch. red., NPP
oprac. /kp/

Turystyka odpowiada za ok. 9% globalnych emisji gazów cieplarnianych, a emisje związane z podróżami rosły w latach 2009–2019 średnio o 3,5% rocznie.

Sezon urlopowy to czas wzmożonego ruchu turystycznego, który ma coraz większy wpływ na środowisko naturalne. Rosnąca liczba podróży przekłada się na większe zużycie energii i wody, wzrost emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększoną ilość odpadów pozostawianych w miejscach wypoczynku. Jednak nawet niewielkie zmiany w sposobie planowania i spędzania wakacji mogą ograniczyć negatywny wpływ turystyki na przyrodę.

Według Światowej Rady Podróży i Turystyki turystyka odpowiada za ok. 10% światowego produktu krajowego brutto i zapewnia jedno na dziesięć miejsc pracy na świecie. Jednocześnie sektor ten należy do najszybciej rozwijających się gałęzi gospodarki, a wraz z jego rozwojem rośnie zużycie energii, wody i surowców oraz ilość odpadów i emisji gazów cieplarnianych. Program Środowiskowy Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP) wskazuje, że przy utrzymaniu dotychczasowego modelu rozwoju do 2050 r. zużycie energii przez turystykę może wzrosnąć o 154%, emisja gazów cieplarnianych o 131%, zużycie wody o 152%, a ilość odpadów stałych nawet o 251%.

Największy wpływ na ślad środowiskowy podróży ma środek transportu. Badania opublikowane w czasopiśmie „Nature Communications” przywoływane przez ekspertów zajmujących się zrównoważoną turystyką wskazują, że turystyka odpowiada za ok. 9% globalnych emisji gazów cieplarnianych, a emisje związane z podróżami rosły w latach 2009–2019 średnio o 3,5% rocznie. W przypadku wyjazdów krajowych i europejskich coraz częściej rekomendowanym rozwiązaniem jest korzystanie z transportu kolejowego lub autobusowego zamiast lotniczego, szczególnie na krótszych trasach.

Istotnym problemem pozostają również odpady powstające podczas wypoczynku. UNEP przypomina, że na świecie każdego roku powstaje ok. 430 mln ton tworzyw sztucznych, z których znaczna część szybko staje się odpadem. W miejscowościach turystycznych szczególnym wyzwaniem są jednorazowe opakowania, butelki, sztućce czy kosmetyki hotelowe. Ograniczenie korzystania z produktów jednorazowego użytku oraz wybór wielorazowych butelek, kubków i toreb może znacząco zmniejszyć ilość odpadów pozostawianych przez turystów.

Coraz większą rolę odgrywa także odpowiedzialne korzystanie z zasobów naturalnych. W wielu popularnych regionach turystycznych problemem staje się nadmierne zużycie wody, zwłaszcza w okresach letnich. Eksperci zwracają uwagę, że proste działania, takie jak krótszy prysznic, ponowne wykorzystanie ręczników hotelowych czy wyłączanie klimatyzacji i oświetlenia podczas opuszczania pokoju, pozwalają ograniczyć zużycie energii i wody bez wpływu na komfort wypoczynku.

Znaczenie ma również sposób korzystania z terenów cennych przyrodniczo. Pozostawanie na wyznaczonych szlakach, niepozostawianie odpadów, niewyrzucanie resztek jedzenia do lasów i parków oraz unikanie płoszenia dzikich zwierząt należą do podstawowych zasad odpowiedzialnej turystyki. Coraz więcej badań wskazuje, że rosnący ruch turystyczny może negatywnie wpływać na bioróżnorodność oraz funkcjonowanie chronionych ekosystemów, zwłaszcza jeśli nie jest odpowiednio zarządzany.

Istotnym elementem zrównoważonego podróżowania staje się także wybór miejsc noclegowych i usługodawców prowadzących działalność zgodnie z zasadami ochrony środowiska. Global Sustainable Tourism Council podkreśla, że coraz więcej hoteli, organizatorów wyjazdów i destynacji wdraża standardy dotyczące ograniczania zużycia energii i wody, redukcji odpadów oraz ochrony lokalnych zasobów przyrodniczych. Organizacja wskazuje, że rozwój standardów zrównoważonej turystyki oraz certyfikacji jest jednym z najważniejszych kierunków zmian w branży.

Specjaliści podkreślają, że odpowiedzialna turystyka nie oznacza rezygnacji z podróżowania, lecz bardziej świadome podejmowanie decyzji. Wybór transportu o mniejszym wpływie na klimat, ograniczenie ilości odpadów, oszczędne korzystanie z zasobów oraz szacunek dla lokalnej przyrody i społeczności sprawiają, że wakacyjny wypoczynek może być bardziej przyjazny środowisku. Wraz ze wzrostem liczby podróżujących znaczenie takich działań będzie systematycznie rosło, a odpowiedzialne zachowania turystów staną się jednym z elementów ochrony przyrody i klimatu.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Rzeczywista skala inwestycji w kapitał ludzki jest niższa od deklarowanych planów, co może wynikać przede wszystkim z rosnących kosztów działalności.

44% przedsiębiorstw inwestuje w rozwój kompetencji swoich pracowników – wynika z czerwcowego badania Miesięcznego Indeksu Koniunktury. Najczęściej działania tego typu podejmują duże firmy, spośród których szkolenia prowadzi 58%, z kolei najrzadziej na rozwój kadr decydują się mikroprzedsiębiorstwa, gdzie odsetek ten wynosi 40%. W podziale na branże najwyższy poziom inwestycji w kapitał ludzki odnotowano w budownictwie, gdzie szkolenia realizuje 54% organizacji, a najrzadziej takie działania podejmują przedsiębiorstwa produkcyjne (37%) oraz firmy z sektora transportu, spedycji i logistyki (38%).

Badanie pokazuje również, że niewiele ponad 30% przedsiębiorstw ocenia swoje możliwości skutecznego pozyskiwania i utrzymywania wykwalifikowanych pracowników jako dobre. W tej kategorii lepiej od dużych przedsiębiorstw wypadają firmy średniej wielkości – taką ocenę wystawiło sobie 38% z nich wobec 28% dużych podmiotów. Jak wskazuje Anna Szymańska, kierowniczka Zespołu Wsparcia Badań Polskiego Instytutu Ekonomicznego, pozyskanie i utrzymanie pracowników również najczęściej deklarują firmy budowlane i usługowe, a najrzadziej produkcyjne. – Wśród firm budowlanych wyższy niż w innych branżach odsetek podmiotów inwestujących w kapitał ludzki i potrafiących utrzymać pracowników może wynikać z tego, że ze względu na deficyt specjalistów na rynku firmy są zmuszone szkolić swoich pracowników, aby uzupełnić luki kompetencyjne i utrzymać pozycję na rynku. Potwierdzają to również badania MIK, w których to firmy budowlane najczęściej ze wszystkich branż narzekają na problemy związane z niedostępnością pracowników – w czerwcu skarżyło się na to aż 63% firm budowlanych – zwraca uwagę ekspertka.

Problemy z pozyskiwaniem wykwalifikowanej kadry potwierdzają także wyniki badania Polskiego Instytutu Ekonomicznego z grudnia 2025 r. – ponad połowa przedsiębiorców deklarowała trudności ze znalezieniem pracowników posiadających odpowiednie kompetencje. – W związku z tym połowa firm deklarowała poniesienie wydatków na rozwój kompetencji pracowników, a ponad 60% miało takie plany na 2026 r. Jednocześnie warto zauważyć, że firmy nie decydują się na inwestycje w kapitał ludzki tak często, jak deklarują – być może odstraszają je wysokie koszty. Rosnące koszty pracownicze zarówno w badaniu MIK, jak i w badaniu 1000 firm były jedną z najczęściej wskazywanych barier działalności przedsiębiorstw – podkreśla Anna Szymańska.

Ekspertka PIE zaznacza, że możliwość rozwoju zawodowego staje się jednym z kluczowych czynników przyciągających i zatrzymujących pracowników. Jak tłumaczy, przedsiębiorstwa, które systematycznie inwestują w rozwój kompetencji swoich zespołów, osiągają o 57% wyższy poziom retencji pracowników i o 23% większą mobilność wewnętrzną. Tworzenie warunków do podnoszenia kwalifikacji sprzyja także wzrostowi zaangażowania zatrudnionych, co przekłada się na wyższą produktywność i lepsze wyniki finansowe firm. – Niestety, nie we wszystkich polskich firmach stosuje się strategiczne podejście do rozwoju kadr oparte na kompleksowym podejściu do rozwoju pracowników. Część pracodawców, mimo dostrzegania znaczenia trendów, nie planuje inwestycji w rozwój kompetencji. Możliwymi powodami niedostatecznych inwestycji w kapitał ludzki, mimo dostrzegania skali problemu, mogą być: niechęć do ponoszenia kosztów, brak dobrych danych o kompetencjach własnych pracowników, nieumiejętność zmierzenia zwrotu ze szkoleń. Jednocześnie nie zawsze firmy potrafią znaleźć dobrych szkoleniowców w wąskich, nowych dziedzinach (AI). Część firm może też rozważać redukcję zatrudnienia w miarę zwiększania skali korzystania z nowych technologii – podsumowuje Anna Szymańska.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

2025 r. znalazł się wśród trzech najsuchszych lat od 1992 r. pod względem wilgotności gleby, a w maju ekstremalna susza rolnicza objęła 35% kontynentu.

Europa ociepla się ponad dwa razy szybciej niż wynosi średnia globalna – wynika z najnowszego raportu „European State of the Climate 2025” przygotowanego przez Światową Organizację Meteorologiczną i serwis Copernicus. Autorzy opracowania wskazują, że w 2025 r. na co najmniej 95% powierzchni kontynentu odnotowano temperatury wyższe od średniej z wielolecia, a skutki zmian klimatu stają się coraz bardziej widoczne zarówno na lądzie, jak i w morzach.

Raport pokazuje, że północna Skandynawia doświadczyła najdłuższej w historii, trwającej trzy tygodnie fali upałów. W pobliżu koła podbiegunowego temperatura przekraczała 30°C. Rekordowe wartości odnotowano również w europejskich akwenach. Średnia temperatura powierzchni morza osiągnęła najwyższy poziom od początku pomiarów, a aż 86% badanego obszaru dotknęły tzw. morskie fale upałów, czyli długotrwałe okresy wyjątkowo wysokiej temperatury wody.

Zmiany klimatyczne są widoczne także w górach i regionach polarnych. We wszystkich europejskich obszarach lodowcowych odnotowano spadek masy lodu. Grenlandzki lądolód stracił w ubiegłym roku ok. 139 gigaton lodu – to 1,5-krotność całkowitych zasobów lodowych Alp. Jednocześnie pokrywa śnieżna osiągnęła pod koniec zimy trzeci najniższy poziom pod względem zasięgu i masy w historii prowadzonych od 42 lat obserwacji.

Według autorów raportu 2025 r. znalazł się również wśród trzech najsuchszych lat w Europie od 1992 r. pod względem wilgotności gleby. W maju ekstremalna susza rolnicza objęła 35% powierzchni kontynentu, a zasięg wezbrań rzek był drugim najmniejszym w historii pomiarów. Jednocześnie w południowo-zachodniej Europie wystąpiły ponadprzeciętne opady, po których przyszły fale upałów. Połączenie wysokich temperatur i wysuszonej roślinności sprzyjało rozwojowi pożarów, które objęły ponad milion hektarów. Był to największy obszar spalony przez ogień od początku prowadzenia pomiarów.

Raport zwraca również uwagę na postępującą degradację torfowisk, które odgrywają istotną rolę w magazynowaniu dwutlenku węgla – Europa odnotowuje obecnie największe straty tych ekosystemów spośród wszystkich regionów świata. Ich niszczenie i pożary mogą sprawić, że zamiast pochłaniać dwutlenek węgla, będą emitować go do atmosfery. Eksperci wskazują, że jest to efekt wieloletnich przekształceń terenów pod działalność rolniczą i leśną oraz wysokiej gęstości zaludnienia. Jak podkreśla dr hab. Michał Żmihorski, zastępca dyrektora ds. naukowych Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego, w Polsce przez całe dekady torfowiska były traktowane jak tereny bezproduktywne, które należy przekształcić. – Torfowiska intensywnie i systematycznie odwadniano, budując gęstą sieć rowów melioracyjnych – niestety większość z nich funkcjonuje do dziś – by je użytkować jako tereny rolnicze lub dla intensyfikacji gospodarki leśnej. Efektem tej wieloletniej strategii jest zniszczenie i degradacja wielu torfowisk w Polsce, co skutkuje m.in. zanikiem różnorodności biologicznej i wzrostem zagrożenia pożarowego – tłumaczy.

Opracowanie opiera się na danych programu Copernicus Climate Change Service, które wykorzystywane są do monitorowania zmian klimatu, analiz historycznych oraz tworzenia prognoz i scenariuszy klimatycznych dla Europy. Informacje te służą również do opracowywania prognoz sezonowych i długoterminowych projekcji sięgających końca XXI w. Pozwalają one ocenić, jak może zmieniać się klimat Europy w zależności od scenariuszy emisji gazów cieplarnianych.

Czytaj także: Ekstremalne zjawiska pogodowe i sytuacja geopolityczna zmieniają turystykę

fot. magnific.com
oprac. /kp/

W 2024 r. ponad 900 polskich miast odnotowało spadek liczby mieszkańców w wieku produkcyjnym, który łącznie wyniósł ok. 155 tys. osób.

Polskie miasta coraz wyraźniej odczuwają skutki pogłębiającego się kryzysu demograficznego. Spada liczba urodzeń i kobiet w wieku prokreacyjnym, a prognozy wskazują, że w najbliższych latach liczba mieszkańców będzie nadal maleć. Eksperci ostrzegają, że zmiany te wpłyną nie tylko na funkcjonowanie systemu edukacji i rynku pracy, ale także na finanse samorządów i dostępność usług publicznych.

Z najnowszego „Raportu o stanie miast 2025” przygotowanego przez Związek Miast Polskich, wynika, że w pierwszym półroczu 2025 r. w polskich miastach urodziło się 82 786 dzieci, czyli o ponad 7% mniej niż rok wcześniej. W ponad 90 miastach odnotowano mniej niż dziesięć urodzeń, w 15 liczba narodzin nie przekroczyła pięciu, a w jednym mieście nie zarejestrowano ani jednego urodzenia. W porównaniu z analogicznym okresem 2024 r. liczba urodzeń spadła w ponad 630 miastach i gminach miejskich, natomiast wzrost zanotowano w ponad 330 samorządach.

Zdaniem Ryszarda Grobelnego, dyrektora Biura w Związku Miast Polskich, spadek liczby mieszkańców będzie dotyczył niemal wszystkich polskich miast. – Sytuacja demograficzna w Polsce jest bardzo trudna. Wiemy, że liczba mieszkańców spada i będzie spadać. Będzie grupa miast, gdzie spadnie ona nieznacznie, chociaż nie będzie praktycznie żadnego miasta, gdzie się tak nie stanie. W pozostałych spadnie drastycznie, szczególnie tych najmniejszych, w związku z tym wiele miast w najbliższych latach straci nawet 50% swoich mieszkańców – podkreśla.

Malejąca liczba dzieci już dziś wpływa na funkcjonowanie placówek edukacyjnych. W roku szkolnym 2024/2025 działało 22,3 tys. placówek wychowania przedszkolnego, czyli o ok. 200 mniej niż rok wcześniej. Liczba dzieci uczęszczających do przedszkoli zmniejszyła się o blisko 60 tys. i wyniosła niespełna 1,5 mln. Dane te pochodzą z Głównego Urzędu Statystycznego. – Miasta już odczuwają skutki demograficzne. Oczywiście dzisiaj najsilniej w tym, że likwidują żłobki, przedszkola, przygotowują się do zamykania szkół podstawowych. Jeszcze teraz tego nie robią. Myślą sobie: zrobimy to w następnej kadencji, a więc po wyborach, żeby nie robić dodatkowego napięcia przed nimi – tłumaczy Ryszard Grobelny. – Samorządy odkładają swoje działania na później, ale już widzą, że gdzieniegdzie mają olbrzymie problemy, nawet z pustostanami. Zaczyna być olbrzymi problem ze znalezieniem ludzi do pracy, nawet w urzędach. Kula śnieżna będzie bardzo szybko narastała, więc wiele miast za rok, dwa, trzy lata odczuje to jeszcze bardziej – dodaje.

Zmiany demograficzne wpływają także na sytuację mieszkaniową. Autorzy raportu przewidują, że w największych miastach nadal utrzyma się niedobór mieszkań, natomiast w słabiej rozwijających się ośrodkach będzie przybywać pustostanów. Według danych Narodowego Spisu Powszechnego z 2021 r. w Polsce znajdowało się blisko 1,8 mln niezamieszkanych mieszkań.

Coraz większym wyzwaniem staje się również rynek pracy. W 2024 r. ponad 900 polskich miast odnotowało spadek liczby mieszkańców w wieku produkcyjnym, który łącznie wyniósł ok. 155 tys. osób. W niespełna 100 miastach liczba osób w tej grupie wiekowej wzrosła, jednak tylko o 18,3 tys. – Będzie mniej pracowników, a to wpływa na finanse. Skoro jest mniej pracowników, więcej osób jest na emeryturze niż w pracy, w związku z tym płacą mniej podatków. Trudniej wówczas świadczyć usługi publiczne. Pogarsza się sytuacja w samorządach. Na to musimy się przygotować zarówno na szczeblu państwowym, jak i miast – zwraca uwagę dyrektor Biura w Związku Miast Polskich.

Raport Związku Miast Polskich wskazuje, że po 2030 r. sytuacja finansowa samorządów będzie w coraz większym stopniu uzależniona od zmian demograficznych. Wolniejszy wzrost dochodów własnych może sprawić, że wiele samorządów będzie potrzebowało większego wsparcia z budżetu państwa, aby utrzymać podstawowe usługi publiczne. Prognozy przewidują, że do 2035–2040 r. depopulacja polskich miast będzie się pogłębiać z powodu rekordowo niskiej dzietności i systematycznego spadku liczby kobiet w wieku rozrodczym, a w wielu miastach osoby powyżej wieku senioralnego będą stanowić ponad 40% mieszkańców. – Mam wrażenie, że miasta ciągle wierzą, że zmiany demograficzne da się jeszcze odwrócić, w związku z tym nie podejmują twardych działań. Wiele samorządów musi podjąć takie aktywności, które mają na celu dostosowanie się do mniejszej liczby mieszkańców. Miasto 40-tysięczne musi się zastanowić, jak będzie funkcjonować, kiedy będzie miało 30 tys. albo 25 tys. mieszkańców. Jakie szkoły są potrzebne, gdzie powinna być kanalizacja, które obszary powinny być zabudowane. Nad tym trzeba świadomie pracować – podsumowuje Ryszard Grobelny.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Celem pakietu jest uproszczenie systemu podatkowego, ograniczenie biurokracji oraz zwiększenie przewidywalności przepisów dla przedsiębiorców i obywateli.

Rząd przedstawił nowy pakiet zmian deregulacyjnych, który ma uprościć prowadzenie działalności gospodarczej i zwiększyć pewność prawa podatkowego. Propozycje mają obejmować m.in. zmiany w interpretacjach podatkowych, cyfryzację kontaktów z administracją oraz ograniczenie obowiązków po stronie przedsiębiorców i obywateli. Przyjęcie nowych rozwiązań planowane jest do końca 2026 r.

Jednym z elementów pakietu ma być wprowadzenie bezpłatnej aplikacji do wystawiania paragonów. Przedsiębiorcy mieliby zyskać możliwość korzystania z takiego rozwiązania zamiast tradycyjnej kasy fiskalnej, a klienci mogliby otrzymywać e-paragony. Rząd podkreśla, że aplikacja ma ograniczyć koszty prowadzenia działalności przy jednoczesnym zachowaniu możliwości korzystania z dotychczasowych kas fiskalnych oraz kas online.

Zmiany mają objąć również sposób działania administracji skarbowej. Rząd planuje rozwój systemów informatycznych i lepsze wykorzystanie danych znajdujących się w publicznych rejestrach. Oznacza to, że urzędy miałyby samodzielnie pozyskiwać informacje dostępne w państwowych bazach, bez konieczności dostarczania ich przez obywateli lub przedsiębiorców w formie dokumentów.

Nowe zasady mają dotyczyć także indywidualnych interpretacji podatkowych. Każda interpretacja ma otrzymać określony termin ważności, który co do zasady ma wynosić pięć lat. Po tym czasie administracja skarbowa będzie sprawdzać, czy dane stanowisko pozostaje aktualne i w razie potrzeby przedłuży jego obowiązywanie albo usunie interpretację z systemu.

Ministerstwo zapowiada również zmiany dotyczące interpretacji ogólnych. W przypadku ich zmiany podatnicy nie mieliby ponosić negatywnych konsekwencji za działania podjęte wcześniej zgodnie z obowiązującymi zasadami. Nowe rozwiązania miałyby działać wyłącznie na przyszłość.

Pakiet obejmuje też rozszerzenie zasady tzw. milczącej zgody, zgodnie z którą brak odpowiedzi urzędu w określonym terminie może oznaczać akceptację wniosku. Zmienić mają się ponadto zasady dotyczące żądania dokumentów przez administrację. Urzędy nie będą mogły wymagać od obywateli informacji, które są już dostępne w publicznych bazach danych.

Kolejne propozycje dotyczą odsetek za zaległości podatkowe. Podatnicy, którzy samodzielnie wykryją błąd w rozliczeniu lub zareagują na automatyczne powiadomienie systemu Ministerstwa Finansów i złożą korektę, mają zapłacić niższe odsetki. Rząd chce również wprowadzić jasne ramy czasowe dla czynności sprawdzających prowadzonych przez urzędy skarbowe oraz zapewnić ochronę przed odsetkami i karami osobom stosującym się do zaleceń wydanych w trakcie takich czynności.

Zmiany mają objąć także podatek od nieruchomości. W przypadku współwłasności nieruchomości zniesiona ma zostać solidarna odpowiedzialność podatników, a każdy właściciel będzie odpowiadał za podatek proporcjonalnie do swojego udziału. Planowane jest również wprowadzenie zasady istotności, która ma ograniczyć wszczynanie postępowań w sprawach dotyczących drobnych błędów podatników.

Wśród zapowiedzianych rozwiązań znalazło się też wydłużenie terminu na odwołanie od decyzji podatkowej z 14 do 30 dni, ułatwienia dla przedsiębiorców objętych restrukturyzacją oraz możliwość wskazania dobrowolnego zabezpieczenia majątkowego zamiast zajęcia rachunku bankowego przez służby skarbowe. Przedsiębiorcy mają również otrzymać możliwość szybszego uprawomocnienia korzystnych dla nich rozstrzygnięć poprzez rezygnację z prawa do odwołania.

Rząd planuje ponadto wprowadzenie wiążących informacji podatkowych w zakresie podatków PIT i CIT, podobnych do rozwiązań funkcjonujących już przy VAT i akcyzie. Zapowiedziano także dodatkową weryfikację decyzji dotyczących zabezpieczenia podatku przed zakończeniem postępowania podatkowego.

Jak tłumaczą przedstawiciele rządu, celem pakietu jest uproszczenie systemu podatkowego, ograniczenie biurokracji oraz zwiększenie przewidywalności przepisów dla przedsiębiorców i obywateli. Działania deregulacyjne prowadzone są od około półtora roku, a obecny pakiet ma być kontynuacją wcześniejszych zmian.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

W 2024 r. Polacy wykorzystali 345 mln noclegów związanych z prywatnymi wyjazdami, obejmującymi zarówno podróże krajowe, jak i zagraniczne.

Polska zajęła czwarte miejsce w Unii Europejskiej pod względem liczby prywatnych podróży – wynika tak z raportu Banku Pekao „Polacy w podróży. Szybki awans do europejskiej czołówki” przygotowanego na podstawie danych Eurostatu. Autorzy analizy wskazują, że podróżowanie stało się istotnym elementem stylu życia Polaków i jednym z najbardziej widocznych efektów wzrostu zamożności społeczeństwa.

Według opracowania w 2024 r. Polacy wykorzystali 345 mln noclegów związanych z prywatnymi wyjazdami, obejmującymi zarówno podróże krajowe, jak i zagraniczne, w tym odwiedziny u rodziny i znajomych. Ok. 80% wszystkich noclegów przypadło na wyjazdy trwające co najmniej cztery noce, natomiast pozostałe 20% stanowiły krótsze pobyty. Polska odpowiadała za 6,2% wszystkich prywatnych noclegów zrealizowanych w krajach UE. – Polacy coraz śmielej podróżują, szybciej niż mieszkańcy większości krajów Unii Europejskiej nadrabiają dystans do zachodnich społeczeństw i już dziś należą do ścisłej europejskiej czołówki pod względem liczby podróży – komentują autorzy.

Większą liczbę prywatnych noclegów odnotowano jedynie w Niemczech (25,9%), Francji (18,5%) i Hiszpanii (11,3%). Za Polską uplasowały się Szwecja (5,8%), Holandia (5,2%), Włochy (4,5%), Belgia (2,6%), Austria (2,5%) i Finlandia (2,4%). Analitycy zwracają uwagę, że struktura długości wyjazdów Polaków jest zbliżona do średniej unijnej. Mieszkańcy Niemiec, Włoch i krajów Beneluksu częściej wybierają dłuższe pobyty, natomiast Hiszpanie i mieszkańcy państw skandynawskich częściej decydują się na krótkie wyjazdy.

Raport pokazuje również, że Polska pozostaje krajem silnie związanym z turystyką krajową – aż 63% podróżujących wybiera wyłącznie wyjazdy po kraju. Podobny model podróżowania występuje także we Francji, Hiszpanii i we Włoszech, natomiast w wielu państwach Europy Środkowej większą rolę odgrywają wyjazdy zagraniczne.

Aktywność turystyczna Polaków rośnie szybciej niż przeciętnie w UE. W ciągu ostatnich dziesięciu lat liczba prywatnych podróży zwiększyła się o 31%, a wydatki na podróże w przeliczeniu na jednego mieszkańca wzrosły o 122%. Szczególnie aktywne są osoby w wieku od 15 do 34 lat, których udział w wyjazdach jest wyższy od średniej unijnej.

Wśród zagranicznych kierunków najczęściej wybieranych przez Polaków dominują Niemcy (16,8%), Wielka Brytania (9,1%) i Włochy (7,3%). Większość zagranicznych wyjazdów mieszkańców Polski, podobnie jak Czech i Węgier, odbywa się w obrębie Europy. Z kolei np. Francuzi najchętniej odwiedzają Hiszpanię, Afrykę i Amerykę Północną, a Hiszpanie – Afrykę i Amerykę Południową.

– Polska bardzo szybko awansuje do europejskiej pierwszej ligi podróżników. Jeszcze dekadę temu wyraźnie odstępowaliśmy od najbardziej mobilnych społeczeństw Europy, dziś jesteśmy już tuż za podium pod względem liczby prywatnych noclegów. Co ważne, ten trend nie wynika wyłącznie ze wzrostu liczby wyjazdów. Podróże stają się integralnym elementem stylu życia Polaków i jednym z najbardziej widocznych przejawów rosnącej zamożności społeczeństwa – podsumowuje Krzysztof Mrówczyński, współautor raportu z Zespołu Analiz Sektorowych Banku Pekao.

Czytaj także: Śląskie przyciąga turystów. W 2025 roku region odwiedziło ponad 13,1 mln osób

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Woj. śląskie zajmuje drugie miejsce w kraju pod względem liczby osób korzystających z renty wdowiej – w maju świadczenie otrzymało 117,3 tys. mieszkańców.

Minął rok od rozpoczęcia wypłat renty wdowiej dla uprawnionych emerytów i rencistów przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych . Dane za maj 2026 r. pokazują, że świadczenie pobierało średnio 988,8 tys. osób w całej Polsce, a łączna wartość wypłat wyniosła 3,902 mld zł.

Województwo śląskie zajmuje drugie miejsce w kraju pod względem liczby osób korzystających z renty wdowiej. W maju świadczenie otrzymało 117,3 tys. mieszkańców regionu, a więcej beneficjentów odnotowano jedynie w województwie mazowieckim, gdzie rentę pobierało 120,7 tys. osób. Do mieszkańców województwa śląskiego trafiło w tym czasie 520,6 mln zł, co stanowi znaczącą część środków wypłaconych w skali kraju.

Śląskie wyróżnia się również najwyższą przeciętną wysokością renty wdowiej. Średnia kwota świadczenia w regionie wyniosła 4437,44 zł, podczas gdy przeciętnie w Polsce było to 3946,76 zł.

Renta wdowia nie stanowi odrębnego świadczenia emerytalnego. Jest rozwiązaniem umożliwiającym łączenie własnej emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy z rentą rodzinną po zmarłym małżonku. Obecnie uprawnieni mogą pobierać 100% jednego świadczenia oraz 15% drugiego. Od 1 stycznia 2027 r. udział drugiego świadczenia zostanie zwiększony do 25%.

Wniosek o ustalenie zbiegu świadczeń można złożyć w ZUS w dowolnym terminie. Prawo do renty wdowiej przysługuje osobom, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny, pozostawały we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci współmałżonka, nabyły prawo do renty rodzinnej po ukończeniu odpowiedniego wieku i nie zawarły ponownie związku małżeńskiego.

Przepisy przewidują także limit łącznej wysokości pobieranych świadczeń. Nie może ona przekroczyć trzykrotności najniższej emerytury, co obecnie oznacza kwotę 5935,47 zł brutto. W przypadku przekroczenia tego progu wypłata zostaje odpowiednio pomniejszona, a osoby, których jedno ze świadczeń samodzielnie przekracza obowiązujący limit, nie mogą korzystać z renty wdowiej.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Unijny program finansuje projekty dotyczące m.in. modernizacji procesów produkcji stali czy rozwoju technologii wspierających regiony górnicze.

Instytucje unijne zatwierdziły reformę Funduszu Badawczego Węgla i Stali, którego celem jest wspieranie badań naukowych oraz innowacji związanych z transformacją energetyczną. Jest to ważne narzędzie dla regionów przechodzących głębokie zmiany strukturalne, w tym dla województwa śląskiego. Zmiany przewidują zwiększenie rocznego finansowania i wydłużenie funkcjonowania programu do 2034 r. Łączna wartość inwestycji realizowanych w ramach funduszu ma wynieść ok. 800 mln euro.

Fundusz Badawczy Węgla i Stali działa od 2002 r., kiedy zakończyło się obowiązywanie Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Węgla i Stali. Środki pochodzą z odsetek od pozostałych aktywów dawnej wspólnoty i są przeznaczane na finansowanie projektów badawczych oraz innowacyjnych wspierających rozwój europejskiego przemysłu węglowego i stalowego. W czerwcu Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej uzgodniły reformę funduszu, a pod koniec miesiąca została ona ostatecznie zatwierdzona przez Radę UE. W efekcie program będzie realizowany do 2034 r., a nie – jak pierwotnie proponowała Komisja Europejska – do 2030 r. Roczny budżet funduszu wzrośnie do 120 mln euro.

Jak podkreśla europoseł Borys Budka, przewodniczący Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii Parlamentu Europejskiego, fundusz jest ważnym instrumentem wspierającym regiony przechodzące poważne zmiany. – To narzędzie przeznaczone dla takich regionów jak Śląsk, które zmagają się z transformacją energetyczną, ale mają też niesamowity potencjał naukowy do wykorzystania, chociażby w procesie przejścia od węgla do źródeł odnawialnych. To kwestia wykorzystania terenów poprzemysłowych, ograniczenia emisji metanu w skupiskach pokopalnianych czy postawienia na technologie, które pozwolą np. na czystą produkcję stali – tłumaczy.

Program finansuje projekty dotyczące m.in. modernizacji procesów produkcji stali, efektywnego wykorzystania surowców i energii, poprawy bezpieczeństwa pracy, ochrony środowiska, ograniczania emisji oraz rozwoju technologii wspierających regiony górnicze w okresie transformacji. – Dla nas, dla Polski bardzo ważne było to, żeby utrzymać ten mechanizm jako element badawczy. Połączenie przemysłu i nauki jest niezwykle istotne, jeżeli chcemy prowadzić efektywną transformację energetyczną, a także transformować miejsca pracy i osiągnąć to, co jest bardzo istotne, czyli konkurencyjność na arenie międzynarodowej – dodaje Borys Budka.

Planowana od 2027 r. kolejna reforma ma uprościć dostęp do środków oraz przygotować fundusz do przyszłej integracji z innymi unijnymi programami badawczymi i inwestycyjnymi. Ma to ułatwić finansowanie innowacyjnych projektów oraz zwiększyć spójność europejskiego systemu wsparcia dla badań i rozwoju. Jak zaznacza europoseł, Fundusz Badawczy Węgla i Stali stanowi jedynie część szerszego systemu wsparcia dla regionów objętych transformacją energetyczną. Oprócz niego UE przygotowuje kolejne instrumenty finansowe, w tym nową perspektywę programu Horyzont Europa oraz Europejski Fundusz Konkurencyjności, którego zadaniem będzie wspieranie innowacyjnych przedsiębiorstw i strategicznych technologii.

KE zaproponowała, aby Europejski Fundusz Konkurencyjności dysponował budżetem w wysokości 409 mld euro w ramach wieloletnich ram finansowych na lata 2028–2034. Środki mają zostać przeznaczone na rozwój technologii związanych z czystą transformacją i dekarbonizacją, cyfryzacją, ochroną zdrowia, biotechnologią, rolnictwem, biogospodarką oraz sektorem obronnym i kosmicznym. Z tej kwoty 175 mld euro ma zasilić program Horyzont Europa.

– Przechodzenie od węgla do nowoczesnych zielonych źródeł energii to proces długotrwały, ale my w Polsce podkreślamy, że nie może się on odbywać kosztem ludzi. Ważne jest, aby gwarantować nowe, czyste, bezpieczniejsze miejsca pracy. To wymaga przekwalifikowania zawodowego i odpowiedniego traktowania osób, które ciężko pracowały przez ostatnie lata, chociażby w górnictwie, aby one same widziały, że przyszłość i szansa ich rozwoju zawodowego to zielona energia, żeby to była zachęta do tego, aby się transformować – podsumowuje Borys Budka.

Czytaj także: Transformacja Śląska. Kluczowe będą nowe miejsca pracy poza górnictwem

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Kontrola prowadzona przez PIP może stać się początkiem szerszej weryfikacji obejmującej kilka obszarów działalności przedsiębiorstwa.

Od 8 lipca obowiązują zmienione przepisy, które mają usprawnić współpracę między Państwową Inspekcją Pracy, Zakładem Ubezpieczeń Społecznych i Krajową Administracją Skarbową. Nowe rozwiązania zakładają szybszą wymianę informacji pomiędzy instytucjami, dzięki czemu ustalenia kontroli mogą stać się podstawą do dalszych działań prowadzonych przez ZUS i KAS.

W 2025 r. do PIP wpłynęło ponad 50,5 tys. skarg, czyli o ponad 15% więcej niż rok wcześniej. Inspektorzy przeprowadzili ok. 55 tys. planowych kontroli i ponad 22,7 tys. interwencji będących odpowiedzią na zgłoszenia pracowników. Od lipca zmienia się jednak nie tylko skala działań kontrolnych, ale również sposób wykorzystywania ich wyników.

Zgodnie z nowymi przepisami informacje zgromadzone podczas kontroli PIP będą mogły być sprawniej przekazywane do ZUS i KAS. Oznacza to, że stwierdzone nieprawidłowości dotyczące zatrudnienia, odprowadzania składek czy rozliczeń podatkowych mogą skutkować wszczęciem postępowań także przez inne instytucje. Kontrola prowadzona przez PIP może więc stać się początkiem szerszej weryfikacji obejmującej kilka obszarów działalności przedsiębiorstwa.

Nowy model ma zwiększyć spójność danych wykorzystywanych przez instytucje publiczne. Rozbieżności w dokumentacji, zgłoszeniach do ubezpieczeń społecznych lub rozliczeniach podatkowych będą mogły być szybciej identyfikowane i analizowane, co może skrócić czas prowadzenia postępowań oraz wydawania decyzji administracyjnych. – Dotychczas przedsiębiorcy często traktowali kontrolę PIP jako zamknięty proces: kontrola, protokół, ewentualna korekta i koniec sprawy. Od 8 lipca ten schemat się rozpada. Ustalenia jednego organu mogą stać się impulsem do działań innych instytucji, które patrzą już na te same dane przez własne pryzmaty – składkowy i podatkowy. Zamiast jednej reakcji, np. korekty, mogą pojawić się także decyzje o nałożeniu kar lub obowiązek dopłat wynikających z innych reżimów prawnych, a dopiero później sprawa zostaje definitywnie zamknięta. Ryzyko przestaje być więc jednorazowym zdarzeniem, a staje się procesem rozciągniętym w czasie i między instytucjami – tłumaczy Magda Dąbrowska, prezeska Grupy Progres.

Zmiany obejmują również osoby zatrudnione. Choć nowe przepisy nie nakładają na pracowników dodatkowych obowiązków, ich dane dotyczące zatrudnienia, składek i rozliczeń będą częściej analizowane w ramach współpracy PIP, ZUS i KAS. Ma to ułatwić wykrywanie ewentualnych niezgodności pomiędzy dokumentacją prowadzoną przez różne instytucje. – Zmiana jest istotna dla wielu osób, ponieważ rynek pracy jest złożony i obejmuje liczne formy zatrudnienia odbiegające od modelu standardowego, w tym łączenie etatu z umowami B2B i współpracę z kilkoma podmiotami jednocześnie, co wymaga spójności danych dotyczących składek, czasu pracy oraz podstawy zatrudnienia w różnych rejestrach. Szczególnie widoczne jest to w sytuacjach spornych, gdy kwestionowany jest charakter współpracy lub występują rozbieżności między opisem relacji przez strony a dokumentacją i rozliczeniami, co powoduje konieczność analizy opartej nie tylko na oświadczeniach, lecz także na zestawieniu informacji z wielu systemów. Jednocześnie zmienia się tempo działania instytucji, nieprawidłowości mogą być identyfikowane wcześniej, zanim przełożą się na skutki w obszarze świadczeń lub ubezpieczeń – wskazuje ekspertka. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2025 r. ponad 680 tys. osób pracowało w więcej niż jednym miejscu, a w pierwszym kwartale 2026 r. liczba ta wzrosła do 691 tys.

Nowelizacja przewiduje także wyższe sankcje za naruszenia przepisów prawa pracy. Od 8 lipca inspektorzy PIP mogą nakładać mandaty w wysokości do 5 tys. zł. Wzrastają również grzywny orzekane przez sądy. Za większość wykroczeń przeciwko prawom pracownika będą one wynosić od 2 tys. do 60 tys. zł, natomiast w przypadku najpoważniejszych naruszeń, w tym związanych z nielegalnym zatrudnieniem, mogą sięgnąć od 3 tys. do 90 tys. zł.

Konsekwencje finansowe dla przedsiębiorców mogą wykraczać poza sam mandat. Jeżeli wyniki kontroli zostaną przekazane do ZUS lub KAS, firma może zostać zobowiązana do skorygowania rozliczeń, opłacenia zaległych składek, podatków i należnych odsetek.

W związku z nowymi przepisami przedsiębiorcy powinni zweryfikować nie tylko dokumentację, ale również sposób organizacji pracy. Szczególne znaczenie będzie miała zgodność rzeczywistego charakteru współpracy z zawartymi umowami. Ryzyko zakwestionowania stosowanych form zatrudnienia może wzrosnąć w sytuacjach, gdy osoby formalnie współpracujące na podstawie umów cywilnoprawnych lub kontraktów B2B wykonują obowiązki w warunkach typowych dla stosunku pracy, takich jak stałe godziny pracy, podporządkowanie służbowe czy brak możliwości powierzenia zadań zastępcy.

Specjaliści podkreślają, że przedsiębiorstwa powinny analizować ryzyko nie tylko z perspektywy prawa pracy, ale również przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych i podatków. Coraz większego znaczenia nabiera bowiem spójność dokumentacji oraz zgodność modelu zatrudnienia z rzeczywistym sposobem wykonywania pracy, ponieważ ustalenia jednej instytucji mogą stać się podstawą działań podejmowanych przez kolejne organy. – Właściwe rozpoznanie tych sygnałów na wczesnym etapie pozwala ograniczyć ryzyko błędnej kwalifikacji współpracy i uniknięcia konsekwencji finansowych – podsumowuje Magda Dąbrowska.

Czytaj także: Kontrole w przedsiębiorstwach. PIP i fiskus uznawane za najbardziej uciążliwe

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Fale upałów, pożary lasów, burze czy cyklony stają się istotnym czynnikiem przy wyborze miejsca i terminu podróży.

Turystyka międzynarodowa nadal rośnie, jednak na wybory podróżnych coraz większy wpływ mają czynniki związane z bezpieczeństwem, zmianami klimatu i sytuacją geopolityczną. Z najnowszego raportu OECD „Tourism Trends and Policies 2026” wynika, że destynacje turystyczne będą musiały lepiej przygotować się na funkcjonowanie w warunkach niepewności i skuteczniej reagować na zmieniające się potrzeby odwiedzających.

Według szacunków Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju w 2025 r. kraje należące do OECD odwiedziło 847 mln zagranicznych turystów, co oznacza wzrost o 3,4% w porównaniu z rokiem wcześniejszym i najwyższy wynik w historii. Jednocześnie autorzy raportu podkreślają, że rozwój turystyki przebiega nierównomiernie, a poszczególne państwa odnotowują bardzo zróżnicowane rezultaty.

Największy wzrost liczby zagranicznych turystów w ubiegłym roku zanotowały Finlandia (o 16,6%), Japonia (15,8%), Korea (15,7%) i Norwegia (12,5%). Ponadto Japonia i Korea kontynuowały dynamiczne odbicie z 2024 r. (wzrost odpowiednio o 48,4% i 47,1%), wspierane m.in. przez rozwój połączeń lotniczych i korzystne kursy walut.

Odmienna sytuacja wystąpiła w Kanadzie, Niemczech, Irlandii i Stanach Zjednoczonych, gdzie liczba zagranicznych turystów spadła – odpowiednio o 0,6%, 0,8%, 2,8% i 5,5% – i nadal nie osiągnęła poziomu sprzed pandemii COVID-19. Szczególnie duży spadek odnotowano również w Izraelu (70,8%), gdzie trwające konflikty na Bliskim Wschodzie znacząco ograniczyły ruch turystyczny.

Raport wskazuje, że napięcia geopolityczne wpływają na bezpieczeństwo podróżowania, koszty transportu i decyzje turystów. Rosnące obawy sprawiają, że część podróżnych wybiera bliższe i lepiej znane kierunki, skraca długość pobytu lub decyduje się na bardziej ekonomiczne formy wypoczynku. Zmieniające się preferencje już skłaniają linie lotnicze, biura podróży i organizatorów wyjazdów do dostosowywania swojej oferty na kolejne lata. – To oznacza, że trzeba wyciągnąć wnioski z pandemii i konfliktu na Bliskim Wschodzie, wzmocnić przygotowanie na kryzysy oraz lepiej zarządzać turystyką i ruchem odwiedzających, tak aby sektor przynosił trwałe korzyści – podkreśla Mathias Cormann, sekretarz generalny OECD.

Coraz większe znaczenie mają także skutki zmian klimatu. Fale upałów, pożary lasów, burze czy cyklony stają się istotnym czynnikiem przy wyborze miejsca i terminu podróży. OECD zwraca uwagę, że zarządzający destynacjami turystycznymi powinni uwzględniać ocenę ryzyka, rozwijać systemy wczesnego ostrzegania oraz przygotowywać procedury reagowania na sytuacje kryzysowe.

W wielu krajach funkcjonują już rozwiązania wspierające bezpieczeństwo turystów. Należą do nich m.in. aplikacje mobilne wysyłające ostrzeżenia o zagrożeniach pogodowych, takie jak japońska „Safety Tips”, austriacka „AT-Alert”, chorwacka aplikacja 112 czy paneuropejski system MeteoAlarm. Raport wskazuje również na potrzebę inwestowania w infrastrukturę odporną na skutki ekstremalnych zjawisk pogodowych i rozwiązania wykorzystujące potencjał środowiska naturalnego. Przykładem takich działań jest program realizowany w Madrycie, w ramach którego muzea promowane są jako klimatyzowane miejsca schronienia podczas fal upałów.

Autorzy opracowania podkreślają także rosnące znaczenie odpowiedzialnego zarządzania turystyką. Ich zdaniem rozwój sektora powinien przynosić korzyści lokalnym społecznościom, a ruch turystyczny powinien być rozkładany na większy obszar i lepiej integrowany z polityką rozwoju regionów. W praktyce może to oznaczać większe wsparcie dla lokalnych przedsiębiorców, rozwój turystyki opartej na społecznościach i zachęcanie odwiedzających do korzystania z lokalnych usług.

Raport przewiduje również, że coraz więcej popularnych kierunków będzie sięgać po narzędzia służące ograniczaniu nadmiernego ruchu turystycznego. Wśród możliwych rozwiązań wymieniono podatki turystyczne, limity liczby odwiedzających, systemy rezerwacji wejść na określone godziny oraz promocję mniej znanych miejsc i podróżowania poza szczytem sezonu. Zdaniem OECD takie działania mają pomóc w zachowaniu równowagi między rozwojem turystyki a jakością życia mieszkańców i ochroną środowiska.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Płace 10% najmniej zarabiających osób nie przekraczały 4806,00 zł brutto miesięcznie.

Główny Urząd Statystyczny opublikował najnowsze dane dotyczące wynagrodzeń w gospodarce narodowej – za styczeń 2026 r. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto wynosiło wówczas 9352,97 zł, jednak lepszym odzwierciedleniem rzeczywistego poziomu płac jest mediana wynagrodzeń, która osiągnęła poziom 7447,16 zł brutto. Oznacza to, że połowa pracowników otrzymywała płacę nieprzekraczającą tej kwoty, a druga połowa zarabiała więcej. Mediana była o 20,4% niższa od przeciętnego wynagrodzenia.

10% osób o najniższych dochodach otrzymywało płacę nieprzekraczającą 4806,00 zł brutto. Z kolei próg wejścia do grupy 10% najlepiej zarabiających wynosił 15 500,00 zł brutto.

Dane GUS wskazują również na utrzymujące się różnice w wynagrodzeniach ze względu na płeć. Mediana płac wśród mężczyzn wyniosła 7590,00 zł brutto, natomiast wśród kobiet 7289,17 zł brutto.

Najwyższą pensję odnotowano w grupie pracowników w wieku od 45 do 54 lat, gdzie mediana osiągnęła 7743,00 zł brutto. Najniższe zarobki dotyczyły z kolei osób do 24. roku życia – w tej grupie mediana wyniosła 5914,29 zł brutto.

Znaczące różnice widoczne są także pomiędzy sektorami gospodarki. W sektorze publicznym mediana wynagrodzeń wyniosła 8790,54 zł brutto, podczas gdy w sektorze prywatnym było to 6744,14 zł brutto.

Najwyższą medianę odnotowano w branży związanej z informacją, programowaniem i telekomunikacją, gdzie osiągnęła poziom 12 467,60 zł brutto. Wysokie płace występowały również w sektorze wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną, gaz, parę wodną i klimatyzację – 11 056,65 zł, a także w działalności finansowej i ubezpieczeniowej – 10 577,00 zł oraz w górnictwie i wydobywaniu – 10 466,74 zł brutto. Na końcu listy znalazły się branże związane z zakwaterowaniem i gastronomią, gdzie mediana wyniosła 4850,00 zł brutto. Niskie wynagrodzenia odnotowano również w budownictwie – 5178,77 zł, pozostałej działalności usługowej – 5306,01 zł oraz w działalności związanej z administrowaniem i usługami wspierającymi – 5383,08 zł.

Na wysokość wynagrodzeń wpływa także wielkość przedsiębiorstwa. W firmach zatrudniających ponad 1000 pracowników mediana wyniosła 8687,15 zł brutto, z kolei w mikroprzedsiębiorstwach osiągnęła poziom 4806,00 zł brutto, czyli tyle, ile obowiązująca płaca minimalna.

W regionie najwyższą medianę odnotowano wśród mieszkańców powiatu wodzisławskiego, gdzie wyniosła 7940,05 zł brutto. W powiecie rybnickim osiągnęła 7881,20 zł, w Rybniku 7759,30 zł, w powiecie raciborskim 7671,00 zł, natomiast w Jastrzębiu-Zdroju i Żorach po 7583,69 zł brutto.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Zmiany klimatyczne i rosnące temperatury wód stają się przyczyną częstszych zakwitów sinic. Uwaga mediów skupia się na Bałtyku ale problem trapi też jeziora.

Bałtyk i idealne warunki do zakwitu

Jak alarmują specjaliści, Morze Bałtyckie systematycznie się przegrzewa. Utrzymujące się przez dłuższy czas wysokie temperatury, w połączeniu z obecnością biogenów (związków azotu i fosforu) spływających z rzekami, tworzą idealne środowisko do niekontrolowanego namnażania się cyjanobakterii. Zjawisko to skutkuje nie tylko pogorszeniem walorów estetycznych i zapachowych wody, ale przede wszystkim stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia kąpiących się osób. Problem ten nie jest jednak zarezerwowany wyłącznie dla stref nadmorskich.

Czerwone flagi na śląskich akwenach

W regionie śląskim w sezonie letnim regularnie dochodzi do przymusowego wyłączania z użytku popularnych ośrodków rekreacyjnych. Mieszkańcy szukający ochłody na lokalnych akwenach w trakcie fal upałów często spotykają się z czerwonymi flagami. W ostatnim czasie z powodu pojawienia się sinic wprowadzono zakaz kąpieli między innymi na popularnym kąpielisku Śmieszek w Żorach, które decyzją służb sanitarnych zostało wyłączone z użytku do odwołania. Z analogiczną sytuacją musieli zmierzyć się mieszkańcy Rybnika, gdzie w wyniku nagłego zakwitu wody podjęto decyzję o przymusowym zamknięciu jednego z lokalnych ośrodków.

Sytuacja mikrobiologiczna w mniejszych zbiornikach wodnych bywa jednak niezwykle dynamiczna. Przykładem jest wodzisławski ośrodek Balaton. Tamtejsze kąpielisko również było objęte tymczasowym zakazem wchodzenia do wody ze względu na pogorszenie jej parametrów. Na szczęście, dzięki szybkiej poprawie warunków, zakaz udało się wycofać tuż przed nadejściem największych upałów, co pozwoliło mieszkańcom na bezpieczne korzystanie z obiektu.

Toksyny groźne dla organizmu

Inspektoraty sanitarne nieustannie przypominają, że zakazów wchodzenia do wody objętej zakwitem sinic nie wolno lekceważyć. Cyjanobakterie mogą produkować niebezpieczne dla ludzi i zwierząt toksyny. Kontakt z zanieczyszczoną wodą, a tym bardziej jej przypadkowe połknięcie, może prowadzić do wystąpienia silnych reakcji alergicznych, wysypek skórnych, zapalenia spojówek, a także poważnych dolegliwości ze strony układu pokarmowego i nerwowego. Stan lokalnych kąpielisk jest na bieżąco monitorowany przez odpowiednie służby, a przed zaplanowaniem wypoczynku nad wodą zawsze warto sprawdzić aktualne komunikaty Głównego Inspektoratu Sanitarnego.

fot. Magnific

oprac. /lm/

Na koniec czwartego kwartału 2025 r. aktywnych zawodowo było 534 tys. osób z niepełnosprawnościami w wieku 16–89 lat.

Firmy stają się coraz bardziej otwarte na zatrudnianie osób z niepełnosprawnościami, a poziom inkluzywności w miejscu pracy systematycznie rośnie – oceniają eksperci. Jak wskazują, pracodawcy częściej dostrzegają potencjał tej grupy pracowników, choć w wielu przypadkach wciąż nie jest on w pełni wykorzystywany. Zmianie sprzyja także większa gotowość samych osób z niepełnosprawnościami do ujawniania swojej sytuacji w pracy. Dodatkowym czynnikiem, który może wpłynąć na poprawę sytuacji na rynku pracy, jest planowane wprowadzenie ustawy o asystencji osobistej.

Jak podkreśla Agata Spała-Zakrzewska, ekspertka ds. inkluzywności i dostępności, prezeska HR Fair Play, w polskich firmach widoczny jest postęp w zakresie otwartości. – Już całkiem nieźle stoimy z inkluzywnością, natomiast mam poczucie, że polski biznes nadal jeszcze musi nad tym tematem popracować. Na pewno widzę zachodzące zmiany, w tym rosnącą otwartość pracodawców oraz większą świadomość potencjału osób z niepełnosprawnością. On wciąż jest albo nieodkryty, albo niewykorzystywany – ocenia. – Niepełnosprawność to nie tylko osoba na wózku, o kulach, z widocznymi dysfunkcjami. Wśród nas jest wiele osób, które mają niewidoczną niepełnosprawność. Bardzo mnie cieszy, że ten temat w firmach jest coraz bardziej zauważany, a to też jeden z elementów inkluzywności kultury, miejsca pracy i otwartości na różne potrzeby – dodaje.

Zgodnie z założeniami Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021–2030 wskaźnik aktywności zawodowej w tej grupie ma wzrosnąć z 30% w 2020 r. do 45% w 2030 r. Według raportu Fundacji Integralia „Milion niewykorzystanych talentów” obecnie wynosi on 33,1%, co wciąż stanowi poziom znacznie niższy niż w całej populacji, gdzie sięga 73,4%. Autorzy opracowania zwracają uwagę, że do 2010 r. znaczącą rolę w zatrudnianiu osób z niepełnosprawnościami odgrywały zakłady pracy chronionej, które zatrudniały ok. 200 tys. osób. Od tego czasu do połowy 2025 r. ich liczba spadła jednak o 71%, a zatrudnienie w tego typu podmiotach zmniejszyło się o 64%.

Według Agaty Spały-Zakrzewskiej osoby z niepełnosprawnością mają większą odwagę mówić o swojej niepełnosprawności, a rosnąca otwartość pracowników jest ściśle związana z kulturą organizacyjną firm. – Jeśli firma buduje taką otwartość, kulturę zaufania do siebie jako do pracodawcy, to osoba z niepełnosprawnością na pewno ma większe możliwości powiedzenia o swoich potrzebach – podkreśla ekspertka.

Dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują, że na koniec czwartego kwartału 2025 r. aktywnych zawodowo było 534 tys. osób z niepełnosprawnościami w wieku 16–89 lat, z czego 491 tys. pozostawało w zatrudnieniu. Zgodnie z ustawą o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych czas ich pracy nie może przekraczać ośmiu godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo, a jeśli posiadają orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności – siedmiu godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Dodatkowo osobie ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym.

Agata Spała-Zakrzewska zwraca uwagę na bariery psychologiczne po stronie pracowników, którzy czasami obawiają się ujawnienia swojej niepełnosprawności, aby nie być postrzeganymi wyłącznie przez pryzmat dodatkowych uprawnień. – Im więcej świadomości w firmie, iim więcej edukacji liderów, działów HR oraz zarządów, tym więcej jest możliwości wspierania zatrudniania i klimatu zaufania do pracodawcy – zaznacza.

W kontekście przyszłych zmian istotne znaczenie może mieć ustawa o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami, nad którą trwają prace legislacyjne. Zgodnie z założeniami asystent osobisty ma wspierać w codziennym funkcjonowaniu, umożliwiając większą samodzielność i aktywność zawodową osób z niepełnosprawnościami. Jak wskazują eksperci, takie rozwiązania mogą zwiększyć ich obecność na rynku pracy, szczególnie wśród osób, które obecnie pozostają poza zatrudnieniem z powodu braku odpowiedniego wsparcia w codziennych czynnościach.

– Ja jako osoba z niepełnosprawnością, która korzysta zarówno ze wsparcia asystenckiego, jak i osób mi bliskich, doskonale wiem, że gdyby nie ono, nie byłabym tak aktywna zawodowo jak dzisiaj. Przełoży się to więc na to, że więcej osób będzie mogło podejmować zatrudnienie, będzie aktywnych społecznie, a co za tym idzie, będzie rozwijać pewne kompetencje, które później mogą być wykorzystywane w pracy – podsumowuje Agata Spała-Zakrzewska.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Przedsiębiorcy, którzy nie skorzystali jeszcze z wakacji składkowych w 2026 r., nadal mogą ubiegać się o zwolnienie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych udostępnił nową wersję formularza RWS przeznaczonego do składania wniosków o wakacje składkowe. Od 26 czerwca przedsiębiorcy korzystają z formularza RWS 3.0, w którym wprowadzono zmianę dotyczącą informacji wymaganych przy ubieganiu się o pomoc de minimis. W nowym polu „Wersja PKD” należy wskazać, czy działalność jest prowadzona według klasyfikacji PKD 2007, czy PKD 2025.

Wakacje składkowe funkcjonują od listopada 2024 r., a przedsiębiorcy po raz pierwszy mogli skorzystać z ulgi za grudzień 2024 r. Zwolnienie z opłacania składek przysługuje raz w roku za wybrany miesiąc. W tym czasie przedsiębiorca nie opłaca składek na własne ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, a ich koszt pokrywa budżet państwa. Ulga nie obejmuje składki na ubezpieczenie zdrowotne ani składek należnych za pracowników i zleceniobiorców. Skorzystanie z wakacji składkowych nie przerywa ciągłości ubezpieczenia i nie wpływa na prawo do przyszłych świadczeń emerytalnych ani ich wysokość.

Od początku obowiązywania programu do ZUS wpłynęło 3 283 825 wniosków o wakacje składkowe. Rozpatrzono już 3 276 705 zgłoszeń, co stanowi 99,8% wszystkich złożonych wniosków. Pełne zwolnienie ze składek przyznano 3 123 234 przedsiębiorcom, czyli ponad 95% rozpatrzonych spraw. Częściowe zwolnienie otrzymało 18 969 wnioskodawców.

Łączna wartość wsparcia udzielonego przedsiębiorcom od początku funkcjonowania programu przekroczyła 4,265 mld zł. Dzięki wakacjom składkowym przedsiębiorcy mogą ograniczyć koszty prowadzenia działalności, ponieważ w miesiącu objętym ulgą nie opłacają za siebie składek emerytalnych, rentowych, wypadkowych, dobrowolnej składki chorobowej oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy.

W województwie śląskim przedsiębiorcy złożyli dotychczas ponad 332,6 tys. wniosków o wakacje składkowe. Łączna wartość przyznanych zwolnień wyniosła blisko 434,5 mln zł. Według danych ZUS pełne zwolnienie otrzymało ok. 316 tys. przedsiębiorców, natomiast częściowe przyznano blisko 2 tys. wnioskodawców.

ZUS przypomina, że przedsiębiorcy, którzy nie skorzystali jeszcze z wakacji składkowych w 2026 r., nadal mogą ubiegać się o zwolnienie. Wniosek należy złożyć elektronicznie za pośrednictwem platformy eZUS, spełniając warunki określone w obowiązujących przepisach.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Aby ułatwić mieszkańcom korzystanie z systemu i zwiększyć liczbę zwracanych opakowań, operatorzy rozpoczęli rozwój punktów zwrotu zlokalizowanych poza sklepami.

Większość Polaków za najwygodniejszy sposób zwrotu opakowań objętych systemem kaucyjnym uznaje automaty do ich przyjmowania. Wynika to z badania przeprowadzonego na zlecenie Krajowego Systemu Kaucyjnego Zwrotka, które pokazuje również, że sklepy pozostają głównym miejscem oddawania butelek i puszek.

Z badania wynika, że 90,1% respondentów oddałoby opakowania w sklepie spożywczym lub supermarkecie, a dla 66,4% jest to preferowane miejsce zwrotu. Jednocześnie 85% ankietowanych deklaruje, że przy okazji oddawania opakowań robi również zakupy. Autorzy badania wskazują, że sklepy stały się naturalnym elementem funkcjonowania systemu kaucyjnego.

Największą popularnością cieszą się butelkomaty – za najwygodniejszą formę zwrotu uznało je 81,3% badanych. Doświadczenia sieci handlowych pokazują, że w placówkach wyposażonych w automaty liczba zwracanych opakowań jest znacznie wyższa niż tam, gdzie zbiórka odbywa się ręcznie.

System kaucyjny działa w Polsce od października 2025 r. Według danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska do końca maja konsumenci zwrócili ok. 1,6 mld opakowań, z czego ok. 85% trafiło do systemu za pośrednictwem automatów działających w ok. 13 tys. lokalizacji. Łącznie w kraju funkcjonuje już ok. 62 tys. punktów zwrotu, a większość z nich znajduje się w placówkach handlowych.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami operatorzy systemu muszą stopniowo zwiększać poziom selektywnej zbiórki opakowań. W 2026 r. wymagany poziom wynosi 77%, a w kolejnych latach ma wzrosnąć do 90%. Osiągnięcie tych wskaźników ma zwiększyć odzysk surowców i umożliwić ich ponowne wykorzystanie do produkcji nowych opakowań.

Aby ułatwić mieszkańcom korzystanie z systemu i zwiększyć liczbę zwracanych opakowań, operatorzy rozpoczęli rozwój punktów zwrotu zlokalizowanych poza sklepami. Pierwszy pilotażowy projekt operator Kaucja.pl uruchomił na warszawskich Młocinach, gdzie recyklomaty ustawiono w pobliżu osiedli mieszkaniowych, niedaleko altan śmietnikowych. Rozwiązanie ma umożliwić mieszkańcom oddawanie butelek i puszek blisko miejsca zamieszkania, bez konieczności odwiedzania placówek handlowych.

Nowe urządzenia działają podobnie jak automaty znajdujące się w sklepach, jednak oferują dodatkowe możliwości rozliczenia kaucji. Po zwrocie opakowań użytkownik może otrzymać pieniądze bezpośrednio na kartę płatniczą, a w przyszłości także gromadzić środki w wirtualnym portfelu w aplikacji. Nadal dostępna pozostanie również opcja otrzymania vouchera.

Za obsługę pilotażowej sieci odpowiada firma Recyclo, która zapowiada dalszą rozbudowę infrastruktury. W planach jest montaż ponad 400 automatów w Warszawie i okolicach oraz ok. 4 tys. urządzeń w całym kraju w ciągu najbliższych trzech–czterech lat. Po osiągnięciu odpowiedniej liczby urządzeń w stolicy kolejne instalacje mają pojawić się m.in. w Łodzi, Poznaniu, Wrocławiu, Krakowie oraz na Śląsku.

Operatorzy podkreślają, że zwiększenie liczby punktów zwrotu i ułatwienie korzystania z systemu ma zachęcić więcej osób do oddawania opakowań, co pomoże osiągnąć wymagane poziomy zbiórki oraz zwiększy ilość surowców kierowanych do recyklingu.

Czytaj także: Wakacje sprawdzą skuteczność systemu kaucyjnego

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Przedsiębiorcy mogą zawiesić działalność zarówno na czas określony, jak i bezterminowo, a następnie wznowić jej prowadzenie po zakończeniu okresu zawieszenia.

Aplikacja mObywatel została rozszerzona o kolejne funkcje skierowane do przedsiębiorców. Od teraz użytkownicy usługi Firma mogą za jej pośrednictwem zarządzać statusem swojej działalności gospodarczej. Nowe rozwiązanie umożliwia zawieszenie działalności, jej wznowienie, a także zmianę lub anulowanie wcześniej zaplanowanych terminów tych czynności bez konieczności korzystania z innych serwisów.

Aby dokonać zmian, wystarczy wypełnić krótki wniosek dostępny w aplikacji, podpisać go profilem zaufanym i przesłać. Dokument trafia bezpośrednio do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Po jego rozpatrzeniu przez urząd status działalności zostanie zaktualizowany w usłudze Firma.

Usługa Firma w mObywatelu rozwijana jest jako narzędzie ułatwiające prowadzenie działalności gospodarczej. Dotychczas umożliwiała m.in. złożenie wniosku CEIDG-1 o wpis do ewidencji, sprawdzenie danych firmy oraz pobranie zaświadczenia z CEIDG. Najnowsza aktualizacja wprowadza możliwość kompleksowego zarządzania statusem przedsiębiorstwa z poziomu telefonu.

Przedsiębiorcy mogą zawiesić działalność zarówno na czas określony, jak i bezterminowo, a następnie wznowić jej prowadzenie po zakończeniu okresu zawieszenia. Aplikacja pozwala również zmienić wcześniej wskazane daty zawieszenia lub wznowienia działalności oraz całkowicie zrezygnować z zaplanowanych zmian.

Nowością jest także moduł dotyczący pełnomocników. W usłudze Firma pojawił się skrót umożliwiający wyświetlenie listy pełnomocników i prokurentów przypisanych do działalności gospodarczej zgodnie z danymi znajdującymi się w CEIDG. W przypadku pełnomocników będących osobami prawnymi prezentowany jest również numer KRS. Z poziomu aplikacji można także złożyć wniosek o usunięcie pełnomocnika lub prokurenta z ewidencji. Wystarczy wybrać odpowiednią opcję, potwierdzić decyzję oraz podpisać wniosek profilem zaufanym, a dokument zostanie przekazany do CEIDG.

Z nowych funkcji mogą korzystać osoby pełnoletnie posiadające polskie obywatelstwo, aktywny profil zaufany i dodany do aplikacji mDowód. Nowe rozwiązania są udostępniane użytkownikom od wersji 4.85.0 aplikacji mObywatel.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Niektóre populacje mogą częściowo przystosowywać się do zmieniających się warunków, jednak tempo tych procesów może być zbyt wolne.

Produkcja nasion przez najważniejsze gatunki drzew lasotwórczych w Europie wyraźnie spadła w ciągu ostatnich trzech dekad. Do takich wniosków doszli naukowcy z Centrum Biologii Lasu Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Wyniki badań opublikowano na łamach czasopisma „Nature Climate Change”.

Nasiona odgrywają kluczową rolę w naturalnym odnawianiu lasów po wycinkach, pożarach, suszach, wichurach czy gradacjach owadów. Zmniejszenie ich produkcji może więc w przyszłości utrudnić regenerację drzewostanów. W ramach badania przeanalizowano ponad 40,5 tys. rocznych obserwacji dotyczących zbioru nasion prowadzonych w 438 nadleśnictwach w Polsce w latach 1988–2021. Analiza objęła pięć najważniejszych gatunków drzew: buka zwyczajnego, jodłę pospolitą, sosnę zwyczajną oraz dąb szypułkowy i bezszypułkowy.

Wyniki wskazują na znaczący spadek produkcji żywotnych nasion. W przypadku dębów wyniósł on ok. 65%, dla sosny zwyczajnej 64%, jodły pospolitej 44%, a buka zwyczajnego 32%. Naukowcy uwzględnili przy tym zmieniające się zapotrzebowanie na materiał nasienny wykorzystywany do odnowień lasów i produkcji szkółkarskiej. Mimo że zapotrzebowanie również malało, spadek produkcji nasion pozostał wyraźny. – Dane o zbiorach nasion trzeba interpretować ostrożnie, bo ludzie zbierają nasiona wtedy, kiedy ich potrzebują. Właśnie dlatego dane o zapotrzebowaniu były tak ważne. Zapotrzebowanie także spadało w czasie, ale spadek płodności drzew pozostał widoczny po jego uwzględnieniu. To oznacza, że nie da się go wyjaśnić tylko tym, że zbierano mniej nasion – tłumaczy dr Jessie J. Foest, pierwsza autorka pracy i badaczka w Centrum Biologii Lasu UAM.

Autorzy badania wskazują, że główną przyczyną obserwowanego zjawiska jest wzrost temperatur latem, zwłaszcza w okresie, gdy drzewa inicjują kwiaty, z których później rozwijają się nasiona. We wszystkich analizowanych gatunkach cieplejsze lata wiązały się z niższą produkcją nasion. Wpływ miały również temperatura wiosną i wilgotność w sezonie wegetacyjnym, jednak ich znaczenie było mniejsze. – Drzewa nie reagują na zmianę klimatu dopiero wtedy, gdy zamierają siewki albo dorosłe osobniki. Reprodukcja może słabnąć wcześniej. Las może wciąż wyglądać na stabilny, ale jego zdolność do odnowienia może już być ograniczona – podkreśla dr Jessie J. Foest.

Analizie poddano wyłącznie nasiona, które przeszły proces sortowania i kontroli jakości. Oznacza to, że wyniki dotyczą żywotnych nasion zdolnych do kiełkowania, a nie wszystkich wytworzonych owoców, szyszek czy kwiatów.

Wyniki zostały potwierdzone również dzięki analizie danych z międzynarodowej bazy MASTREE+ obejmującej wieloletnie obserwacje reprodukcji roślin. Badacze odnotowali osłabienie tzw. lat nasiennych, czyli okresów, w których drzewa produkują wyjątkowo dużą liczbę nasion. Zaburzenie tego naturalnego rytmu może dodatkowo ograniczać liczbę nasion zdolnych do kiełkowania.

Autorzy podkreślają również, że reakcje poszczególnych populacji drzew różniły się w zależności od lokalnych warunków klimatycznych. Sugeruje to, że niektóre populacje mogą częściowo przystosowywać się do zmieniających się warunków, jednak tempo tych procesów może być zbyt wolne wobec postępującego ocieplenia klimatu.

Zdaniem naukowców wyniki badań mają istotne znaczenie dla gospodarki leśnej. Dalszy spadek produkcji żywotnych nasion może utrudnić funkcjonowanie szkółek leśnych oraz ograniczyć zdolność lasów do regeneracji po różnego rodzaju zaburzeniach. Szczególnie zagrożone mogą być obszary, na których rozwój młodych drzew jest już utrudniony przez suszę i wysokie temperatury.

– Nasze wyniki sugerują, że zmiana klimatu już dziś ogranicza zdolność reprodukcyjną głównych europejskich drzew. Kolejne pytanie brzmi, czy te spadki produkcji nasion przekładają się już na słabsze odnowienie lasów. To związek, który pilnie trzeba przetestować – podsumowuje dr Jessie J. Foest.

Czytaj także: Polacy opowiadają się za ograniczeniem wycinek w cennych przyrodniczo lasach

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Sprzedawcy i kasjerzy, kierowcy samochodów ciężarowych, magazynierzy i nauczyciele szkół podstawowych – to najliczniejsze grupy zawodowe w Polsce.

Najliczniejszymi grupami zawodowymi w Polsce są sprzedawcy sklepowi i kasjerzy, kierowcy samochodów ciężarowych, magazynierzy i nauczyciele szkół podstawowych – wynika z najnowszego raportu Głównego Urzędu Statystycznego „Zróżnicowanie zawodów na rynku pracy w Polsce”.

Raport opiera się na danych eksperymentalnych dotyczących 14,1 mln osób pracujących w gospodarce narodowej i 1,4 mln osób wykonujących pracę na podstawie umów zlecenia i umów pokrewnych. Analiza obejmuje 443 grupy zawodowe i przedstawia sytuację na 31 grudnia 2024 r.

Cztery najliczniejsze grupy zawodowe – sprzedawcy i kasjerzy, kierowcy samochodów ciężarowych, magazynierzy i nauczyciele szkół podstawowych – skupiają łącznie 13,5% wszystkich pracujących.

Raport wskazuje również na wyraźne różnice w strukturze zatrudnienia kobiet i mężczyzn. Kobiety najczęściej wykonują zawody związane z ochroną zdrowia i edukacją. Do najbardziej sfeminizowanych profesji należą położne, specjalistki do spraw wychowania małego dziecka i asystentki dentystyczne. Mężczyźni dominują natomiast w zawodach wymagających pracy fizycznej, takich jak górnicy, murarze, operatorzy maszyn rolniczych i dekarze. Najbardziej zrównoważony udział kobiet i mężczyzn odnotowano wśród właścicieli sklepów, piekarzy i cukierników, pracowników usług domowych oraz szefów kuchni.

Poszczególne zawody znacząco różnią się pod względem wieku pracowników. Najmłodsze osoby pracują przede wszystkim przy przygotowywaniu posiłków typu fast food oraz jako sportowcy i dżokeje – średnio mają 29 lat. Niewiele starsi są modele, modelki oraz stewardzi, których średni wiek wynosi 31 lat. Najwyższą średnią wieku odnotowano z kolei wśród lekarzy specjalistów i lekarzy dentystów specjalistów – odpowiednio 56 i 55 lat. W wielu zawodach średnia wieku przekracza 50 lat. Dotyczy to m.in. pielęgniarek ze specjalizacją, sędziów, duchownych, techników analityki medycznej, ekonomistów i przedstawicieli władz publicznych.

Raport zawiera także dane dotyczące cudzoziemców zatrudnionych w Polsce. Najliczniejszą grupę stanowią obywatele Ukrainy, którzy odpowiadają za 70% wszystkich pracujących obcokrajowców. Kolejne miejsca zajmują Białorusini (13%), Hindusi (1,8%) oraz Gruzini (1,4%). Najczęściej wykonywanym przez cudzoziemców zawodem jest kierowca samochodu ciężarowego, z którym związanych jest 12,6% tej grupy. Kolejne miejsca zajmują magazynierzy (4,5%) i programiści aplikacji (3,1%). Kobiety stanowią 37% wszystkich pracujących cudzoziemców i najczęściej pracują jako sprzedawczynie sklepowe (5,4% wśród kobiet), magazynierki (5,3%) oraz pomoce i sprzątaczki (4,9%).

Opracowanie uwzględnia również osoby zatrudnione wyłącznie na podstawie umów zlecenia i umów pokrewnych. Najczęściej wykonują one prace jako pomoce i sprzątaczki oraz robotnicy wykonujący proste prace w przemyśle. Łącznie te dwie grupy stanowią blisko 10% wszystkich osób świadczących pracę na tej podstawie. Także w tej grupie widoczne są znaczne różnice wiekowe. Najstarsi są przedstawiciele władz publicznych i lekarze specjaliści, których średni wiek wynosi ok. 65 lat. Wysoką średnią wieku mają również inżynierowie górnictwa oraz technicy analityki medycznej. Najmłodsi są natomiast sportowcy, dżokeje i demonstratorzy wyrobów, których średni wiek wynosi ok. 27 lat. Niską średnią wieku odnotowano także wśród pracowników gastronomii, obsługi klienta, usług osobistych i transportu.

Autorzy raportu we współpracy z ekspertami NASK przeanalizowali również podatność poszczególnych zawodów na automatyzację i wykorzystanie sztucznej inteligencji. Do profesji najbardziej narażonych na zastępowanie części obowiązków przez rozwiązania oparte na AI zaliczono operatorów wprowadzania danych, operatorów edytorów tekstów, pracowników do spraw rachunkowości i księgowości oraz specjalistów zajmujących się statystyką, ubezpieczeniami i finansami. W zawodach tych pracuje obecnie około 640 tys. osób, z czego ponad 77% stanowią kobiety, a średni wiek zatrudnionych wynosi 40 lat.

fot. magnific.com
oprac. /kp/