Rosnący ruch turystyczny ma znaczenie również dla gospodarki – według szacunków GUS wpływy z turystyki w całym 2026 r. mogą sięgnąć 150 mld zł.

Polska przyciąga coraz więcej turystów, zarówno krajowych, jak i zagranicznych. Z danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że w pierwszej połowie 2026 r. z turystycznych obiektów noclegowych skorzystało 20,3 mln osób. 16,1 mln stanowili turyści krajowi, a 4,2 mln goście z zagranicy. Liczba zagranicznych turystów wzrosła w ciągu roku o 7,2%.

Najwięcej zagranicznych gości przyjechało do Polski z Niemiec – w pierwszym półroczu było ich 3,36 mln. Drugie miejsce zajęli Ukraińcy z wynikiem 1,63 mln, a trzecie Brytyjczycy, których odnotowano 620 tys. Kolejne miejsca zajęli Włosi i Amerykanie (po ok. 340 tys. przyjazdów).

Szczególnie szybko rośnie zainteresowanie Polską wśród turystów z niektórych krajów. W pierwszej połowie roku liczba przyjazdów z Włoch i Białorusi zwiększyła się o 16%, a z Wielkiej Brytanii o 14%. Podobny trend był widoczny już w 2025 r. Według danych Polskiej Organizacji Turystycznej największy wzrost liczby korzystających z krajowej bazy noclegowej zanotowano wówczas wśród Włochów (o 27,2%), Czechów (o 16,8%) i Brytyjczyków (o 15,2%).

Wysoki ruch turystyczny utrzymał się również w szczycie sezonu wakacyjnego. W lipcu i sierpniu z turystycznych obiektów noclegowych w Polsce skorzystało 10 mln osób, czyli o 2,5% więcej niż w analogicznym okresie 2025 r. i niemal o jedną czwartą więcej niż pięć lat wcześniej.

Najwięcej noclegów podczas tegorocznych wakacji udzielono w woj. zachodniopomorskim, gdzie odnotowano ich 5,8 mln. Na kolejnych miejscach znalazły się woj. pomorskie z 4,4 mln, małopolskie z 4,2 mln, dolnośląskie z 2,9 mln i mazowieckie z 2,5 mln noclegów. Na te pięć regionów przypadło łącznie blisko 70% wszystkich noclegów udzielonych w turystycznych obiektach noclegowych w Polsce w lipcu i sierpniu.

Prezes GUS Marek Cierpiał-Wolan zwraca uwagę, że Polska w ostatnich latach umacnia swoją pozycję na europejskim rynku turystycznym. – W pierwszym półroczu przegoniliśmy Portugalię, co jest trudne do wyobrażenia, jeżeli chodzi o obiekty noclegowe. W ubiegłym roku Polska pokonała Chorwację, co wydawało się niemożliwe, bo to przecież typowo turystyczny kraj – podkreśla.

Rosnący ruch turystyczny ma znaczenie również dla gospodarki. Według szacunków GUS wpływy z turystyki w całym 2026 r. mogą sięgnąć 150 mld zł. Jednocześnie przedstawiciele urzędu wskazują, że oficjalne statystyki nie obejmują wszystkich osób odwiedzających poszczególne miejsca. Na podstawie danych z logowania telefonów komórkowych szacuje się, że liczba jednodniowych gości może sięgać nawet 67 mln.

Warto spojrzeć na turystykę także z perspektywy pogranicza polsko-czeskiego. W naszych artykułach znajdziecie propozycje ciekawych miejsc, atrakcji i tras po obu stronach granicy – zarówno na krótki wypad, jak i weekendową wycieczkę:

Mają ponad sto lat i znów wyglądają jak dawniej. Odnowiono zabytkowe rzeźby w Opawie

Wodzisławska legenda o Mongołach została upamiętniona

Ostrawa ma ponad 50 wież ciśnień. Niektóre są architektonicznymi perełkami

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Stałe wynagrodzenie, dodatkowe dni wolne, bony na posiłki i elastyczne godziny pracy należą do najczęściej wskazywanych oczekiwań pracowników.

Polscy pracownicy większą wagę przywiązują do korzyści, które wpływają na ich bieżącą sytuację finansową, niż do świadczeń związanych z przygotowaniem do emerytury. Z najnowszego raportu „2026 HR & Payroll Pulse” SD Worx wynika, że wynagrodzenie oparte na aktualnych kompetencjach jest jednym z najbardziej cenionych elementów pakietu płacowego. Wskazało je 33% respondentów z Polski. Wsparcie emerytalne i planowanie emerytalne znalazły się na czwartym miejscu, z wynikiem 26%.

W skali Europy wsparcie emerytalne oferowane przez pracodawcę należy do najbardziej pożądanych świadczeń pozapłacowych. Wskazało je 33% badanych. W Polsce rozwiązania tego typu są jednak oferowane rzadziej – 28,4% organizacji deklaruje, że zapewnia pracownikom wsparcie emerytalne. Raport przygotowany przez SD Worx objął 5936 pracodawców i 16 500 pracowników z 16 europejskich krajów. Zestawienie pokazuje wyraźne różnice między poszczególnymi rynkami. W Wielkiej Brytanii programy emerytalne oferuje 59,3% firm, w Irlandii 43,8%, a w Norwegii 40,7%. W Polsce odsetek ten jest więc wyraźnie niższy.

Jeszcze większa różnica widoczna jest w przypadku doradztwa emerytalnego. W Polsce oferuje je 14,9% przedsiębiorstw, podczas gdy średnia europejska wynosi 24,4%. W Niemczech taki benefit zapewnia 47,4% firm, a w Szwecji 34,2%.

– Świadczenia pozapłacowe związane z emeryturą stają się dziś elementem budowania poczucia bezpieczeństwa finansowego niezależnie od wieku i część państw w Europie już to widzi. W obliczu aktualnej sytuacji geopolitycznej, rosnących kosztów życia, niepewności gospodarczej i zmian demograficznych pracownicy zwracają większą uwagę na długoterminowe wsparcie ze strony pracodawcy. Firmy, które pomagają zatrudnionym lepiej przygotować się do przyszłości finansowej, budują nie tylko atrakcyjniejszą ofertę zatrudnienia, ale również większe zaufanie i lojalność zespołu. W dłuższej perspektywie może to stać się istotnym źródłem przewagi konkurencyjnej, szczególnie na rynku pracy, na którym coraz trudniej pozyskać i zatrzymać wykwalifikowanych specjalistów – podkreśla Paulina Zasempa, People Country Lead w SD Worx Poland.

Polscy pracodawcy koncentrują się przede wszystkim na świadczeniach odpowiadających na bieżące potrzeby pracowników. 28% oferuje zniżki pracownicze lub wsparcie kosztów utrzymania, 27% stosuje modele wynagrodzenia uzależnione od wyników, a 26,9% zapewnia krótkoterminową pomoc finansową, np. w formie zaliczek na wypłatę lub pożyczek.

Poczucie stabilności finansowej zatrudnionych wynika nie tylko z samej kwoty wynagrodzenia, lecz także z klarownego i zrozumiałego wyodrębnienia wszystkich jego elementów. 44,1% ankietowanych z Polski deklaruje, że doświadcza stresu finansowego. Jednocześnie 30% badanych wskazuje na znaczenie jasnych informacji dotyczących pensji i polityki płacowej, a taki sam odsetek za istotne uznaje wynagrodzenie oparte na wynikach. Kolejne miejsce zajmują wsparcie i planowanie emerytalne wskazane przez 26% respondentów. Z kolei 24% oczekuje przejrzystego przedstawienia całego pakietu wynagrodzeń i świadczeń.

Przejrzystość wynagrodzeń staje się również coraz ważniejszym wyzwaniem dla pracodawców. 64% polskich firm deklaruje, że jest w pełni przygotowanych do spełnienia wymogów unijnej dyrektywy dotyczącej przejrzystości wynagrodzeń. Jednocześnie 18,3% organizacji zalicza transparentność płac do pięciu najważniejszych priorytetów w obszarze wynagrodzeń. Obejmuje to m.in. analizę poziomu wynagrodzeń, tworzenie jasnych struktur płac, określanie przedziałów wynagrodzeń i zapewnienie pracownikom szerszego wglądu w skład całego pakietu.

Pracownicy zostali zapytani też o najważniejsze dla nich nagrody, jakie aktualnie otrzymują od swoich pracodawców, a także jakie chcieliby otrzymywać. Widać tu różnicę między ich oczekiwaniami a ofertą firm w zakresie dodatkowych dni wolnych. 32,9% Polaków chciałoby mieć możliwość korzystania z dodatkowych dni urlopu, podczas gdy obecnie takie rozwiązanie ma 15,8% respondentów.

Najczęściej otrzymywanym przez polskich pracowników elementem pakietu wynagrodzeń jest stała pensja, którą wskazało 55,6% badanych. Drugim najczęściej wymienianym benefitem są elastyczne godziny pracy, dostępne dla 22,4% respondentów.

Wśród świadczeń, które pracownicy chcieliby otrzymywać poza dodatkowymi dniami wolnymi znalazły się stałe zarobki, wskazane przez 30,8% ankietowanych, bony lub dodatki na posiłki, które wybrało 24,3%, oraz elastyczne godziny pracy wskazane przez 24% pytanych. 22,3% chciałoby natomiast korzystać z kultury lub bonów upominkowych.

Na znaczeniu zyskuje również możliwość samodzielnego dopasowania pakietu świadczeń. 23% polskich respondentów chciałoby mieć możliwość stworzenia elastycznego pakietu wynagrodzeń odpowiadającego ich indywidualnym potrzebom. 18,4% firm już inwestuje w takie rozwiązania.

Pracodawcy szukają przy tym sposobów na zwiększenie atrakcyjności pakietów wynagrodzeń bez podnoszenia całkowitych kosztów pracy – taką strategię deklaruje 61,5% polskich organizacji. Oznacza to, że coraz większą rolę mogą odgrywać świadczenia pozafinansowe, które pozwalają zwiększać wartość oferty dla pracownika bez bezpośredniego podnoszenia wynagrodzeń.

fot. pixabay.com
oprac. /kp/

26% pracujących Polaków uważa sztuczną inteligencję i automatyzację za największe zagrożenie dla miejsc pracy w perspektywie pięciu lat.

Sztuczna inteligencja i automatyzacja są obecnie postrzegane przez pracujących Polaków jako największe zagrożenie dla miejsc pracy w Polsce w perspektywie najbliższych pięciu lat. Jednocześnie znacznie mniej osób obawia się, że rozwój technologii doprowadzi do zaniku wykonywanego przez nie zawodu. Widać też dużą rozbieżność między deklarowaną gotowością do przekwalifikowania a faktycznym udziałem w szkoleniach zawodowych.

AI i automatyzację jako największe zagrożenie dla miejsc pracy wskazuje 26% Polaków – wynika z badania Personnel Service. To więcej niż w przypadku rosnących kosztów prowadzenia działalności, które wskazało 18% respondentów. Kolejne miejsca zajmują konkurencja ze strony pracowników z zagranicy (15%) i pogarszająca się koniunktura gospodarcza (14%). Obawy dotyczące całego rynku pracy nie przekładają się jednak w takim samym stopniu na ocenę własnej sytuacji zawodowej. 61% respondentów nie spodziewa się, że za pięć lat ich zawód przestanie być potrzebny. Taką możliwość bierze pod uwagę 17% badanych, natomiast 22% przyznaje, że dotychczas w ogóle się nad tym nie zastanawiało.

Krzysztof Inglot, założyciel Personnel Service i ekspert rynku pracy, zwraca uwagę na rozdźwięk między postrzeganiem zmian technologicznych a oceną ich wpływu na własną karierę. – Mamy do czynienia z ciekawym paradoksem. Polacy widzą, że AI zmienia rynek pracy, ale wierzą, że ta zmiana ominie właśnie ich. Tymczasem sztuczna inteligencja nie musi likwidować całych zawodów, żeby fundamentalnie zmienić sposób, w jaki pracujemy. Będzie za to przejmowała konkretne zadania i zmieniała zestaw kompetencji potrzebnych na danym stanowisku. Dlatego każdy pracownik powinien sobie dziś zadać pytanie, które elementy pracy za pięć lat będą wykonywane inaczej niż dziś. Za tą odpowiedzią powinny iść konkretne działania – radzi ekspert.

W przypadku ewentualnej konieczności zmiany zawodu 31% pracujących deklaruje gotowość do przekwalifikowania się. 24% poszukiwałoby pracy o podobnym charakterze, a taki sam odsetek nie wie, jak zareagowałby na taką sytuację. Po 7% ankietowanych rozważyłoby podjęcie pracy poniżej posiadanych kwalifikacji lub wyjazd za granicę. Z pomocy urzędu pracy skorzystałoby 6% respondentów. Znacznie mniej optymistycznie wygląda jednak faktyczne podejście do podnoszenia kwalifikacji. W ciągu ostatnich 12 miesięcy żadnego szkolenia zawodowego nie odbyło 60% pracujących Polaków. Z kursu lub szkolenia finansowanego przez pracodawcę skorzystało 28% badanych, a 12% sfinansowało rozwój zawodowy z własnych środków.

Krzysztof Inglot ocenia, że przekwalifikowanie wciąż traktowane jest trochę jak koło ratunkowe, po które pracownicy sięgają, kiedy pojawi się problem. – Tyle że wtedy może być już za późno. Znacznie łatwiej zdobywać nowe kompetencje, kiedy mamy stabilne zatrudnienie, dochód i czas na świadome zaplanowanie kolejnego kroku. Dlatego 31% deklarujących gotowość do zmiany zawodu brzmi optymistycznie, ale ważniejsza jest liczba 60%, którzy nie uczestniczyli w żadnym szkoleniu zawodowym. Gotowości do zmiany nie mierzy się deklaracją, tylko działaniem – podkreśla.

Wśród osób z wyższym wykształceniem w ciągu ostatniego roku w szkoleniu uczestniczyło 49% osób, w grupie z wykształceniem średnim lub policealnym było to 33%, natomiast wśród osób z wykształceniem podstawowym lub zasadniczym zawodowym – 17%. Poziom wykształcenia wiąże się również z deklarowaną gotowością do zmiany zawodu. Przekwalifikowanie rozważa 36% pracujących z wyższym wykształceniem, podczas gdy wśród osób z wykształceniem podstawowym lub zasadniczym zawodowym odsetek ten wynosi 19%. W tej drugiej grupie 40% nie wie, co zrobiłoby w przypadku zaniku swojego zawodu. – To jeden z najważniejszych sygnałów z badania. Rozwój kompetencji trafia dziś przede wszystkim do tych, którzy mają już relatywnie mocną pozycję na rynku pracy. Jeżeli chcemy, żeby AI zwiększała produktywność, a nie nierówności na rynku pracy, pracodawcy i instytucje publiczne muszą inwestować w kompetencje właśnie tych grup, które same najrzadziej sięgają po szkolenia – wskazuje Krzysztof Inglot.

Obawy związane z przyszłością własnego zawodu różnią się w zależności od wieku. Najczęściej o jego utratę obawiają się osoby w wieku 25–34 lata – deklaruje tak 27% badanych z tej grupy. Wśród pracujących w wieku 18–24 lata jest to 21%, a w grupie 35–44 lata 19%. Wśród osób w wieku 45–54 lata odsetek spada do 12%, natomiast wśród pracowników mających co najmniej 55 lat wynosi 7%. Krzysztof Inglot uwagę szczególnie na grupę osób w wieku 45–54 lata. – Mają przed sobą jeszcze 10-15 lat aktywności zawodowej, więc zmiana technologiczna z pewnością ich obejmie. Jednocześnie poziom obaw jest w tej grupie bardzo niski. To ważny sygnał o tym, że nie każdy sam rozpozna moment, w którym powinien uzupełnić kompetencje. Reskilling i upskilling muszą stać się elementem długoterminowej polityki kadrowej, a nie działaniem uruchamianym dopiero wtedy, gdy konkretne stanowisko zaczyna znikać – zaznacza ekspert.

Widoczne są także różnice między kobietami a mężczyznami. Sztuczną inteligencję i automatyzację jako największe zagrożenie dla miejsc pracy wskazuje 32% pracujących Polek i 19% Polaków. Jednocześnie kobiety nieco rzadziej obawiają się, że ich własny zawód przestanie być potrzebny (15% vs. 19% mężczyzn). Panie częściej deklarują też gotowość do przekwalifikowania się – 34% wobec 28% panów.

– Najbliższe lata nie będą historią o tym, że sztuczna inteligencja po prostu zabierze ludziom pracę. Będą historią o bardzo szybkiej zmianie wartości poszczególnych kompetencji. Dla firm oznacza to konieczność przejścia od okazjonalnych szkoleń do świadomego zarządzania kompetencjami. Dla pracowników natomiast potrzebę traktowania uczenia się jako stałego elementu kariery – podsumowuje Krzysztof Inglot.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Uszczelnione powierzchnie sprawiają, że deszczówka szybko odpływa, zamiast zasilać glebę. Jednocześnie beton i asfalt zwiększają nagrzewanie miast.

Miasta powinny być projektowane tak, aby lepiej radziły sobie ze skutkami zmian klimatu, a zdaniem ekspertów jednym z kluczowych rozwiązań jest rozwój tzw. miast gąbek, które wykorzystują zieleń i naturalne procesy do ograniczania przegrzewania oraz zatrzymywania wody.

Prof. Marta Szulkin z Uniwersytetu Warszawskiego zwraca uwagę, że miasta nie tylko odczuwają skutki zmian klimatu, ale w wielu przypadkach dodatkowo je wzmacniają. – Beton, asfalt i niedobór zieleni sprawiają, że miasto nagrzewa się jeszcze bardziej niż otoczenie. Jednocześnie tak uszczelnione powierzchnie powodują, że woda, zamiast wsiąkać w ziemię, szybko z miasta odpływa – tłumaczy.

Jednym z efektów jest zjawisko miejskiej wyspy ciepła, czyli sytuacja, w której temperatura w mieście jest wyższa niż na terenach znajdujących się poza jego granicami. W Polsce różnice mogą w skrajnych przypadkach przekraczać 10°C. Problem jest duży, ponieważ w miastach mieszka ok. 60% mieszkańców Polski. Ekstremalne temperatury wpływają również na zwierzęta. – Tego lata obserwowaliśmy młode ptaki opuszczające przegrzane miejsca lęgowe, żeby unikać śmierci z przygrzania – podkreśla prof. Marta Szulkin.

Ekspertka podkreśla, że odpowiednio funkcjonujący ekosystem miejski może jednocześnie ograniczać skutki upałów i pomagać w zatrzymywaniu wody. Problemem jest m.in. intensywne koszenie, które odsłania glebę, zwiększa jej nagrzewanie i przyspiesza parowanie. Podobny efekt mają asfaltowe i betonowe powierzchnie, przez które deszczówka – zamiast zasilać glebę – szybko odpływa. W efekcie miasta tracą wodę w czasie, gdy jej nadmiar pojawia się podczas gwałtownych opadów, a później brakuje jej podczas suszy i upałów. – Dlatego potrzebujemy miasta "gąbki", miast, które współpracują z przyrodą, zamiast osłabiać jej naturalne procesy – przekonuje.

Według prof. Szulkin potrzebna jest krajowa strategia ograniczania przegrzewania miast i budynków oparta przede wszystkim na wykorzystaniu przyrody i wody. – Przyroda w mieście nie jest tylko dekoracją. Jest to przede wszystkim żywy system, który pomaga chronić nas przed upałem, suszą i podtopieniami – wskazuje.

Dr hab. Iwona Wagner, prof. Uniwersytetu Łódzkiego, przedstawia z kolei rekomendacje ekspertów dotyczące bezpieczeństwa środowiskowego. Jedną z nich jest uznanie ekosystemów za element infrastruktury krytycznej. – W praktyce oznacza to inwentaryzację i ochronę planistyczną, zaprzestanie działań osłabiających przyrodę oraz wieloletnie finansowanie funkcji ekosystemowych, tak jak dziś finansujemy utrzymanie dróg czy sieci energetycznych. Przyroda to dzisiaj też nasza podstawowa infrastruktura, która będzie determinowała warunki naszego życia w następnych latach – podkreśla.

Ekspertka wskazuje również na konieczność zmiany sposobu zarządzania wodą. – Mamy na ten proces bezpośredni wpływ poprzez decyzje inwestycyjne, gospodarcze, ale również planistyczne. Musimy zintegrować zarządzanie wodą z planowaniem przestrzennym. Dziś to dwa osobne królestwa, ale decydują o tym samym: ile wody zostaje w krajobrazie do naszego użytku, a ile odpływa do morza. Potrzebujemy dobrego monitoringu, międzyresortowych sprawozdań z zasobów wodnych w Sejmie przynajmniej raz do roku – zaznacza.

Wśród rekomendacji znalazły się również działania dotyczące lasów. Zdaniem prof. Iwony Wagner powinno się wyraźniej różnicować ich funkcje, uwzględniając lasy społeczne, gospodarcze i ekologiczne. W przypadku szczególnie cennych ekosystemów, takich jak lasy torfowiskowe, tereny zalewowe czy lasy górskie i podgórskie, konieczne ma być ograniczenie lub rezygnacja z gospodarki nastawionej na produkcję.

Eksperci zwracają także uwagę na konieczność lepszego przygotowania miast na ekstremalne zjawiska pogodowe. Powinny być systematycznie aktualizowane mapy zagrożeń termicznych i powodziowych, a obszary szczególnie ważne dla bezpieczeństwa mieszkańców należy obejmować ochroną przed niekontrolowaną zabudową. – Potrzebujemy też dokładnie wiedzieć, gdzie są nasze strefy generujące bezpieczeństwo. One powinny być objęte bezwzględną ochroną. Musimy znać naszą mapę ryzyka. Powinniśmy ograniczać tam nową zabudowę lub chronić tę, która już na tych terenach istnieje. W procesie planowania niezmiernie ważne jest wsparcie gmin. To one budują naszą odporność klimatyczną na najniższym poziomie. W tym zakresie potrzebujemy zarówno wsparcia finansowego i eksperckiego – podsumowuje prof. Iwony Wagner.

Czytaj także: Czy Śląsk znów czekają wielkie ulewy? Jest czynnik, który niepokoi synoptyków

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Choć rok szkolny już się rozpoczął, nabór wniosków o świadczenie „Dobry Start” wciąż trwa. Ostateczny termin przypada 30 listopada.

Rodzice i opiekunowie uczniów, którzy nie złożyli jeszcze wniosku o świadczenie „Dobry Start”, nadal mogą ubiegać się o jednorazowe 300 zł na szkolną wyprawkę. Dokumenty można przesyłać do 30 listopada. W woj. śląskim Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach programu wypłacił już ponad 129,2 mln zł.

Do 4 września w całej Polsce do ZUS wpłynęło ponad 2,9 mln wniosków dotyczących ok. 4,3 mln dzieci. Łączna wartość wypłaconych świadczeń przekroczyła 1,13 mld zł. Kolejne wnioski są nadal obsługiwane, a pieniądze trafiają na rachunki wskazane przez rodziców i opiekunów. W woj. śląskim do 4 września złożono blisko 337 tys. wniosków obejmujących ponad 486 tys. dzieci. ZUS wypłacił z tego tytułu ponad 129 mln 270 tys. zł.

Wnioski o 300 plus można składać od 1 lipca. Osoby, które zrobiły to do końca sierpnia, mają zagwarantowaną wypłatę do 30 września. W przypadku wniosków złożonych we wrześniu ZUS ma na wypłatę świadczenia maksymalnie dwa miesiące. Jeżeli dokument został prawidłowo wypełniony, a dziecko spełnia warunki programu, pieniądze zazwyczaj są przekazywane wcześniej.

Świadczenie „Dobry Start” przysługuje raz w roku w wysokości 300 zł na każde uprawnione dziecko. Nie jest ono uzależnione od dochodów rodziny ani sytuacji zawodowej rodziców. Przeznaczone jest na dzieci uczące się w szkołach podstawowych, ponadpodstawowych i policealnych. Mogą z niego korzystać uczniowie do ukończenia 20. roku życia, a w przypadku dzieci z niepełnosprawnością do 24. roku życia. Wiek jest ustalany rocznikowo, dlatego wsparcie może objąć także uczniów ostatnich klas liceów, techników i szkół policealnych, jeśli w danym roku kalendarzowym spełniają określone kryterium wieku. Pieniądze można przeznaczyć m.in. na podręczniki, zeszyty, przybory szkolne, sprzęt komputerowy i inne wyposażenie potrzebne do nauki.

Program nie obejmuje natomiast dzieci uczęszczających do tzw. zerówek ani studentów.

Ostateczny termin składania wniosków w tegorocznej edycji programu upływa 30 listopada. Po tej dacie złożenie dokumentów będzie możliwe jedynie w szczególnych przypadkach, m.in. gdy dziecko po ukończeniu 20. roku życia uzyska orzeczenie o niepełnosprawności wydane po 30 listopada.

Wnioski o „Dobry Start” przyjmowane są wyłącznie drogą elektroniczną. Można je złożyć za pośrednictwem aplikacji mZUS, Platformy Usług Elektronicznych ZUS (eZUS), bankowości elektronicznej lub portalu Emp@tia. We wniosku należy podać m.in. dane dziecka, informacje o szkole, numer rachunku bankowego oraz dane kontaktowe. Świadczenie jest wypłacane wyłącznie bezgotówkowo, a informacja o jego przyznaniu pojawia się na profilu eZUS.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Powrót z urlopu oznacza nie tylko ponowne wejście w rytm pracy, ale także konfrontację z tym, jak pracownik ocenia swoje miejsce w firmie.

Wrzesień w wielu firmach jest określany jako „drugi początek roku”. Po wakacyjnej przerwie pracownicy wracają do obowiązków, a kalendarze szybko zapełniają się spotkaniami, zadaniami i planami na ostatni kwartał. Powrót do zawodowej rutyny nie zawsze oznacza jednak przypływ energii. Dla części osób jest to także moment refleksji nad obecną pracą i dalszą ścieżką zawodową.

Jak wskazuje Monika Smulewicz, ekspertka prawa pracy i HR, powrót z urlopu może oznaczać konfrontację z rzeczywistością zawodową, od której pracownik przez kilka tygodni miał dystans. Po okresie odpoczynku czekają na niego często nieprzeczytane wiadomości, zaległe zadania, projekty i nowe cele. Szybkie wejście w pełne tempo pracy może sprawić, że zamiast oczekiwanej energii pojawi się frustracja i poczucie przeciążenia. – To jak kubeł zimnej wody. Nie ma czasu na spokojny rozruch. Wchodzimy od razu na pełne obroty. A organizm i głowa jeszcze nie wróciły z urlopu – wyjaśnia ekspertka.

Urlop może zmienić sposób postrzegania własnej sytuacji zawodowej. Oderwanie od codziennej rutyny daje przestrzeń do zastanowienia się, czy obecna praca nadal odpowiada oczekiwaniom, pozwala się rozwijać i daje satysfakcję. Zdaniem Moniki Smulewicz decyzje o zmianie pracodawcy podejmowane bezpośrednio po urlopie mogą być jednak impulsywne. – To moment, kiedy czujemy najwięcej. Ale nie zawsze widzimy pełen obraz. Wówczas łatwo o błąd. Wyślę CV i zobaczymy, co się stanie. I nagle jesteś w nowym miejscu. Niekoniecznie lepszym – podkreśla.

Specjaliści HR zalecają, aby przed podjęciem decyzji o odejściu dać sobie czas na ponowne wejście w zawodowy rytm. Przydatne może być zapisanie przemyśleń pojawiających się podczas urlopu i zastanowienie się, czy problemy można rozwiązać w obecnym miejscu pracy. Warto również porozmawiać z przełożonym lub zespołem o oczekiwaniach, zakresie obowiązków czy możliwościach dalszego rozwoju.

Powrót po wakacjach jest wyzwaniem także dla pracodawców i osób zarządzających zespołami. Wrzesień może być okresem zwiększonego ryzyka odejść pracowników, dlatego istotne stają się działania związane z zaangażowaniem i utrzymaniem zespołu. Zdaniem ekspertki liderzy powinni w tym czasie zwracać uwagę na sygnały płynące od pracowników, prowadzić indywidualne rozmowy i zapewnić im możliwość spokojnego powrotu do pełnego tempa pracy.

Monika Smulewicz przestrzega również przed traktowaniem września jako momentu na gwałtowne reorganizacje czy wprowadzanie dużych zmian bez odpowiedniego przygotowania zespołu. Większe znaczenie może mieć dostępność liderów, regularny feedback i rozmowy z pracownikami. Takie działania pozwalają wcześniej dostrzec problemy, zanim przerodzą się one w decyzję o odejściu.

Powakacyjny powrót może być więc dla pracownika i pracodawcy czasem oceny dotychczasowej współpracy. – Cisza po urlopie nie zawsze oznacza spokój. Czasem to początek decyzji, które dopiero dojrzewają – przestrzega Monika Smulewicz.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Na południu Polski jest ponad 244 tys. bezrobotnych, a firmy nadal prowadzą rekrutacje. Problemem jest przede wszystkim niedopasowanie kwalifikacji kandydatów.

Na południu Polski bez pracy pozostaje ponad 244 tys. osób, a jednocześnie firmy mają trudności ze znalezieniem pracowników posiadających odpowiednie kwalifikacje. Problem dotyczy przede wszystkim stanowisk technicznych i operacyjnych, m.in. w produkcji, logistyce, transporcie, energetyce i utrzymaniu ruchu.

W czterech województwach południowej Polski, czyli śląskim, małopolskim, dolnośląskim i opolskim, zarejestrowanych jest łącznie 244,5 tys. bezrobotnych. Stopa bezrobocia wynosi w tych regionach odpowiednio 4,8%, 5%, 5,5% i 6,3%. Jednocześnie w sektorze przedsiębiorstw w tych regionach pracuje blisko 1,9 mln osób, a według danych Grupy Progres w internecie pojawiło się ponad 50 tys. ofert rekrutacyjnych.

Duża liczba osób poszukujących zatrudnienia nie oznacza, że pracodawcy bez problemu znajdują odpowiednich kandydatów. W wielu przypadkach problemem jest niedopasowanie kwalifikacji do wymagań konkretnych stanowisk. – Firmy nie mają dziś problemu z liczbą CV, ale z tym, co jest w środku. Kandydatów jest wielu, jednak znacznie trudniej znaleźć osoby posiadające konkretne uprawnienia, doświadczenie i kompetencje techniczne. W wielu zawodach ich zdobycie wymaga miesięcy nauki i praktyki, dlatego zatrudnienie osoby bez odpowiednich kwalifikacji i przygotowanie jej do samodzielnej pracy nie jest rozwiązaniem na już. Dla pracodawcy oznacza to konieczność zainwestowania czasu i pieniędzy w szkolenie, podczas gdy potrzeba obsadzenia stanowiska często jest natychmiastowa – tłumaczy Justyna Lach, dyrektorka regionu i Linii Progres HR Logistics w Grupie Progres.

Pracodawcy poszukują m.in. pracowników produkcji, operatorów i ustawiaczy maszyn, magazynierów, logistyków, kierowców, spawaczy, elektryków, energetyków, mechaników, automatyków i pracowników utrzymania ruchu.

Rynek pracy w regionie jest duży. W sektorze przedsiębiorstw w woj. śląskim pracuje 748,7 tys. osób, w małopolskim 553,7 tys., w dolnośląskim 487,6 tys., a w opolskim – 104,3 tys. Jednocześnie występują wyraźne różnice w poziomie przeciętnych wynagrodzeń. Średnia płaca w sektorze przedsiębiorstw wynosi 10 291,51 zł brutto w woj. dolnośląskim, 10 078,50 zł w małopolskim, 9304,90 zł w śląskim i 8820,42 zł w opolskim. – W przypadku deficytowych kompetencji pracodawcy muszą dziś konkurować nie tylko wysokością wynagrodzenia, ale również całym pakietem warunków zatrudnienia. Benefity, elastyczność czy dodatkowe świadczenia coraz częściej stają się elementem negocjacji, szczególnie gdy kandydat ma doświadczenie i uprawnienia, których nie można szybko uzupełnić. W efekcie firmy są gotowe zapłacić więcej i zaoferować więcej, aby pozyskać osoby z kompetencjami, których potrzebują tu i teraz – zwraca uwagę Justyna Lach. Znaczenie mają m.in. prywatna opieka medyczna, ubezpieczenie, dofinansowanie posiłków i transportu, premie, dodatkowe dni wolne czy elastyczny czas pracy. Firmy wykorzystują również programy poleceń pracowniczych, oferując dodatkowe wynagrodzenie za skuteczne rekomendowanie kandydatów.

Sytuacja gospodarcza poszczególnych województw różni się. Z danych GUS wynika, że w woj. dolnośląskim poprawę koniunktury odnotowano m.in. w budownictwie i transporcie, natomiast w małopolskim lepiej oceniana jest sytuacja w przemyśle. W woj. opolskim pozytywne nastroje dotyczą budownictwa, podczas gdy wyraźnie pogorszyła się ocena sytuacji w transporcie i gospodarce magazynowej. W woj. śląskim przemysł pozostaje pod presją, choć poprawiły się nastroje w handlu hurtowym. Według Justyny Lach różnice w sytuacji poszczególnych przedsiębiorstw powodują, że część firm zwiększa aktywność i planuje nowe inwestycje, podczas gdy inne nadal koncentrują się na ograniczaniu kosztów. – Tempo rozwoju wielu firm jest jednak nadal hamowane przez braki kadrowe, nawet przy dobrych perspektywach rynkowych nie zawsze mogą one zwiększać produkcję, realizować więcej zleceń czy uruchamiać nowe projekty tak szybko, jak by chciały – zaznacza ekspertka.

Firmy próbują ograniczać problemy kadrowe m.in. poprzez automatyzację, robotyzację i modernizację zaplecza technicznego. Przedsiębiorstwa produkcyjne inwestują przede wszystkim w maszyny i urządzenia, firmy transportowe oraz magazynowe we flotę, a podmioty z sektora informacji i komunikacji w technologie oraz infrastrukturę IT i telekomunikacyjną. Coraz większe znaczenie mają również projekty badawczo-rozwojowe i rozwiązania usprawniające organizację pracy. – Automatyzacja nie oznacza końca rekrutacji, ale jej zmianę. Wraz z kolejnymi inwestycjami firmy potrzebują mniej osób do wykonywania prostych, powtarzalnych czynności, a więcej pracowników, którzy rozumieją proces, potrafią pracować z nowoczesnymi rozwiązaniami i szybko reagować, gdy technologia zawiedzie. To sprawia, że rozwój technologiczny nie usuwa presji kadrowej – w wielu przypadkach podnosi po prostu wymagania wobec kandydatów – podsumowuje Justyna Lach.

fot. magnific.com
oprac./kp/

Sebastian Gajewski uważa, że obecnie nie ma społecznej zgody na podwyższenie wieku emerytalnego. Jednocześnie wskazał również na problem luki emerytalnej.

Wiceminister rodziny, pracy i polityki społecznej Sebastian Gajewski ocenił, że polskie społeczeństwo nie popiera pomysłu podwyższenia wieku emerytalnego. Jak podkreślił, kwestia ta jest elementem umowy społecznej, dlatego rząd powinien respektować stanowisko obywateli. – Nasze społeczeństwo nie akceptuje pomysłu na podwyższenia wieku emerytalnego, nikt tych zmian nie chce. W związku z tym ten rząd i myślę, że kolejne również wychodzą z założenia, że rząd nie może być mądrzejszy od społeczeństwa. Jeżeli społeczeństwo sobie czegoś nie życzy, to nie należy tego po prostu robić – podkreślił.

Sebastian Gajewski zwrócił jednocześnie uwagę na różnice w wysokości świadczeń emerytalnych kobiet i mężczyzn. Jak wskazał, problem luki emerytalnej ma jednak bardziej złożony charakter. Jednym z czynników jest m.in. sposób opłacania składek przez osoby prowadzące działalność gospodarczą. – Więcej mężczyzn podejmuje pracę w ramach pozarolniczej działalności, czyli prowadzi działalność gospodarczą, odprowadza składki nie od faktycznych przychodów, tylko ma preferencyjną podstawę wymiaru, korzysta z rozmaitych ulg, jak ulga na start, mały ZUS, mały ZUS plus. W tej grupie dominują mężczyźni – zaznaczył.

Do kwestii różnic w wysokości emerytur odniósł się również prezes ZUS Liwiusz Laska. Poinformował, że luka emerytalna rośnie, co określił jako niepokojące zjawisko. Według przekazanych przez niego danych średnia emerytura wynosi ok. 4300 zł brutto, podczas gdy w przypadku kobiet jest to ok. 3000 zł brutto.

Zwrócił również uwagę na różnice dotyczące długości okresu pozostawania w zdrowiu. – Kobiety tak naprawdę mają według badań naturalną zdolność do pracy dłużej niż mężczyźni. Średni okres pozostawania w zdrowiu dla kobiety to jest 65,5 roku, a dla mężczyzn 61,5 roku – podkreślił Liwiusz Laska.

Polska pozostaje jedynym państwem Unii Europejskiej, w którym obowiązuje zróżnicowany wiek emerytalny kobiet i mężczyzn. Zdaniem prof. Agnieszki Chłoń-Domińczak, dyrektorki Instytutu Statystyki i Demografii Szkoły Głównej Handlowej, debata dotycząca wieku emerytalnego jest politycznie trudna, jednak w dłuższej perspektywie nie da się jej uniknąć. Czytaj więcej: Polacy żyją dłużej. Czy wiek emerytalny powinien się zmienić?

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Ok. 30 km nowych tras rowerowych powstanie głównie na terenach poprzemysłowych i ma służyć zarówno codziennym dojazdom, jak i rekreacji.

Krajobraz Karwiny i okolic ma w najbliższych latach przejść znaczącą zmianę. W regionie planowana jest budowa nowej sieci tras rowerowych, która połączy Karwinę, Hawierzów i Orłową, a inwestycja ma powstać przede wszystkim na terenach poprzemysłowych związanych z dawnym wydobyciem węgla. Trasy mają służyć zarówno codziennym dojazdom do pracy, jak i rekreacji. Projekt ma zostać w dużej mierze sfinansowany z funduszy europejskich, a jego zakończenie wraz z odbiorami zaplanowano do 31 grudnia 2028 r.

Przedsięwzięcie przygotowuje Związek Miast i Gmin Powiatu Karwińskiego (SMOOK) we współpracy z Hawierzowem i regionalną agencją rozwoju Moravskoslezské investice a Development. Jak podkreślają przedstawiciele samorządów, głównym założeniem jest stworzenie spójnego systemu tras łączącego najważniejsze miasta regionu.

Planowana trasa ma mieć ok. 30 km. Projekt obejmuje również remonty i poprawę bezpieczeństwa istniejących dróg rowerowych, których łączna długość wynosić będzie kolejne kilkadziesiąt kilometrów. Całość inwestycji oszacowano na ok. 200 mln koron czeskich. Ok. 85% kosztów ma pokryć dofinansowanie z Unii Europejskiej, natomiast pozostałe 15% stanowić będzie wkład samorządów i innych partnerów uczestniczących w projekcie.

Nowe połączenie ma mieć znaczenie nie tylko dla turystyki i rekreacji. Trasy mają ułatwić mieszkańcom przemieszczanie się między Karwiną, Hawierzowem i Orłową, a także dojazdy w kierunku powstających strategicznych stref przemysłowych, m.in. Nad Barborou i Lazy. Samorządowcy zwracają uwagę, że rozwój infrastruktury rowerowej może być ważnym elementem transformacji regionu po zakończeniu wydobycia węgla.

Projekt zakłada również wykorzystanie terenów, których rozwój przez lata ograniczała działalność górnicza i związane z nią przekształcenia powierzchni ziemi. Rozbudowa infrastruktury rowerowej ma stworzyć nowe możliwości rekreacyjnego wykorzystania tych obszarów. W planach znajduje się także przyszłe połączenie tras z siecią rowerową po polskiej stronie granicy.

Jednym z miejsc, które mają zyskać dzięki inwestycji, jest teren byłej kopalni Gabriela w Karwinie. Obszar ten jest przygotowywany do przekształcenia w kompleks rekreacyjno-kulturalny. Ze względu na położenie poza zwartą zabudową miejską dobre połączenie komunikacyjne będzie istotne dla jego przyszłej dostępności. Bezpośrednia trasa rowerowa ma być jednym ze sposobów dotarcia do tego miejsca.

Rozwojowi infrastruktury rowerowej sprzyja również duże zainteresowanie mieszkańców jazdą na rowerze. Obecnie niektóre połączenia między miastami wymagają korzystania z ruchliwych i mniej komfortowych dróg. Rowerzyści wskazują, że stworzenie bezpiecznej trasy łączącej Hawierzów, Karwinę i Orłową miałoby znacznie większe znaczenie niż kolejne krótkie odcinki służące przede wszystkim lokalnej rekreacji.

W regionie realizowane są już inne inwestycje rowerowe. W okolicach Hawierzowa przedłużana jest m.in. trasa wzdłuż rzeki Łucyny, a planowana jest również ścieżka wokół Zbiornika Cierlickiego. W ocenie mieszkańców potrzebne są jednak także połączenia o charakterze ponadlokalnym, które pozwolą na bezpieczne przemieszczanie się pomiędzy największymi miastami regionu.

Budowa sieci tras rowerowych jest jednym z elementów szerszej transformacji terenów pogórniczych. Region poszukuje nowych kierunków rozwoju po zakończeniu wydobycia węgla. Wśród innych planowanych przedsięwzięć znajduje się m.in. powrót tramwajów na trasę łączącą Ostrawę, Orłową i Karwinę. Według ostatnich informacji uruchomienie szybkiego połączenia tramwajowego jest obecnie planowane na 2032 r., choć termin ten nie jest jeszcze pewny.

Największym wyzwaniem dla samorządów będzie skoordynowanie przygotowania dokumentacji, uzyskania niezbędnych zgód i realizacji poszczególnych odcinków w taki sposób, aby powstała spójna trasa, a nie niezależne fragmenty kończące się w przypadkowych miejscach. Zgodnie z obecnym harmonogramem cały projekt wraz z odbiorami powinien zostać ukończony do końca 2028 r.

Zachęcamy do zapoznania się z artykułami na naszym portalu, w których regularnie opisujemy najciekawsze lokalne atrakcje, malownicze szlaki i wyjątkowe zabytki polsko-czeskiego pogranicza, które stanowią idealny cel zarówno na krótki weekend, jak i dłuższy urlop:

Graniczne Meandry Odry walczą o tytuł Cudu Polski 2026

Ostrawa ma ponad 50 wież ciśnień. Niektóre są architektonicznymi perełkami

Wodzisławska legenda o Mongołach została upamiętniona

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Według ONZ konieczne jest jednoczesne ograniczanie emisji, przygotowanie na skutki zmian klimatu i rozwój metod pozwalających w przyszłości obniżyć temperaturę.

Ograniczenie globalnego ocieplenia do 1,5°C w stosunku do epoki przedindustrialnej staje się coraz trudniejsze, jednak cel ten nadal powinien wyznaczać kierunek działań klimatycznych. Opublikowany przez ONZ raport „Limiting Overshoot” wskazuje, że świat musi jednocześnie ograniczać emisje, przygotowywać się na skutki ocieplenia i rozwijać badania nad możliwymi sposobami ograniczenia jego konsekwencji.

Według przedstawionych danych obecny poziom globalnego ocieplenia wynosi ok. 1,4°C, a średnia temperatura na świecie zwiększa się w tempie ok. 0,25°C na dekadę. Przy utrzymaniu obecnych trendów próg 1,5°C może zostać osiągnięty w okolicach 2030 r. Jednocześnie globalny budżet węglowy, czyli ilość emisji, która pozostała do dyspozycji przy założeniu utrzymania ocieplenia na poziomie 1,5°C, może zostać wyczerpany w ciągu około trzech lat.

Autorzy materiału zwracają uwagę, że przekroczenie 1,5°C nie oznacza nagłego przejścia od bezpiecznych do niebezpiecznych warunków. Ryzyko klimatyczne rośnie wraz z temperaturą, a im większe będzie ocieplenie, tym trudniejsze stanie się dostosowanie społeczeństw i gospodarek do zmieniających się warunków. Dłuższe utrzymywanie temperatury powyżej tego poziomu zwiększa również ryzyko poważnych i trwałych zmian w systemach klimatycznych.

W raporcie podkreślono jednocześnie, że wartość 1,5°C nadal ma znaczenie jako punkt odniesienia dla polityki klimatycznej. Przed zawarciem Porozumienia Paryskiego świat zmierzał w kierunku ocieplenia sięgającego ok. 3,5–4°C do 2100 r. Według obecnych szacunków działania podjęte od czasu konferencji w Paryżu mogą ograniczyć prognozowane ocieplenie do ok. 2,6°C. To wciąż poziom oznaczający poważne zagrożenia, ale wyraźnie niższy od wcześniejszych przewidywań.

Przekroczenie progu nie oznacza jednak, że jego znaczenie znika. Możliwy jest scenariusz czasowego przekroczenia 1,5°C, a następnie stopniowego powrotu poniżej tego poziomu. Wymagałoby to przede wszystkim zahamowania wzrostu emisji, osiągnięcia ich głębokiej redukcji, a w dalszej perspektywie także trwałego usuwania dwutlenku węgla z atmosfery. Nie wszystkie skutki ocieplenia można byłoby jednak w ten sposób cofnąć.

Jednym z najważniejszych zagrożeń są potencjalne punkty krytyczne w systemach Ziemi. Dłuższe utrzymywanie temperatur powyżej 1,5°C może zwiększać ryzyko zmian dotyczących m.in. pokryw lodowych, wiecznej zmarzliny, lasów tropikalnych czy atlantyckiego obiegu termohalinowego. Ich konsekwencje mogą być długotrwałe, a w niektórych przypadkach nieodwracalne. Z tego względu potrzebne są dalsze badania i stałe monitorowanie zmian zachodzących w środowisku.

Skutki przekroczenia progu będą odczuwalne również przez społeczeństwa i gospodarki. Ekstremalne zjawiska pogodowe mogą prowadzić do zniszczeń infrastruktury, strat w rolnictwie, problemów zdrowotnych, przerw w edukacji, zadłużenia czy przymusowych przesiedleń. Dlatego nowe inwestycje powinny uwzględniać warunki klimatyczne, z jakimi będą musiały mierzyć się przez kolejne dziesięciolecia.

Za podstawowe działania uznano przede wszystkim szybkie ograniczenie emisji gazów cieplarnianych i odejście od paliw kopalnych. Szczególne znaczenie może mieć ograniczenie emisji metanu, który w perspektywie 20 lat zatrzymuje w atmosferze znacznie więcej ciepła niż dwutlenek węgla. Raport wskazuje również na możliwość wykorzystania metod usuwania CO₂ z atmosfery, choć nie powinny one zastępować bezpośredniej redukcji emisji. ONZ przedstawił także bardziej radykalne koncepcje, takie jak modyfikacja promieniowania słonecznego, której celem byłoby odbijanie części promieniowania słonecznego z powrotem w przestrzeń kosmiczną. Rozwiązania te wiążą się jednak z dużą niepewnością dotyczącą ich wpływu na system klimatyczny, środowisko i poszczególne regiony świata. Mogłyby m.in. zmieniać rozkład opadów i wpływać na rolnictwo, a tym samym prowadzić do nowych napięć geopolitycznych.

Jak wskazuje Piotr Florek z Nauki o Klimacie, pierwszym podstawowym wnioskiem raportu jest zdiagnozowanie fiaska Porozumienia paryskiego z 2015 r. – Przekroczenie tego progu, który znalazł się w tekście Porozumienia na skutek inicjatywy koalicji małych państw wyspiarskich, których istnienie w krytyczny sposób zależy od poziomu oceanu, w najbliższych kilku latach jest już nieuchronne – zwraca uwagę ekspert. – Co zatem stanie się teraz? Główną część raportu ONZ stanowi opis scenariuszy „przestrzelenia” (overshoot) progu półtora stopnia: przy założeniu, że wzrost emisji gazów cieplarnianych zostanie zahamowany, odwrócony i ostatecznie uda się je zredukować do zera, a nawet zejść poniżej – to znaczy, dzięki wdrożeniu metod trwałego pochłaniania dwutlenku węgla z atmosfery i jego sekwestracji w dużej skali – możliwe byłoby "cofnięcie klimatycznego zegara" i obniżenie temperatury globalnej poniżej progu 1,5°C. Jak podkreśla raport ONZ, nawet w takim przypadku część skutków zmiany klimatu może się okazać, z perspektywy naszej cywilizacji, nieodwracalnymi – przykładem może być długoterminowy wzrost poziomu morza – zatem adaptacja do tych skutków będzie miała krytyczne znaczenie w nadchodzących dekadach – tłumaczy Piotr Florek. – Choć raport ONZ pokazuje obszary potencjalnego działania, które mogą umożliwić powrót pod próg 1,5°C, jak głęboka redukcja emisji metanu czy szeroko zakrojone wdrożenie metod pochłaniania i sekwestracji dwutlenku węgla, jednocześnie podkreśla, że lepiej jest uniknąć emisji dwutlenku węgla teraz, niż próbować naprawić jej skutki w przyszłości – podsumowuje ekspert.

Czytaj także: Oceany coraz cieplejsze. Rekord padł w nietypowym momencie roku

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Najniższe wynagrodzenie ma wzrosnąć o 144 zł brutto. Podwyżka oznacza koszty dla przedsiębiorców, ale jednocześnie ma zwiększyć dochody gospodarstw domowych.

Od 1 stycznia 2027 r. minimalne wynagrodzenie za pracę ma wzrosnąć z obecnych 4806 zł do 4950 zł brutto. Wraz z nim podniesiona zostanie także minimalna stawka godzinowa, która ma wynieść 32,30 zł. Takie kwoty znalazły się w projekcie rozporządzenia Rady Ministrów przygotowanym przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Projekt został opublikowany w Rządowym Centrum Legislacji i skierowany do rozpatrzenia przez Radę Ministrów. Zaproponowane stawki odpowiadają wcześniejszej propozycji rządu. Wysokość płacy minimalnej i minimalnej stawki godzinowej nie została uzgodniona w ramach Rady Dialogu Społecznego. Strona związkowa postulowała, aby najniższe wynagrodzenie wzrosło co najmniej do 5200 zł brutto, natomiast przedstawiciele pracodawców opowiadali się za podwyżką nie wyższą niż propozycja rządowa. Zgodnie z przepisami w przypadku braku porozumienia w RDS ostateczną wysokość minimalnego wynagrodzenia ustala Rada Ministrów w drodze rozporządzenia. Musi to nastąpić do 15 września. Przyjęte przez rząd kwoty nie mogą być przy tym niższe od propozycji przedstawionej wcześniej do negocjacji w Radzie Dialogu Społecznego.

Obecnie minimalne wynagrodzenie wynosi 4806 zł brutto, a minimalna stawka godzinowa dla określonych umów cywilnoprawnych to 31,40 zł brutto. Oznacza to, że w przyszłym roku płaca minimalna wzrosłaby o 144 zł brutto, a stawka godzinowa o 90 gr.

Proponowana podwyżka będzie miała wpływ zarówno na pracowników, jak i pracodawców oraz sektor finansów publicznych. Z oceny skutków regulacji przygotowanej przez resort wynika, że w 2027 r. koszty podwyżki po stronie dużych przedsiębiorstw mają wynieść ok. 321,2 mln zł, natomiast w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw – ok. 2,91 mld zł. Jednocześnie dochody rodzin, obywateli i gospodarstw domowych mają wzrosnąć o ok. 2,21 mld zł.

Według wyliczeń MRPiPS zmiana wysokości płacy minimalnej wpłynie również na finanse publiczne. Dochody sektora mają zwiększyć się o ok. 1,52 mld zł przy wydatkach sięgających ok. 494,8 mln zł. W projekcie uwzględniono również wzrost wydatków budżetu państwa związanych z wynagrodzeniami, składkami i świadczeniami, których wysokość jest powiązana z minimalnym wynagrodzeniem.

Autorzy projektu wskazują, że podwyżka najniższej pensji może przełożyć się na wzrost popytu wewnętrznego i korzystnie wpłynąć na gospodarkę. Jednocześnie wyższe koszty zatrudnienia mogą obciążyć przedsiębiorstwa, ograniczając ich możliwości inwestycyjne i wpływając na decyzje dotyczące tworzenia nowych miejsc pracy. Zmiana może mieć również znaczenie dla kosztów realizacji części zamówień publicznych, szczególnie tam, gdzie wynagrodzenia pracowników wykonujących umowy kształtowane są na poziomie płacy minimalnej.

W 2015 r. minimalna pensja wynosiła 1750 zł brutto, co oznacza, że w ciągu dekady wzrosła o 3056 zł. Szczególnie wysokie podwyżki przypadły na lata 2023 i 2024, kiedy ze względu na poziom prognozowanej inflacji płaca minimalna była podnoszona dwukrotnie w ciągu roku. W 2023 r. wzrosła z 3010 do 3490 zł od stycznia, a następnie do 3600 zł od lipca. W 2024 r. najniższa pensja zwiększyła się natomiast z 3600 do 4242 zł, a od lipca wynosiła 4300 zł.

Od 2025 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 4666 zł, natomiast od 2026 r. jest to 4806 zł brutto.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Wśród zgub znalazły się nie tylko plecaki, telefony czy dokumenty, ale również rower, ukulele, fotelik samochodowy, a nawet mrożona pizza.

Wakacyjne wyjazdy sprzyjają roztargnieniu. Potwierdzają to dane Polregio, którego pracownicy w tegorocznym sezonie wakacyjnym znaleźli w pociągach 637 pozostawionych przedmiotów. Część z nich wciąż czeka na odbiór przez swoich właścicieli.

Najwięcej zgub odnotowano w województwie zachodniopomorskim, gdzie znaleziono 200 pozostawionych przedmiotów. Kolejne miejsca zajęły województwa małopolskie z 103 zgubami, łódzkie z 87 i pomorskie z 63.

Wśród przedmiotów pozostawianych w pociągach najczęściej pojawiały się plecaki, walizki, portfele, telefony i dokumenty. Zdarzały się jednak również znacznie mniej typowe znaleziska. Pracownicy Polregio odnajdywali m.in. pościel, regał na ubrania, worek z maskotkami, fotelik samochodowy, rower, suszarkę na pranie czy mrożoną pizzę schowaną w torbie termicznej. W jednym z pociągów znaleziono również różowe ukulele w pasującym kolorystycznie futerale i świadectwo szkolne.

Jedna ze zgub miała szczególne znaczenie dla jej właściciela. Przyszły pan młody zostawił w pociągu pokrowiec z garniturem i koszulą przygotowanymi na uroczystość. Na szczęście przedmioty udało się odzyskać jeszcze przed ślubem.

Do właścicieli wróciło dotychczas 45% wszystkich przedmiotów znalezionych podczas tegorocznych wakacji. Najlepszy wynik odnotowano w województwie lubelskim, gdzie odzyskano wszystkie zguby zgłoszone w tym okresie.

Pasażerowie, którzy zorientowali się, że pozostawili coś w pociągu, mogą skontaktować się z jednym z 14 Biur Rzeczy Znalezionych Polregio. Placówki działają po jednej w każdym województwie, w którym przewoźnik prowadzi połączenia. To właśnie tam trafiają przedmioty odnalezione przez drużyny konduktorskie i innych pasażerów.

Pracownicy biur, jeśli wraz ze znalezionym przedmiotem dostępne są dane kontaktowe właściciela, podejmują próbę skontaktowania się z nim telefonicznie lub za pośrednictwem wiadomości. Osoba poszukująca swojej własności powinna możliwie dokładnie opisać zgubę. Pomocne będzie również podanie daty i przybliżonej godziny podróży oraz trasy pociągu. Przy odbiorze należy okazać dokument tożsamości, a w miarę możliwości także dowód zakupu lub inny dokument potwierdzający własność przedmiotu.

Informacje kontaktowe do wszystkich Biur Rzeczy Znalezionych Polregio i wykaz przedmiotów, które w ostatnim czasie trafiły do przewoźnika, są dostępne na jego stronie internetowej.

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Polscy pracodawcy z optymizmem patrzą na czwarty kwartał 2026 r. Co trzecia firma planuje zwiększenie zatrudnienia, a prognoza netto rekrutacji wynosi +18%.

W ostatnich trzech miesiącach 2026 r. polski rynek pracy ma pozostać względnie stabilny. 32% pracodawców planuje zwiększenie zatrudnienia, a 15%. przewiduje redukcję etatów. Największego zapotrzebowania na pracowników można spodziewać się w budownictwie, przemyśle oraz handlu i logistyce.

Opublikowany przez ManpowerGroup „Barometr Perspektyw Zatrudnienia” pokazuje, że prognoza netto zatrudnienia dla Polski na czwarty kwartał 2026 r. wynosi +18%. Oznacza to przewagę firm planujących rekrutacje nad tymi, które zamierzają ograniczać zatrudnienie. W porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku wskaźnik wzrósł o 7 p.p., a w ujęciu kwartalnym – o 2 p.p. 32% pracodawców zamierza od października do grudnia powiększać swoje zespoły, podczas gdy 15% przewiduje redukcję etatów. Ponad połowa, bo 51% organizacji, nie planuje w tym czasie większych zmian kadrowych.

Według Tomasza Walenczaka, dyrektora generalnego ManpowerGroup Polska, po mocnym początku roku i okresie lekkiego spowolnienia rynek pracy wchodzi w końcówkę roku w fazę względnej stabilizacji. – Patrząc na wyniki naszego badania, można zauważyć, że zmniejszył się odsetek pracodawców, którzy prognozują redukcje etatów, a przybyło firm chcących utrzymać dotychczasową liczbę pracowników. To cieszy, bowiem świadczy o poczuciu stabilności, pewności co do przyjętej strategii oraz sytuacji rynkowej. Pracodawcy planujący redukcje zespołów wskazują m.in. na zmianę zapotrzebowania wynikającą z sezonowości, optymalizacji stanowisk, ale także na wpływ automatyzacji. Usprawnienie pracy za pomocą nowych technologii w naturalny sposób zmniejsza zapotrzebowanie na niektóre stanowiska. Przyczyną zwolnień bywa również niepewność związana z sytuacją geopolityczną i gospodarczą – tłumaczy ekspert.

Największy optymizm rekrutacyjny deklarują pracodawcy ze wschodniej Polski – prognoza netto zatrudnienia dla tego regionu wynosi +27%. Wysokie zapotrzebowanie na nowych pracowników przewidywane jest także na północy kraju (+25%), w regionie północno-zachodnim (+24%) oraz południowo-zachodnim (+22%). Nieco niższe, ale nadal dodatnie prognozy dotyczą centrum Polski (+17%) i południa kraju (+7%). – Pracodawcy zlokalizowani na wschodzie, północy i północnym zachodzie naszego kraju deklarują najwyższe prognozy rekrutacyjne na jesień oraz wczesną zimę kończącego się roku. Właśnie tam zlokalizowanych jest najwięcej kluczowych dla rynku inwestycji, ale także huby logistyczne, magazynowe – wyjaśnia Tomasz Walenczak.

Na wzrost liczby ofert pracy mogą liczyć przede wszystkim osoby związane z budownictwem i nieruchomościami – dla tego sektora prognoza netto zatrudnienia wynosi +25%. Niewiele niższy wynik odnotowano w przemyśle i sektorze surowców (+24%) oraz handlu i logistyce (+21%). Dodatnie prognozy dotyczą również usług profesjonalnych, naukowych i technicznych oraz hotelarstwa, gastronomii i turystyki, gdzie wskaźnik wynosi po +16%. W finansach i ubezpieczeniach jest to +14%, w technologii i IT +12%, a w usługach komunalnych i surowcach +11%. W sektorze publicznym, ochronie zdrowia i usługach społecznych prognoza wynosi +8%. Jedyną branżą, w której pracodawcy przewidują przewagę redukcji zatrudnienia nad rekrutacjami, jest informacja i komunikacja – prognoza netto dla tego sektora wynosi -6%.

Tomasz Walenczak zwraca uwagę, że zwiększone zapotrzebowanie na pracowników w handlu i logistyce ma w dużej mierze charakter sezonowy. Końcówka roku oznacza wzrost aktywności zakupowej związany m.in. z Black Friday oraz okresem przedświątecznym. – Powiększanie zespołów w budownictwie i nieruchomościach jest konsekwencją wysokiej skali inwestycji. To sektor, który w ostatnich miesiącach roku będzie potrzebował pracowników. Jest to pokłosie prowadzonych w Polsce równolegle wielu projektów infrastrukturalnych, energetycznych, przemysłowych i transportowych. Inwestycje długofalowe generują ciągłe i wysokie zapotrzebowanie na wielu specjalistów. Wszystko to w dobie niedoboru talentów, braku osób z pożądanymi uprawnieniami sprawia, że firmy planują powiększanie zatrudnienia, a kandydaci mogą liczyć na wiele nowych ofert – wskazuje.

Firmy, które planują zatrudniać nowych pracowników, robią to przede wszystkim z powodu rozwoju działalności – taką przyczynę wskazuje 54% badanych przedsiębiorstw. W 30% przypadków rekrutacje mają związek z tworzeniem nowych stanowisk, a 21% pracodawców chce uzupełnić wakaty powstałe w wyniku rotacji pracowników. Redukcje zatrudnienia najczęściej są natomiast efektem spadku zapotrzebowania na produkty lub usługi – odpowiedziało tak 31% firm planujących zwolnienia. Po 26% przedsiębiorstw wiąże redukcje z automatyzacją, która zmniejszyła zapotrzebowanie na niektóre stanowiska, oraz z pogorszeniem sytuacji gospodarczej wpływającym na potrzeby kadrowe.

W przypadku firm, które nie planują zmian zatrudnienia, u 38% panuje przekonanie, że obecna liczba pracowników jest wystarczająca do realizacji celów biznesowych. Kolejne 30% chce przede wszystkim utrzymać dotychczasowy poziom zatrudnienia, a 26% jako argument podaje stabilną sytuację rynkową.

Prognoza dla Polski jest zbliżona do średniej europejskiej, która wynosi +20%. Wśród sąsiednich państw najlepsze perspektywy rekrutacyjne deklarują pracodawcy w Czechach, gdzie prognoza netto zatrudnienia sięga +25%. W Niemczech wynosi ona +15%, natomiast na Słowacji +3%.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Większość Polaków dostrzega konieczność ciągłego zdobywania nowych kompetencji, ale nie wszyscy podejmują taką aktywność. Główną przeszkodą jest brak czasu.

Wiedza i umiejętności zdobyte w szkole lub na studiach nie są wystarczające na całą karierę zawodową – uważa 3/4 Polaków. Jednocześnie co trzeci badany przyznaje, że w ciągu ostatniego roku nie zdobywał z własnej inicjatywy żadnej nowej wiedzy ani umiejętności. Takie wnioski płyną z badania IBRiS przeprowadzonego dla Polskiej Agencji Prasowej.

O tym, że formalna edukacja nie wystarcza na całe życie zawodowe, przekonanych jest 75% respondentów, z czego 38% pytanych odpowiedziało „raczej nie”, a 37% „zdecydowanie nie”. Odmienne zdanie ma 24% ankietowanych. Przekonanie o konieczności dalszego rozwoju jest szczególnie silne wśród osób z wyższym wykształceniem – 86% z nich uważa, że wiedza zdobyta w szkole lub na studiach nie wystarcza na całą karierę. Wśród osób z wykształceniem średnim i policealnym odsetek ten wynosi 75%, natomiast w grupie z wykształceniem podstawowym lub zawodowym – 64%.

Znaczenie ciągłego zdobywania wiedzy dostrzegają również różne grupy wiekowe. Wśród osób w wieku 18–39 lat 75% uważa, że wcześniejsza edukacja nie wystarcza na całe życie zawodowe. W grupie 40–59 lat odsetek ten wynosi 81%, a wśród osób mających 60 lat i więcej – 70%. Pogląd ten częściej wyrażają kobiety niż mężczyźni – podziela go 80% kobiet i 69% mężczyzn.

Badanie pokazuje jednak, że przekonanie o potrzebie rozwoju nie zawsze idzie w parze z faktycznym podejmowaniem nauki. W ciągu ostatnich 12 miesięcy 34% respondentów ani razu nie zdobywało z własnej inicjatywy nowych umiejętności lub wiedzy. Kilka razy zrobiło to 26% badanych, kolejne 26% deklaruje, że podejmowało takie działania wielokrotnie, a 14% zrobiło to raz. Oznacza to, że łącznie 66% Polaków w ostatnim roku przynajmniej raz uczyło się czegoś nowego.

Aktywność edukacyjna wyraźnie różni się w zależności od wieku i poziomu wykształcenia. W grupie 40–59 lat 80% osób przynajmniej raz w ostatnim roku zdobywało nową wiedzę lub umiejętności, a wśród osób w wieku 18–39 lat było to 73%. Znacznie mniej aktywne pod tym względem są osoby po 60. roku życia – 55% z nich nie podejmowało w tym czasie żadnej nauki z własnej inicjatywy. Jeśli chodzi o wykształcenie, nowe kompetencje zdobywało 80% osób z wyższym wykształceniem, 63% osób z wykształceniem średnim lub policealnym i 54% osób z wykształceniem podstawowym lub zawodowym.

Najczęściej wskazywanym powodem zdobywania nowej wiedzy jest rozwijanie zainteresowań i hobby – tę odpowiedź wybrało 25% badanych. Dla 19% ważne jest zachowanie sprawności intelektualnej, natomiast po 18% respondentów wskazało możliwość znalezienia nowej lub lepszej pracy i chęć lepszego korzystania z technologii. Motywacje wyraźnie zmieniają się jednak wraz z wiekiem. Dla osób w wieku 18–39 lat nauka jest często związana z sytuacją zawodową – 37% z nich wskazuje możliwość znalezienia nowej lub lepszej pracy. W grupie 40–59 lat najważniejsze jest rozwijanie zainteresowań i hobby, natomiast osoby po 60. roku życia najczęściej chcą w ten sposób zachować sprawność intelektualną.

Największą przeszkodą w dalszej nauce pozostaje brak czasu – wskazało go 44% respondentów. Problem ten szczególnie często dotyczy osób w wieku 40–59 lat, wśród których wskazało go 55% badanych. W grupie 18–39 lat było to 46%, a wśród osób po 60. roku życia 31%. Kolejną barierą są koszty kursów i szkoleń, które wskazało 17% ankietowanych. 11% badanych mówi o braku motywacji, 9% o trudnościach z dojazdem lub dostępnością zajęć, a 7% o stanie zdrowia. Jednocześnie 16% respondentów deklaruje, że nie napotyka żadnych przeszkód w zdobywaniu nowych umiejętności.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Do 2035 r. liczba ludności Polski może zmniejszyć się o 1,9 mln osób. Jeszcze większym problemem dla gospodarki będzie jednak ubytek młodszych pracowników.

Niekorzystne zmiany demograficzne będą w najbliższej dekadzie coraz silniej wpływać na polski rynek pracy i gospodarkę. Ekonomiści Credit Agricole oceniają, że do 2035 r. nie uda się w pełni zrekompensować spadku liczby osób w wieku produkcyjnym – napływ cudzoziemców, większa aktywność zawodowa starszych pracowników i powroty Polaków z emigracji mogą jedynie częściowo ograniczyć skutki zmian demograficznych.

Według prognoz Eurostatu liczba ludności Polski zmniejszy się z 37,5 mln osób w 2025 r. do 35,6 mln w 2035 r. – Ubytek ludności w wieku produkcyjnym będzie jednak wyraźnie mniejszy i wyniesie ok. 750 tys. Uważamy, że ta stosunkowo niewielka liczba jest myląca i że kluczowa dla rynku pracy w najbliższej dekadzie będzie nie tylko skala ubytku, lecz również zmiana struktury wieku podaży pracy – tłumaczą ekonomiści. W perspektywie 2035 r. liczba osób w wieku od 25 do 40 lat może zmniejszyć się o ok. 1,7 mln. Ubytek ten zostanie częściowo zrekompensowany wzrostem liczebności innych grup wiekowych. Liczba osób w wieku 41–64 lata ma zwiększyć się o ok. 700 tys., a grupa osób w wieku 15–24 lata o ok. 300 tys.

Oznacza to, że kurczący się rdzeń zasobu pracy będzie zastępowany przez osoby o innej charakterystyce. Jak wyjaśniają eksperci, starsi pracownicy są przeciętnie mniej mobilni zawodowo, a jednocześnie mają krótszy okres pozostający do zakończenia aktywności zawodowej. Może to mieć wpływ nie tylko na liczbę pracowników dostępnych dla firm, ale także na tempo zmian zatrudnienia między poszczególnymi sektorami gospodarki i zdobywania doświadczenia w miejscu pracy.

Ekonomiści Credit Agricole wskazują trzy główne czynniki, które mogą łagodzić skutki zmian demograficznych. Oceniają jednocześnie, że pełna kompensacja niekorzystnych tendencji demograficznych jest w perspektywie 2035 r. mało prawdopodobna. – Każdy z trzech kanałów napotyka ograniczenie innego rodzaju: migracja – politykę migracyjną nastawioną na kontrolę i selekcję oraz ryzyko odpływu obywateli Ukrainy, aktywizacja osób starszych – wyczerpanie rezerwy poza grupą 60–64 lata i barierę wieku emerytalnego, powroty z emigracji – niewielką i stabilną skalę zjawiska – zaznaczają eksperci Credit Agricole. – Co jednak istotniejsze, żaden z nich nie odwraca zmiany struktury wieku zasobu pracy, która jest zasadniczym problemem najbliższej dekady. Nawet gdyby liczba pracujących została ustabilizowana, ubytek 1,68 mln osób w wieku 25–40 lat oznaczałby niższą mobilność zawodową, wolniejszą realokację pracy między sektorami i słabszy efekt uczenia się w miejscu pracy – a więc czynniki, które oddziałują na produktywność niezależnie od samej liczby zatrudnionych – dodają.

W konsekwencji wkład pracy do wzrostu polskiego PKB może w najbliższej dekadzie zmniejszyć się do poziomu bliskiego zeru. W poprzednich dziesięciu latach czynnik ten wyraźnie wspierał wzrost gospodarczy. – Utrzymanie relatywnie szybkiego wzrostu gospodarczego i kontynuacja procesu konwergencji dochodowej będą zatem wymagały przyspieszenia wzrostu produktywności – i to w warunkach mniej sprzyjających niż dotychczas, ze względu na stopniowe wygasanie efektu doganiania – prognozują analitycy.

Czytaj także: Starzejące się kadry mogą być większym wyzwaniem niż brak kandydatów

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Choć zagraniczne kurorty pozostają popularne, wielu Polaków tegoroczne wakacje spędziło w kraju.

Morze i góry po raz kolejny znalazły się wśród najpopularniejszych kierunków wakacyjnych podróży Polaków. Z danych dotyczących tegorocznego sezonu wynika, że krajowe wyjazdy najczęściej oznaczały wypoczynek nad Bałtykiem lub w górach. Popularnością cieszyły się także jeziora i wyjazdy do miast. Zagraniczne podróże najczęściej prowadziły natomiast na południe Europy oraz do Turcji i Egiptu.

Według danych portalu rezerwacyjnego Travelist.pl Morze Bałtyckie i góry odpowiadały za 39% krajowych pobytów wakacyjnych. Kolejne 10% stanowiły wyjazdy nad jeziora, natomiast po 6% przypadło na pobyty w miastach i inne kierunki. Wybór miejsca wypoczynku zależał także od części wakacji. W pierwszych czterech tygodniach sezonu częściej wybierano wybrzeże, natomiast od ostatniego tygodnia lipca aż do końca wakacji większą popularnością cieszyły się góry.

Polacy nieco częściej wyjeżdżali w sierpniu. Na ten miesiąc przypadło 51% wakacyjnych wyjazdów, podczas gdy w lipcu było to 49%. Szczególnie dużym zainteresowaniem cieszył się długi weekend przypadający w połowie sierpnia – w tym terminie zrealizowano ok. 1/7 wszystkich rezerwacji.

Krajowa turystyka obejmuje jednak znacznie więcej niż dwa najbardziej popularne kierunki. Coraz większe znaczenie mają krótsze wyjazdy pozwalające odkrywać mniej oczywiste miejsca, lokalne atrakcje i regiony położone blisko miejsca zamieszkania. Dotyczy to również terenów przygranicznych, gdzie podróż może łączyć zwiedzanie Polski z poznawaniem sąsiednich Czech.

Zagraniczne wyjazdy również cieszyły się dużym zainteresowaniem. Dane Polskiej Izby Turystycznej pokazują, że w przypadku podróży organizowanych za pośrednictwem biur podróży najczęściej wybierano Turcję, Grecję i Egipt. Turcja odpowiadała za 28,3% rezerwacji, Grecja za 18%, a Egipt za 13,6%. Wysoko znalazły się także Hiszpania i Bułgaria. Z kolei dane eSky.pl wskazują, że wśród samodzielnie organizowanych wyjazdów z pakietem „Lot+Hotel” dominowały Włochy, Hiszpania i Grecja. Bułgaria odnotowała przy tym wyraźny wzrost zainteresowania, a coraz więcej Polaków wybierało również Albanię.

Urlopy zagraniczne najczęściej trwały tydzień lub nieco dłużej. Z danych PIT wynika, że 68,4% rezerwacji obejmowało pobyty trwające od 7 do 8 dni. Krótsze wyjazdy, do 6 dni, stanowiły 18%, a 12,3% rezerwacji dotyczyło urlopów trwających od 9 do 13 dni.

Zachęcamy do zapoznania się z artykułami na naszym portalu, w których regularnie opisujemy najciekawsze lokalne atrakcje, malownicze szlaki i wyjątkowe zabytki polsko-czeskiego pogranicza, które stanowią idealny cel zarówno na krótki weekend, jak i dłuższy urlop:

Graniczne Meandry Odry walczą o tytuł Cudu Polski 2026

Ostrawa ma ponad 50 wież ciśnień. Niektóre są architektonicznymi perełkami

Wodzisławska legenda o Mongołach została upamiętniona

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Naturalne zakola Odry, otaczająca je przyroda i wyjątkowe położenie na granicy przyciągają turystów z Polski i Czech.

Ruszyło głosowanie w tegorocznej edycji plebiscytu „Cuda Polski” organizowanego przez „National Geographic Traveler”. Wśród 48 nominowanych miejsc z całego kraju znalazły się trzy lokalizacje z województwa śląskiego. Jedną z nich są Graniczne Meandry Odry położone na pograniczu Polski i Czech. O zwycięstwie zdecydują głosy internautów.

W województwie śląskim o tytuł Cudu Polski 2026 rywalizują Graniczne Meandry Odry, Szlak Orlich Gniazd i Stacja Biblioteka w Rudzie Śląskiej. Głosowanie potrwa do 13 października. Dzień później poznamy 16 zwycięzców, po jednym z każdego województwa. Swój głos można oddać na stronie cudapolski.national-geographic.pl/2026.

Graniczne Meandry Odry są częścią Krainy Górnej Odry, obszaru obejmującego tereny położone w dolinie Odry na południu województwa śląskiego. Region łączy walory przyrodnicze, krajobrazowe i historyczne. Jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc są właśnie Graniczne Meandry Odry. Na odcinku rzeki pomiędzy Chałupkami a Zabełkowem Odra zachowała naturalny charakter. Jej koryto tworzy liczne zakola, starorzecza, rozlewiska i niewielkie wyspy. Teren jest cenny pod względem przyrodniczym i stanowi siedlisko wielu gatunków roślin i zwierząt. Obszar objęty jest ochroną w ramach sieci Natura 2000. Meandry są również miejscem wybieranym przez osoby zainteresowane turystyką pieszą, rowerową i obserwacją przyrody. W zależności od pory roku można tutaj obserwować m.in. ptaki związane z doliną rzeki i terenami podmokłymi. Naturalny krajobraz Odry sprawia, że jest to jeden z najbardziej charakterystycznych przyrodniczo zakątków regionu.

Na naszym portalu regularnie opisujemy atrakcje turystyczne regionu, ciekawe miejsca na wycieczki, szlaki piesze i rowerowe, zabytki oraz mniej znane zakątki po polskiej i czeskiej stronie granicy. Warto zaglądać do naszych materiałów i odkrywać miejsca, które mogą stać się pomysłem na weekendową wycieczkę lub jednodniową podróż:

Ostrawa ma ponad 50 wież ciśnień. Niektóre są architektonicznymi perełkami

Nowy mural w Trzyńcu – artystyczny hołd dla miasta i jego legend

Ponad 5 tys. osób odwiedziło Beskidzkie Centrum Narciarstwa im. Adama Małysza w Wiśle

fot. arch. red.
oparc. /kp/

Oprócz większej świadomości obywateli przyczyną zgłoszeń mogą być także błędne interpretacje, plotki oraz konflikty osobiste i biznesowe.

W pierwszej połowie 2026 r. do jednostek Krajowej Administracji Skarbowej trafiło 45,5 tys. informacji sygnalnych dotyczących podejrzeń nieprawidłowości. To o 20,2% więcej niż w tym samym okresie ubiegłego roku i o 28,1% więcej niż w pierwszej połowie 2024 r. Wzrost liczby zgłoszeń nie musi jednak oznaczać, że w podobnym tempie zwiększa się skala naruszeń prawa.

Dane z 16 izb administracji skarbowej pokazują, że w pierwszych sześciu miesiącach tego roku liczba informacji sygnalnych wyniosła 45,5 tys. Dla porównania, rok wcześniej było ich około 38 tys., a w pierwszej połowie 2024 roku – 35,5 tys. – Wzrost liczby zgłoszeń nie musi oznaczać, że proporcjonalnie wzrosła skala naruszeń prawa. Może świadczyć o większej świadomości obywateli, łatwiejszym dostępie do kanałów zgłaszania oraz gotowości do informowania administracji o podejrzeniach nieprawidłowości. Znaczenie mogły mieć również takie czynniki, jak upowszechnienie pojęcia sygnalisty i dyskusja związana z ochroną takich osób – tłumaczy Marek Zieliński, ekspert BCC i były dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we Wrocławiu.

Jak wyjaśnia Renata Kostowska, rzecznik prasowy Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie, samo przekazanie informacji nie oznacza rozpoczęcia kontroli ani potwierdzenia wskazanych w niej zarzutów. – Każde zgłoszenie jest rejestrowane w odpowiednim systemie i podlega dalszemu procedowaniu i ocenie. Informacje, które nie dotyczą kwestii podatkowych ani celnych, przekazywane są do właściwych instytucji, tj. Państwowej Inspekcji Pracy, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych czy policji. Na poziomie jednostek organizacyjnych KAS informacja sygnalna może zostać przekazana do pogłębionej analizy, czynności sprawdzających, kontroli lub nabycia sprawdzającego. Są to działania długotrwałe i często wymagają udziału podatnika – podkreśla.

Problemem jest jednak skuteczność części zawiadomień. Statystyki prowadzone przez niektóre izby pokazują, że większość zgłoszeń nie znajduje potwierdzenia. W Rzeszowie dotyczy to ok. 70% informacji, w Białymstoku – według danych szacunkowych – od 75% do 85%, a w Lublinie w pierwszej połowie tego roku było to ponad 77%. W Krakowie odsetek niepotwierdzonych informacji wyniósł 56%. Trzeba przy tym pamiętać, że część tegorocznych spraw wciąż pozostaje w toku.

Dane z Bydgoszczy wskazują, że w poprzednich latach ok. 20–25% informacji sygnalnych uznawano za wiarygodne i na ich podstawie podejmowano dalsze działania. Pozostałe zgłoszenia kończyły się bez ustaleń wskazujących na naruszenie przepisów albo po weryfikacji okazywały się nieprawdziwe.

Nie oznacza to jednak, że informacje pochodzące od obywateli mają niewielką wartość. Zdaniem Marka Zielińskiego zgłoszenia mogą wskazywać przypadki, których nie udałoby się wykryć wyłącznie na podstawie standardowej analizy danych. Efektem działań rozpoczętych w następstwie takich informacji mogą być m.in. korekty deklaracji i zeznań podatkowych, mandaty, decyzje podatkowe, a także ujawnienie nielegalnych automatów czy wyrobów tytoniowych.

Zdaniem ekspertów istotne jest więc nie tyle ograniczanie możliwości składania zawiadomień, ile sprawniejsze ich selekcjonowanie. – Obecnie nie widzę potrzeby zasadniczej zmiany mechanizmu weryfikowania informacji sygnalnych. Ewentualnych modyfikacji szukałabym w usprawnieniu ich wstępnej selekcji i oceny ryzyka. Istotne byłoby również lepsze różnicowanie zgłoszeń opartych na konkretnych, weryfikowalnych faktach od tych, które sprowadzają się do niepopartych dowodami podejrzeń. Taki mechanizm pozwalałby zachować otwartość KAS na wartościowe sygnały, a jednocześnie ograniczać koszty obsługi zgłoszeń o niewielkiej wartości – ocenia Aldona Międlar-Adamska, radca prawny z kancelarii Ars Aequi.

Część niepotwierdzonych zgłoszeń może wynikać z braku wiedzy podatkowej i błędnej interpretacji obserwowanych sytuacji. Wśród przyczyn wskazuje się także plotki czy konflikty. – Z naszych obserwacji wynika, że często nie znajdują potwierdzenia zgłoszenia, których podstawę stanowi zawiść bądź konflikt. Skutkiem tego mogą być pomówienia, np. o wynajmowaniu nieruchomości bez opodatkowania bądź dokonywaniu bliżej niesprecyzowanych oszustw podatkowych. Takie sprawy występują pomiędzy sąsiadami, byłymi małżonkami oraz pracodawcami i byłymi pracownikami – podsumowuje dr Sebastian Osiński, rzecznik prasowy Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Wśród ostrawskich wież ciśnień znajdują się konstrukcje związane z koleją, hutnictwem i przemysłem, a także obiekty wyróżniające się oryginalną architekturą.

Wieże ciśnień to widoczne, lecz często pomijane obiekty, które w przeszłości odgrywały ważną rolę w zaopatrywaniu miast w wodę. Ostrawa może pochwalić się kilkoma unikalnymi budowlami tego typu. Ich badaniem zajmuje się Robert Kořínek, kierownik ostrawskiego oddziału Instytutu Badawczego Gospodarki Wodnej im. T.G. Masaryka, który jest współautorem ogólnokrajowego spisu tych obiektów. Wyniki jego prac, skupiające się na regionie, zostały niedawno przybliżone przez stowarzyszenie Fiducia w specjalnych publikacjach i podczas prelekcji terenowej. Z inwentaryzacji wynika, że w samej Ostrawie istniało lub wciąż istnieje ok. 55 wież ciśnień.

Prawdopodobnie najważniejszą z nich jest chroniona prawem secesyjna wieża w Śląskiej Ostrawie zbudowana w 1909 r. jako jedna z pierwszych w kraju. Powstała, ponieważ rozrastająca się dzielnica potrzebowała odpowiedniego ciśnienia wody dla wyższych budynków, czego nie mógł już zapewnić dotychczasowy zbiornik naziemny. Nowa konstrukcja, wyposażona w stalowy zbiornik o pojemności 210 m³, była wyjątkowa pod względem wielofunkcyjności, gdyż mieściła również wieżę widokową i remizę strażacką. W latach 60. ubiegłego wieku, po przejściu na nowocześniejsze metody dostarczania wody, obiekt przestał pełnić swoją pierwotną funkcję i stał się pionierskim przykładem adaptacji architektonicznej. Według projektu architektów Jiříego Gwuzda i Václava Šafářa przebudowano go na kawiarnię widokową, która działała do lat 90., a obecnie budynek jest własnością firmy telekomunikacyjnej.

Innym interesującym przykładem jest pochodząca z 1911 r. wieża z surowej cegły przy ul. Poděbradovej służąca pierwotnie do szybkiego uzupełniania wody w parowozach. Woda, pompowana z Odry, trafiała tam do zbiornika o pojemności 120 m³. Jest to ostatni zachowany tego typu obiekt na terenie dawnego ostrawsko-karwińskiego zagłębia węglowego. Wyjątkowym rozwiązaniem architektonicznym odznacza się również wieża na terenie zakładów chemicznych w dzielnicy Mariánské Hory. Choć w przemyśle stawiano zazwyczaj wyłącznie na prostotę i funkcjonalność, architekt Bohumil Hübschmann w latach 20. XX w. wkomponował w projekt fabryki wieżę ciśnień inspirowaną kubizmem, która do dziś stanowi wizualną dominantę całego kompleksu.

Prawdziwym rekordzistą w skali całych Czech jest natomiast wieża ciśnień na terenie dawnej huty Nová huť w dzielnicy Kunčice. Mierzy ona 71 m wysokości, co czyni ją najwyższą w kraju, a w jej filarze znajduje się winda, co jest rzadko spotykanym rozwiązaniem. Stalowy zbiornik mieścił 1300 m³ wody przeznaczonej do zasilania zakładowych łaźni. Z powodu uzdatniania wody gazowym chlorem pracownicy przeprowadzający przeglądy techniczne musieli używać masek przeciwgazowych, aby uniknąć zatrucia.

Unikatem na skalę krajową jest również kominowa wieża ciśnień z 1910 r. zlokalizowana w pobliżu stacji kolejowej Svinov. Pięćdziesięciometrowy komin, służący niegdyś do chłodzenia tamtejszej walcowni rur, wyposażono w stalowy zbiornik o pojemności 40 m³. Przed nagrzewaniem się wody od komina chroniła specjalnie zaprojektowana poduszka powietrzna. Choć w przeszłości podobnych konstrukcji było w kraju kilkadziesiąt, ten ostrawski obiekt jest ostatnim, który przetrwał do dzisiejszych czasów.

Lokalizację wszystkich wież można znaleźć na stronie vezovevodojemy.cz.

fot. Robert Kořínek/vezovevodojemy.cz
oprac. /kp/

Największego wzrostu udziału w konsumpcji można oczekiwać m.in. w przypadku wydatków mieszkaniowych, zdrowotnych oraz związanych z rekreacją i kulturą.

Starzenie się społeczeństwa jest jednym z najważniejszych procesów demograficznych, które w kolejnych latach będą wpływać na polską gospodarkę. Obecnie osoby w wieku 65 lat i więcej stanowią ok. 21% populacji, jednak z prognoz Eurostatu wynika, że do 2070 r. ich udział może wzrosnąć do 32,2%. Oznacza to nie tylko zmianę struktury demograficznej kraju, ale również przekształcenia w sposobie wydawania pieniędzy przez gospodarstwa domowe.

Jak wskazują eksperci Polskiego Instytutu Ekonomicznego, wraz ze wzrostem liczby seniorów zmieniać się będzie zapotrzebowanie na poszczególne towary i usługi, ponieważ gospodarstwa domowe różnią się strukturą wydatków w zależności od wieku ich członków. – Oczekiwania takie potwierdzają badania przeprowadzone w Polsce. Sugerują one, że starzenie się polskiego społeczeństwa w połączeniu z umiarkowanym wzrostem dochodów istotnie przesunie strukturę konsumpcji gospodarstw domowych – podkreślają. Model mikrosymulacyjny opracowany przez naukowców z Uniwersytetu Łódzkiego pokazuje, że w przyszłości zwiększyć może się przede wszystkim udział wydatków związanych z mieszkaniem, rekreacją i kulturą oraz ochroną zdrowia. Wydatki mieszkaniowe, obejmujące m.in. energię i wyposażenie gospodarstw domowych, mogą zwiększyć swój udział w konsumpcji z 25,4% do 28,6%. Udział wydatków na rekreację i kulturę może wzrosnąć z 5,9% do 8,1%, natomiast wydatków na zdrowie – z 6,7% do 8,7%.

Jednocześnie zmniejszać może się udział niektórych innych kategorii wydatków. W przypadku żywności i napojów bezalkoholowych prognozowany jest spadek z 19,6% do 16,3%, a kategorii obejmującej m.in. higienę, ubezpieczenia i pozostałe usługi – z 14,6% do 10,1%. – Spadek ten może jednak bardziej wynikać z przewidywanego wzrostu dochodów niż ze starzenia się społeczeństwa (tzw. efekt Engla). Transport i alkohol oraz sprzedaż wyrobów tytoniowych utracą po około 1 p.p. udziału – tłumaczy PIE.

Podobne zależności obserwowane są również w innych państwach. Starsze gospodarstwa domowe przeznaczają większą część swoich budżetów na usługi, przede wszystkim związane z ochroną zdrowia, prowadzeniem gospodarstwa domowego czy korzystaniem z mediów. Z kolei młodsze gospodarstwa domowe częściej ponoszą wysokie wydatki na samochody, paliwo, edukację, odzież i obuwie. Jest to związane m.in. z większymi potrzebami rodzin wychowujących dzieci.

Badania prowadzone w Stanach Zjednoczonych wskazują, że wzrost udziału osób w wieku 65 lat i więcej o 1 p.p. wiąże się ze wzrostem udziału usług w strukturze konsumpcji o ok. 0,7 p.p. Dane dotyczące państw Unii Europejskiej pokazują natomiast znaczący udział osób starszych w wydatkach na ochronę zdrowia. Osoby powyżej 50. roku życia odpowiadają za ponad połowę wydatków zdrowotnych, podczas gdy ich udział w wydatkach na edukację jest znacznie mniejszy.

Zdaniem PIE zmiany w strukturze wydatków gospodarstw domowych mogą mieć konsekwencje wykraczające poza samą konsumpcję. – Starzenie się społeczeństwa może być również czynnikiem, który wpłynie na transformację strukturalną polskiej gospodarki. Skoro starsze osoby przeznaczają większą część swoich wydatków na usługi, to wraz ze starzeniem się populacji rośnie nie tylko udział usług w wydatkach konsumenckich, ale też odsetek osób zatrudnionych w usługach oraz udział usług w wartości dodanej całej gospodarki. Oznacza to, że starzenie się społeczeństwa będzie napędzać strukturalne zmiany w polskiej gospodarce, tj. przesunięcie zatrudnienia i wartości dodanej generowanej w gospodarce z sektora produkcyjnego do sektora usługowego – prognozują eksperci.

Skala tych zmian może być przy tym większa, niż wynika z dotychczasowych prognoz. Polska gospodarka starzeje się bowiem szybciej, niż zakładano w części wcześniejszych prognoz demograficznych. Jeżeli tempo tego procesu będzie się utrzymywać, zmiany w strukturze popytu konsumpcyjnego oraz związane z nimi przekształcenia gospodarcze mogą okazać się bardziej widoczne, niż wskazują obecne szacunki.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Podczas spotkań będzie można porozmawiać m.in. o prawnych aspektach prowadzenia działalności gospodarczej czy obowiązkach formalnych i organizacyjnych.

Po wakacyjnej przerwie Raciborska Izba Gospodarcza ponownie organizuje bezpłatne konsultacje prawno-biznesowe. Z indywidualnych spotkań będą mogli skorzystać przedsiębiorcy, przedstawiciele organizacji pozarządowych i osoby, które dopiero planują rozpoczęcie działalności gospodarczej.

Konsultacje odbędą się 15 września w Urban Labie Racibórz przy Pl. Dworcowym 1. Spotkania zaplanowano w godz. od 15:00 do 17:00. Udział w nich jest bezpłatny, jednak ze względu na ograniczoną liczbę miejsc konieczne jest wcześniejsze zgłoszenie.

Oferta skierowana jest do mieszkańców Raciborza i osób, które prowadzą lub planują prowadzić działalność na terenie miasta. Konsultacje będą odbywać się indywidualnie, w formule jeden na jeden. Dzięki temu uczestnicy będą mogli przedstawić konkretną sytuację dotyczącą firmy lub organizacji i uzyskać praktyczne wskazówki.

Podczas spotkań będzie można porozmawiać m.in. o prawnych aspektach prowadzenia działalności gospodarczej, obowiązkach formalnych i organizacyjnych oraz kwestiach związanych z podejmowaniem decyzji biznesowych. Konsultacje mogą być również okazją do omówienia bieżących problemów związanych z funkcjonowaniem firmy lub organizacji, a także zagadnień dotyczących zakładania i prowadzenia fundacji oraz stowarzyszeń.

Spotkania poprowadzi dr Krzysztof Kaczorowski, radca prawny reprezentujący kancelarię Pik Legal Śnieg Kaczorowski Spółka Partnerska Radców Prawnych oraz wykładowca Akademii Nauk Stosowanych w Raciborzu.

Zapisy odbywają się na stronie app.evenea.pl/event/porady-prawne.

fot. arch. red.
oparc. /kp/

Rekordowym dniem była niedziela 9 sierpnia, kiedy sprzedano ponad 1,6 tys. biletów na przewóz jednośladów.

Więcej rowerów i rodzinnych podróży – tak wyglądały tegoroczne wakacje w Kolejach Śląskich. Przewoźnik przewiózł ponad 45 tys. jednośladów, a z tańszej oferty dla rodzin skorzystało o 35% więcej osób niż rok wcześniej.

Wakacje przyniosły wzrost zainteresowania przewozem rowerów. Od 27 czerwca do 29 sierpnia pasażerowie przewieźli pociągami przewoźnika ponad 45 tys. jednośladów, czyli o 23% więcej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. Najwięcej podróżnych korzystało z takiej możliwości w weekendy i dni świąteczne. Rekord padł w niedzielę 9 sierpnia, kiedy sprzedano ponad 1,6 tys. biletów na przewóz rowerów.

Dla części pasażerów pociąg był początkiem dalszej rowerowej wyprawy. Dzięki połączeniom Kolei Śląskich można było dotrzeć m.in. w Beskidy, a następnie kontynuować podróż na rowerze. – Tegoroczne wakacje pokazały, że połączenie kolei i roweru staje się coraz popularniejszym sposobem na aktywne spędzanie wolnego czasu. Staramy się przy tym, by zaplanowanie takiej podróży było jak najprostsze. W aplikacji mobilnej Kaeśka można nie tylko kupić bilet, ale również sprawdzić połączenia, w których dostępne są miejsca na przewóz rowerów w czasie rzeczywistym. Dzięki temu pasażerowie mogą wygodniej zaplanować wycieczkę – podkreśla Bartłomiej Wnuk, rzecznik prasowy Kolei Śląskich.

Każdy pociąg Kolei Śląskich jest wyposażony w strefę rowerową. W okresie wakacyjnym na najbardziej popularnych trasach uruchamiany był również Velo Cug, czyli specjalny skład przystosowany do przewozu większej liczby jednośladów. Pociąg oferuje miejsca dla 36 rowerów.

Dużą popularnością cieszyła się również oferta skierowana do rodzin z dziećmi. Z oferty „Wakacje z KŚ”, obowiązującej w dni robocze i umożliwiającej rodzicom oraz opiekunom podróżującym z dziećmi do 16. roku życia zakup biletów za 10 zł w aplikacji mobilnej Kaeśka, skorzystało podczas tegorocznych wakacji ponad 3,8 tys. osób. To o 35% więcej niż rok wcześniej.

Najczęściej wybieranymi przez rodziny trasami były połączenia z Katowic do Bielska-Białej, Ustronia, Wisły i Żywca. Jak wskazują Koleje Śląskie, rosnące zainteresowanie tego typu podróżami pokazuje, że kolej coraz częściej jest wybierana jako środek transportu podczas rodzinnych wyjazdów po regionie.

Po zakończeniu wakacji rodziny nadal mogą korzystać z tańszych przejazdów. Przez cały rok obowiązuje oferta „Rodzina”, w ramach której grupy liczące od dwóch do sześciu osób mogą podróżować z 30-procentową zniżką. W grupie może znaleźć się maksymalnie dwoje dorosłych, a warunkiem skorzystania z oferty jest obecność co najmniej jednego dziecka.

Podróże Kolejami Śląskimi pomagają odkrywać uroki sąsiednich regionów. Wszystkich pasażerów planujących kolejne rowerowe i rodzinne wyprawy zachęcamy do lektury artykułów na naszym portalu, gdzie można znaleźć mnóstwo turystycznych inspiracji i pomysłów na wycieczki po polsko-czeskim pograniczu:

31 nowych oznaczeń pomoże turystom odkrywać Cieszyn i Czeski Cieszyn

Ponad 5 tys. osób odwiedziło Beskidzkie Centrum Narciarstwa im. Adama Małysza w Wiśle

Żorek Olimpijczyk dołączył do miejskiego Szlaku Żorka

fot. arch. red.
oprac. /kp/

W 2026 r. pełna wysokość czternastej emerytury wynosi 1978,49 zł brutto, czyli tyle samo co kwota najniższej emerytury.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoczął wypłatę tegorocznej czternastej emerytury. Pierwsza transza objęła blisko 616 tys. osób, które otrzymały dodatkowe świadczenie wraz z wrześniową emeryturą lub rentą. Kolejne wypłaty są już przygotowywane. Ze względu na układ kalendarza część świadczeniobiorców otrzyma pieniądze kilka dni wcześniej.

Czternasta emerytura jest wypłacana automatycznie, razem z wrześniowym świadczeniem – osoby uprawnione nie muszą składać wniosku ani załatwiać dodatkowych formalności. ZUS sam ustala prawo do dodatkowego świadczenia i jego wysokość. Czternastka przysługuje osobom, które 31 sierpnia mają prawo do jednego z długoterminowych świadczeń, m.in. emerytury, renty, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego czy rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

ZUS przekazuje emerytury i renty w sześciu podstawowych terminach: 1., 6., 10., 15., 20. i 25. dnia miesiąca. W pierwszym terminie wypłaty czternastą emeryturę otrzymało 615,7 tys. osób, a łączna wartość tych wypłat wyniosła blisko 913,3 mln zł brutto.

Kolejna grupa świadczeniobiorców otrzyma dodatkowe pieniądze w związku z terminem przypadającym na 6 września. Ponieważ w tym roku ten dzień wypada w niedzielę, wypłaty zostały przyspieszone. Świadczenia zostały przekazane na pocztę 1 września, a do banków 3 września. W tym terminie czternastą emeryturę ma otrzymać ponad 1,166 mln osób, a łączna kwota wypłat wyniesie ok. 1,715 mld zł brutto.

Następne wypłaty będą realizowane wraz z podstawowymi świadczeniami przypadającymi na kolejne terminy. ZUS zapowiada, że uprawnieni otrzymają czternastą emeryturę najpóźniej 10, 15, 18 i 25 września. Termin 18 września dotyczy świadczeń, których wypłata przypada na 20 września, ponieważ tego dnia wypada niedziela.

W 2026 r. pełna wysokość czternastej emerytury wynosi 1978,49 zł brutto, czyli tyle samo co kwota najniższej emerytury. W pełnej wysokości otrzymają ją osoby, których podstawowe świadczenie nie przekracza 2900 zł brutto. Seniorzy pobierający wyższą emeryturę lub rentę otrzymają odpowiednio niższą czternastkę. Obowiązuje tutaj zasada „złotówka za złotówkę”, zgodnie z którą kwota dodatkowego świadczenia jest pomniejszana o kwotę przekroczenia progu 2900 zł brutto. Przykładowo przy emeryturze wynoszącej 3500 zł brutto czternastka zostanie zmniejszona o 600 zł i wyniesie 1378,49 zł brutto.

Świadczenie jest wypłacane, jeśli po zastosowaniu pomniejszenia jego wysokość wynosi co najmniej 50 zł brutto. Oznacza to, że czternastka nie przysługuje osobom, których emerytura lub renta przekracza 4828,49 zł brutto. Dodatkowego świadczenia nie otrzymają również osoby, które 31 sierpnia miały zawieszoną wypłatę emerytury lub renty, np. z powodu przekroczenia limitów dotyczących dorabiania.

Ostateczna kwota czternastej emerytury otrzymanej na konto zależy od wysokości podstawowego świadczenia i obowiązujących potrąceń. Przy emeryturze wynoszącej 3000 zł brutto czternastka wyniesie 1484,43 zł netto, natomiast przy świadczeniu w wysokości 4000 zł brutto będzie to 694,43 zł netto. Z dodatkowego świadczenia nie są dokonywane potrącenia ani egzekucje. Pobierana jest natomiast składka na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 9% i – w określonych przypadkach – zaliczka na podatek dochodowy.

Osoby, które mają jednocześnie prawo do dwóch świadczeń wypłacanych przez ZUS, otrzymują tylko jedną czternastą emeryturę. W przypadku renty rodzinnej dodatkowa wypłata jest dzielona po równo pomiędzy wszystkich uprawnionych.

Osobne zasady dotyczą osób pobierających rentę wdowią. Przy ustalaniu wysokości czternastej emerytury ZUS bierze pod uwagę łączną kwotę świadczeń wypłacanych w zbiegu, a nie tylko wysokość jednego z nich. Ma to zastosowanie również wtedy, gdy poszczególne świadczenia wypłacają różne organy emerytalno-rentowe. To suma wszystkich świadczeń decyduje o tym, czy czternastka zostanie wypłacona w pełnej wysokości, pomniejszona zgodnie z zasadą „złotówka za złotówkę”, czy też nie będzie przysługiwać.

Czytaj także: Nowe limity dorabiania dla emerytów i rencistów. Zmiany od 1 września

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Wysokie koszty pracy, energii i niepewność gospodarcza sprawiają, że przedsiębiorcy ostrożniej podejmują decyzje o rozwoju.

Firmy w Polsce znacznie lepiej oceniają swoją sytuację finansową niż aktywność inwestycyjną. Czerwcowy odczyt Miesięcznego Indeksu Koniunktury pokazuje, że wiele przedsiębiorstw ma środki pozwalające na rozwój, ale nie wykorzystuje ich do regularnych inwestycji. Szczególnie wyraźnie zjawisko to widać w sektorze małych firm.

Blisko 60% badanych przedsiębiorstw pozytywnie ocenia swoją sytuację finansową i uważa, że pozwala ona na dalszy rozwój – wynika z analizy Polskiego Instytutu Ekonomicznego. Jednocześnie tylko 35% firm deklaruje, że regularnie realizuje inwestycje rozwojowe. Oznacza to, że część przedsiębiorstw – mimo dobrej kondycji finansowej – pozostaje ostrożna w podejmowaniu decyzji inwestycyjnych. W badaniu 28% firm wskazało, że ma możliwości finansowe, ale nie inwestuje regularnie.

Największa różnica między kondycją finansową a aktywnością inwestycyjną widoczna jest wśród małych przedsiębiorstw. W tej grupie 32% firm deklaruje stabilną sytuację finansową, ale nie prowadzi regularnych inwestycji. Z kolei 29% małych przedsiębiorstw przy podobnej ocenie swojej kondycji finansowej inwestuje regularnie. W średnich i dużych firmach proporcje są odwrotne. Regularne inwestycje deklaruje odpowiednio 38% i 44% przedsiębiorstw, podczas gdy 28% firm z każdej z tych grup ma możliwości finansowe, lecz nie wykorzystuje ich na inwestycje.

Różnice widać również między poszczególnymi sektorami gospodarki. Niewykorzystany potencjał inwestycyjny przeważa w produkcji i innych usługach. W produkcji 27% firm dysponuje możliwościami finansowymi, ale nie inwestuje regularnie, podczas gdy 25% prowadzi takie inwestycje. W pozostałych usługach proporcje wynoszą odpowiednio 33% i 32%. Odmienna sytuacja występuje w handlu, transporcie, spedycji i logistyce oraz budownictwie, gdzie większy jest udział przedsiębiorstw regularnie inwestujących.

– Małe firmy wolą trzymać zapas finansowy jako zabezpieczenie, niż podejmować ryzyko inwestycji w niepewnym otoczeniu gospodarczym. Produkcja przemysłowa wypada słabo, bo to sektor kapitałochłonny o długim zwrocie z inwestycji, dodatkowo obciążony słabym popytem i kosztami energii. TSL i budownictwo korzystają z fali inwestycji infrastrukturalnych finansowanych z KPO i funduszy UE (rekordowe 100 mld zł na transport w 2026 r.) oraz boomu logistycznego związanego z nearshoringiem, co daje im przewidywalny popyt – tłumaczą autorki analizy, Katarzyna Dębkowska i Magdalena Lesiak z PIE.

Ostrożność wynika więc z warunków, w jakich działają przedsiębiorstwa. Wysokie koszty pracownicze wskazuje jako barierę 60% badanych, 59% zwraca uwagę na niepewność sytuacji gospodarczej, a 54% na koszty energii.

Problem niskiej aktywności inwestycyjnej znajduje potwierdzenie także w innych badaniach. Według EIB Investment Survey 2025 co piąta firma w Polsce uznała, że w ciągu ostatnich trzech lat inwestowała zbyt mało, aby zapewnić sobie sukces w przyszłości. W całej Unii Europejskiej podobną opinię wyraziło 12% organizacji. W Polsce częściej dotyczyło to sektora MŚP, gdzie 23% przedsiębiorstw oceniło poziom dotychczasowych inwestycji jako niewystarczający. Wśród dużych firm odsetek ten wyniósł 17%.

Dane Eurostatu pokazują ponadto, że w pierwszym kwartale 2026 r. stopa inwestycji przedsiębiorstw niefinansowych w Polsce wyniosła 17,7%, podczas gdy średnia dla UE sięgała 22,6%. Wskaźnik ten pokazuje relację nakładów brutto na środki trwałe do wartości dodanej brutto przedsiębiorstw, czyli w uproszczeniu, jaką część wartości wytworzonej przez firmy przeznaczają one na inwestycje.

– Dobra kondycja finansowa, często traktowana jako warunek wystarczający do odbicia inwestycyjnego, sama go nie uruchamia – bez impulsu skłaniającego firmy do wykorzystania posiadanych możliwości stabilność może z czasem przerodzić się w stagnację – podsumowują Katarzyna Dębkowska i Magdalena Lesiak.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Wysokość podstawy wymiaru składek przedsiębiorców jest powiązana z prognozowanym przeciętnym wynagrodzeniem i stanowi 60% jego przewidywanej wysokości.

W 2027 r. przedsiębiorcy muszą przygotować się na kolejny wzrost składek na ubezpieczenia społeczne. Tzw. duży ZUS po raz pierwszy przekroczy 2 tys. zł miesięcznie – łączne składki społeczne mają wzrosnąć z 1926,76 zł do 2052,15 zł miesięcznie.

Wzrost składek jest związany ze zmianą rządowej prognozy przeciętnego wynagrodzenia na 2027 r. Wysokość podstawy wymiaru składek przedsiębiorców jest powiązana z prognozowanym przeciętnym wynagrodzeniem i stanowi 60% jego przewidywanej wysokości. Jeszcze w czerwcu zakładano, że przeciętne wynagrodzenie w przyszłym roku wyniesie 9971 zł. W najnowszym projekcie budżetu prognozę podniesiono jednak do 10 033 zł. Wyższa prognozowana pensja oznacza więc wyższą podstawę, od której naliczane są składki przedsiębiorców.

Według wyliczeń przedstawionych przez „Fakt” w 2027 r. składka emerytalna wyniesie 1175,06 zł, rentowa 481,58 zł, chorobowa 147,49 zł, a wypadkowa 100,53 zł. Do tego dojdzie 147,49 zł na Fundusz Pracy. Łącznie daje to 2052,15 zł miesięcznie, czyli o 125,39 zł więcej niż w 2026 r. W skali roku wzrost wyniesie ponad 1500 zł.

Do tych kwot należy doliczyć składkę zdrowotną. Jej wysokość zależy od formy opodatkowania przedsiębiorcy, dlatego całkowity miesięczny koszt obowiązkowych składek będzie wyższy niż 2052,15 zł.

Skala podwyżek jest jeszcze bardziej widoczna w dłuższej perspektywie – w 2021 r. składki społeczne wynosiły 998,37 zł miesięcznie.

Wyższe składki ZUS to niejedyna zmiana, która może czekać przedsiębiorców w 2027 r. Planowane są również modyfikacje zasad rozliczania podatków. Jedną z najważniejszych ma być obniżenie limitu przychodów pozwalającego na korzystanie z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Obecny limit wynoszący 2 mln euro ma zostać zmniejszony do 250 tys. euro.

Zmiany mają dotyczyć również przedsiębiorców rozliczających się według skali podatkowej. Planowane jest wprowadzenie dodatkowej stawki PIT w wysokości 24% dla dochodów od 130 tys. do 150 tys. zł rocznie. Jednocześnie próg, od którego obowiązuje stawka 32%, miałby zostać przesunięty powyżej 150 tys. zł.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

W pierwszych tygodniach obowiązywania przepisów firmy 201 razy dobrowolnie zmieniły umowy cywilnoprawne na umowy o pracę.

Od 8 lipca Państwowa Inspekcja Pracy dysponuje nowymi narzędziami do kontroli prawidłowości zatrudnienia. Inspektorzy mogą wydawać polecenia, a w określonych przypadkach również decyzje administracyjne dotyczące potwierdzenia istnienia stosunku pracy. Pierwsze tygodnie obowiązywania nowych przepisów pokazują jednak, że ich skutkiem nie jest na razie fala decyzji nakazujących zmianę umów. Coraz więcej firm decyduje się bowiem na samodzielne uporządkowanie zasad współpracy jeszcze przed zakończeniem kontroli.

Nowelizacja nie zmieniła kryteriów pozwalających odróżnić umowę o pracę od umowy cywilnoprawnej. Zmienił się natomiast sposób, w jaki PIP może weryfikować sposób zatrudnienia, a także poziom ryzyka ponoszonego przez przedsiębiorców. Inspekcja uzyskała szerszy dostęp do danych, nowe możliwości analityczne i możliwość wykonywania części czynności kontrolnych zdalnie. Jednocześnie zwiększono maksymalną wysokość grzywny za naruszenia praw pracowniczych, która może sięgać 60 tys. zł.

Jak wskazuje Artur Kornatowski, dyrektor działu prawnego i administracyjnego w Smart Solutions HR, znaczenie ma nie sama treść zawartej umowy, lecz sposób, w jaki współpraca wygląda w praktyce. – Dobrze skonstruowana umowa zlecenia nie zabezpieczy firmy, jeżeli w praktyce zleceniobiorca pracuje stale w określonych godzinach, w miejscu wskazanym przez firmę, pod bieżącym kierownictwem przełożonego i bez realnej swobody co do sposobu wykonywania powierzonych mu czynności – tłumaczy.

Dane PIP pokazują, że zainteresowanie prawidłowością zawieranych umów wyraźnie wzrosło. Do połowy sierpnia wpłynęło 690 skarg i wniosków dotyczących przypadków, w których stosunek pracy miał być zastępowany umowami cywilnoprawnymi. Od początku roku liczba takich spraw wyniosła 1794, podczas gdy w analogicznym okresie 2025 r. było ich 619.

Pierwsze efekty nowych przepisów pojawiły się również podczas kontroli. W pierwszym miesiącu ich obowiązywania rozpoczęto ich ponad 100, z których 35 zostało zakończonych. W ich wyniku inspektorzy wydali 121 pisemnych poleceń dotyczących potwierdzenia zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Do 18 sierpnia nie wydano natomiast jeszcze ostatecznej decyzji administracyjnej w sprawie ustalenia istnienia stosunku pracy.

Istotne są również wyniki pierwszych indywidualnych interpretacji Głównego Inspektora Pracy. Do połowy sierpnia rozpatrzono siedem wniosków dotyczących charakteru współpracy. W dwóch przypadkach zaakceptowano stanowisko przedsiębiorców, że relacja miała charakter cywilnoprawny. W pozostałych pięciu przypadkach uznano, że przedstawiony sposób wykonywania obowiązków odpowiada cechom stosunku pracy.

Jednym z najbardziej widocznych skutków nowych regulacji jest jednak dobrowolna zmiana umów przez przedsiębiorców. Inspektorzy odnotowali 201 przypadków, w których firmy zdecydowały się na przekształcenie umów cywilnoprawnych w umowy o pracę jeszcze przed zakończeniem wszystkich ustaleń kontrolnych.

Znaczenie ma również przewidziany przez ustawodawcę 12-miesięczny okres przejściowy. Przedsiębiorcy, którzy do 8 lipca 2027 r. dobrowolnie zmienią nieprawidłowe umowy na umowy o pracę, mogą skorzystać z ochrony przed najbardziej dotkliwymi sankcjami. Daje to firmom czas na przeprowadzenie audytów i dostosowanie sposobu organizacji pracy do obowiązujących przepisów.

Nowe zasady mają znaczenie także dla agencji pracy tymczasowej i przedsiębiorstw korzystających z ich usług. – W przypadku pracy tymczasowej nie można sprowadzać odpowiedzialności wyłącznie do tego, kto formalnie podpisał umowę z osobą wykonującą zadania. Agencja odpowiada przede wszystkim za administracyjną część zatrudnienia, legalizację w przypadku cudzoziemców, przygotowanie i zawarcie umowy, obowiązki związane z naliczeniem i wypłatą wynagrodzenia. Pracodawca użytkownik odpowiada natomiast za faktyczne powierzenie wykonywania zadań, które sam kształtuje — w szczególności układa harmonogramy, sprawuje nadzór, wydaje polecenia. Podział obowiązków pomiędzy pracodawcę użytkownika a agencję powoduje, że nie można zakładać, że agencja ponosi wyłączną odpowiedzialność za ewentualne przekształcenie umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę – podkreśla Artur Kornatowski.

Przedsiębiorcy coraz częściej analizują więc nie tylko dokumentację kadrową, ale również sposób organizacji pracy. – Firmy zaczynają zmieniać swoje podejście. Coraz częściej nie ograniczają audytu do sprawdzenia samych umów, lecz analizują cały proces wykonywania zadań: instrukcje dla kierowników i brygadzistów, sposób planowania obecności, system raportowania godzin, zasady zastępstw, sposób wydawania poleceń, komunikację ze zleceniobiorcami oraz podział kompetencji pomiędzy agencją i pracodawcą użytkownikiem. I właśnie to jest moim zdaniem najważniejsza konsekwencja reformy – podsumowuje ekspert.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Ponad 100 wystąpień, paneli i warsztatów, spotkania B2B oraz networking znajdą się w programie 16. Europejskiego Kongresu Małych i Średnich Przedsiębiorstw.

27 i 28 października w Międzynarodowym Centrum Kongresowym w Katowicach będzie miała miejsce 16. edycja Europejskiego Kongresu Małych i Średnich Przedsiębiorstw. Tegoroczne wydarzenie odbędzie się w nowej formule, która ma połączyć firmy różnej wielkości – od jednoosobowych działalności gospodarczych i startupów po duże przedsiębiorstwa oraz międzynarodowe korporacje.

Europejski Kongres Małych i Średnich Przedsiębiorstw od początku koncentruje się na potrzebach sektora MŚP, pozostając jednocześnie otwartym dla wszystkich przedsiębiorców. Organizatorzy podkreślają, że tegoroczna edycja ma jeszcze mocniej sprzyjać nawiązywaniu konkretnych relacji biznesowych i współpracy między firmami o różnej skali działalności.

Program kongresu został podzielony na cztery główne obszary. „Bridge to Tomorrow” będzie poświęcony innowacjom, nowym technologiom i rozwiązaniom, które już dziś wpływają na gospodarkę i funkcjonowanie przedsiębiorstw. „Business Connect” ma być przestrzenią spotkań, wymiany doświadczeń i poszukiwania partnerów biznesowych. „From Small to Big” skoncentruje się na rozwoju firm, finansowaniu, zarządzaniu, strategii i budowaniu zespołów. Z kolei „International Talks” będzie dotyczył współpracy międzynarodowej, ekspansji zagranicznej oraz funkcjonowania na rynkach Azji i Bliskiego Wschodu.

W programie zaplanowano ponad 100 wystąpień, paneli i warsztatów. Uczestnicy będą mogli również wziąć udział w debatach eksperckich, spotkaniach B2B, networkingu i wydarzeniach towarzyszących. Organizatorzy chcą, aby kongres nie ograniczał się do wymiany wiedzy, ale prowadził do konkretnych kontaktów i współpracy. Przykładem może być mała firma, która dzięki kongresowi nawiąże relację z dużym przedsiębiorstwem jako jego dostawca albo korporacja zainteresowana technologią rozwijaną przez startup.

MŚP pozostają trzonem wydarzenia, podobnie jak stanowią znaczącą część polskiej gospodarki. Jednocześnie organizatorzy chcą stworzyć przestrzeń, w której firmy różnej wielkości będą mogły spotkać się w jednym miejscu i poszukać możliwości wspólnego rozwoju.

Podczas poprzedniej edycji kongres zgromadził 7 tys. uczestników, 260 panelistów i ponad 150 partnerówa, a w wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele ponad 40 krajów.

Organizatorem Europejskiego Kongresu Małych i Średnich Przedsiębiorstw jest Regionalna Izba Gospodarcza w Katowicach.

Rejestracja na wydarzenie odbywa się na stronie www.ekmsp.eu.

fot. arch. red.
oprac. /kp/

77% Polaków woli samodzielnie szukać wakacyjnych atrakcji, a 73% organizuje wyjazdy bez pośredników.

Polacy coraz częściej organizują wakacje na własnych zasadach. Z badania przeprowadzonego przez PBS wynika, że większość preferuje samodzielne planowanie wyjazdu, swobodę w wyborze atrakcji i wypoczynek z dala od tłumów. Dla wielu osób miejsce noclegowe jest przede wszystkim bazą wypadową, a nie przestrzenią, w której spędzają większość urlopu.

77% ankietowanych deklaruje, że podczas wakacji woli samodzielnie wyszukiwać atrakcje, natomiast 73% organizuje wyjazdy bez korzystania z pośredników. Taki sam odsetek traktuje hotel, pensjonat lub apartament głównie jako miejsce noclegu, z którego w ciągu dnia wyrusza na zwiedzanie i poznawanie okolicy. Inga Domagała, badaczka PBS, zwraca uwagę na zmianę podejścia do organizowania wypoczynku. – Wyniki pokazują, że dla większości Polaków udane wakacje to nie gotowy scenariusz, ale poczucie, że to my jesteśmy autorami swojego czasu. Hotel czy apartament ma być bazą wypadową, a nie centrum całego urlopu – podkreśla.

Wypoczynek nie oznacza dla większości Polaków całkowitego bezruchu. 62% uczestników badania deklaruje, że podczas urlopu woli zwiedzać i odkrywać nowe miejsca niż wyłącznie odpoczywać na leżaku. Jednocześnie 79% badanych wybiera raczej spokojne formy aktywności niż intensywne uprawianie sportu. – Polacy chcą być na wakacjach aktywni, ale niekoniecznie chcą się męczyć. Aktywność coraz częściej oznacza ciekawość świata: spacer, zwiedzanie, odkrywanie okolicy. To aktywność poznawcza, a nie sportowy wyczyn – wskazuje Inga Domagała.

Wśród preferowanych kierunków wyraźnie przeważają miejsca położone nad wodą. Morze, jezioro lub rzeka zostały wskazane przez 71% respondentów, podczas gdy góry wybrało 29%. Mniejsza różnica pojawia się w przypadku otoczenia – 60% badanych preferuje wypoczynek poza miastem, a 40% wybiera miejskie kierunki.

Istotnym elementem udanego wypoczynku jest również spokój. 74% respondentów woli miejsca ciche, w których ograniczony jest kontakt z przypadkowymi osobami. Tylko 26% badanych szuka podczas urlopu przede wszystkim miejsc pełnych rozrywki. 77% spędza wakacje wyłącznie z bliskimi, a 58% preferuje spokojne wieczory.

Wśród czynników, które mogą zepsuć urlop, najczęściej wymieniane są zachowania innych turystów. Hałas i głośne zachowanie wskazało 54% respondentów, natomiast 40% narzeka na tłok i kolejki. Dla 27% problemem są wysokie ceny w lokalach, a 23% badanych jako przeszkodę wskazuje złą pogodę. – Największym wrogiem udanego urlopu nie jest dziś brak Wi-Fi ani nawet deszcz. Jest nim drugi turysta. Hałas, tłok i kolejki pokazują, że wakacyjny komfort jest w dużej mierze komfortem społecznym. Chcemy odpoczywać nie tylko od pracy, ale też od nadmiaru innych ludzi – wyjaśnia Inga Domagała.

Na podstawie odpowiedzi uczestników PBS wyróżnił cztery główne profile urlopowiczów. Największą grupę stanowią „Samodzielni odkrywcy” obejmujący 43% badanych. Są to osoby, które samodzielnie organizują czas, chętnie opuszczają miejsce noclegu i cenią spokojne otoczenie. „Towarzyscy eksploratorzy” to 21% respondentów. Ta grupa częściej wybiera wydarzenia, lokale i inne formy spędzania czasu wśród ludzi. Kolejne 19% stanowią „Spokojni w naturze” preferujący wolniejsze tempo i kontakt z przyrodą. Najmniejszą grupę, liczącą 17%, tworzą „Miłośnicy all inclusive i relaksu”, którzy stawiają na wygodę, gotową obsługę i ograniczenie konieczności samodzielnego organizowania wypoczynku.

Wakacyjny wypoczynek wpływa również na codzienne nawyki. 48% respondentów przyznaje, że podczas urlopu częściej sięga po słodycze lub lody. Taki sam odsetek deklaruje, że wydaje więcej pieniędzy, niż wcześniej zakładał. 24% badanych zwiększa spożycie alkoholu, choć większość, czyli 55%, wybiera wyłącznie napoje bezalkoholowe. 27% respondentów przyznaje się do kupowania niepotrzebnych pamiątek, natomiast 22% rezygnuje ze zwiedzania na rzecz odpoczynku i spędzania czasu bez większej aktywności.

Podczas urlopu Polacy nie rezygnują również z wielu codziennych udogodnień. Najtrudniej byłoby im obyć się bez karty płatniczej, którą wskazało 69% badanych, oraz gotówką, której potrzebę deklaruje 62%. Dostęp do internetu jest ważny dla 59% respondentów. Ze smartfona trudno zrezygnować 39% osób, z mediów społecznościowych 30%, z papierowej książki 31%, a z czytnika e-booków 17%.

Tylko dla części pracowników urlop oznacza świadome odcięcie się od spraw zawodowych. 36% osób zatrudnionych na etacie lub na podstawie umów cywilnoprawnych deklaruje, że podczas urlopu nie odbiera telefonów ani wiadomości służbowych. Wśród przedsiębiorców odsetek ten wynosi 37%. Jednocześnie jedynie 4% respondentów wskazuje kontakt ze strony firmy jako czynnik, który rzeczywiście zakłóca ich wypoczynek.

Idealnym kierunkiem dla „Samodzielnych odkrywców” i osób ceniących spokój z dala od utartych szlaków może okazać się pogranicze polsko-czeskie. To region wręcz stworzony do niespiesznego zwiedzania, poznawania lokalnych ciekawostek i wypoczynku bez uciążliwych tłumów. Jeśli szukasz inspiracji i doskonałego miejsca na swoją bazę wypadową, zachęcamy do lektury naszych artykułów.

31 nowych oznaczeń pomoże turystom odkrywać Cieszyn i Czeski Cieszyn

Nowy park w Ostrawie ma zatrzymywać wodę i chłodzić okolicę

Ustroń upamiętnił twórców słynnych piramid

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Pracownik powinien wykorzystać dni wolne z poprzedniego roku najpóźniej do 30 września, a pracodawca odpowiada za dopilnowanie tego terminu.

Wrzesień to ostatni miesiąc na rozpoczęcie zaległego urlopu wypoczynkowego za poprzedni rok. Pracodawca ma obowiązek dopilnować, aby pracownik wykorzystał te dni w ustawowym terminie. Nie oznacza to jednak, że w każdej sytuacji może samodzielnie zdecydować, kiedy pracownik pójdzie na urlop.

Zgodnie z Kodeksem pracy urlop wypoczynkowy powinien być wykorzystany w roku, w którym pracownik nabył do niego prawo. Termin urlopu ustala się z uwzględnieniem zarówno potrzeb pracownika, jak i organizacji pracy w firmie. W przypadku urlopu zaległego przepisy przewidują możliwość przesunięcia go na kolejny rok. Powinien on zostać udzielony najpóźniej do 30 września, przy czym termin zostaje zachowany, jeśli urlop rozpocznie się właśnie tego dnia.

Za prawidłowe udzielanie urlopu odpowiada pracodawca. Niedopełnienie obowiązków w tym zakresie może skutkować grzywną sięgającą 30 tys. zł. Jednocześnie przekroczenie 30 września nie oznacza automatycznie utraty prawa do niewykorzystanych dni. Roszczenie o udzielenie urlopu co do zasady przedawnia się po trzech latach. – Niewykorzystany w terminie urlop wypoczynkowy powoduje rozpoczęcie biegu trzyletniego okresu przedawnienia prawa do urlopu. Po jego upływie, zgodnie z art. 291 § 1 Kodeksu pracy, roszczenie wygasa. W praktyce oznacza to, że zaległe dni wolne przepadają, jeśli pracownik nie zdecyduje się ich wykorzystać w wymienionym wyżej terminie. Przepisy nie przewidują możliwości ich odzyskania, kumulowania przez kolejne lata ani przeliczenia na jakąkolwiek formę świadczenia w trakcie trwania zatrudnienia. Wyjątki dotyczą jedynie sytuacji szczególnych, np. siły wyższej lub urlopu wychowawczego – tłumaczy Dominik Konieczny, General Counsel w Gi Group Holding.

Wątpliwości może budzić sytuacja, w której pracownik nie zamierza wykorzystać zaległego urlopu. Orzecznictwo Sądu Najwyższego dopuszcza możliwość zobowiązania pracownika do wykorzystania zaległego urlopu bez jego zgody. Takie stanowisko SN przedstawił m.in. w wyrokach z 2 września 2003 r. i 7 maja 2008 r. Inaczej kwestię tę ocenia departament prawny Głównego Inspektoratu Pracy. Według jego stanowiska pracodawca może zobowiązać pracownika do wykorzystania zaległego urlopu w ustawowym terminie, ale nie może jednostronnie wskazać konkretnego terminu wypoczynku. – W praktyce oznacza to, że zaległego urlopu nie można odkładać bez końca, natomiast nie ma jednolitego stanowiska co do tego, czy pracodawca może sam zdecydować o konkretnym terminie wolnych dni. W okresie wypowiedzenia sytuacja jest jasna – pracodawca może skierować pracownika na urlop bez wcześniejszego uzgadniania terminu – wskazuje Dominik Konieczny.

Możliwa jest również sytuacja odwrotna. Pracownik chce wykorzystać zaległe dni, jednak pracodawca nie akceptuje proponowanego terminu z powodu braków kadrowych, dużej liczby obowiązków czy konieczności zakończenia ważnego projektu. Odmowa może być uzasadniona potrzebami firmy, szczególnie jeśli nieobecność konkretnej osoby poważnie zakłóciłaby pracę. Nie oznacza to jednak, że pracodawca może przesuwać urlop w nieskończoność. Co do zasady zaległe dni powinny zostać udzielone najpóźniej do 30 września. – Jeśli pracownik kilkukrotnie próbuje zaplanować zaległy urlop i za każdym razem proponowany termin jest przesuwany, warto wyjaśnić, z czego to wynika i kiedy skorzystanie z wolnego będzie możliwe. Potrzeby firmy mogą uzasadniać przesunięcie terminu, ale nie zwalniają pracodawcy z obowiązku udzielenia zaległego urlopu w terminie przewidzianym przepisami – podkreśla Monika Piądło, Regional Manager w Grafton Recruitment.

W przypadku problemów z uzgodnieniem terminu warto składać wnioski urlopowe w sposób umożliwiający późniejsze potwierdzenie ich złożenia, np. za pośrednictwem firmowego systemu lub poczty elektronicznej.

Pracownik nie może w trakcie zatrudnienia zrezygnować z urlopu w zamian za pieniądze. Ekwiwalent za niewykorzystane dni urlopowe przysługuje co do zasady dopiero w związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy, jeśli urlop nie został wcześniej wykorzystany. – Urlop ma być realną przerwą od pracy przeznaczoną na odpoczynek, dlatego w trakcie zatrudnienia nie można zastąpić go dodatkowym świadczeniem. Pracownik nie może zrzec się prawa do wypoczynku, a pracodawca nie może zaproponować świadczenia finansowego w zamian za rezygnację z wolnych dni – wyjaśnia Agnieszka Żak, Dyrektor ds. kluczowych klientów w Gi Group. Zasada ta dotyczy zarówno urlopu za bieżący rok, jak i zaległych dni z poprzednich lat. Dopiero przy zakończeniu zatrudnienia pracodawca ustala liczbę niewykorzystanych dni i na tej podstawie wylicza należny ekwiwalent.

Odkładanie urlopu może mieć konsekwencje zarówno dla pracownika, jak i pracodawcy. Kumulowanie niewykorzystanych dni utrudnia późniejsze planowanie pracy, a brak regularnego odpoczynku może prowadzić do przemęczenia i spadku efektywności. – Zaległe urlopy warto traktować jako sygnał, że sposób planowania pracy wymaga większej uwagi. Jeśli dłuższa nieobecność pracownika staje się problemem, warto przyjrzeć się nie tylko terminom urlopów, ale również podziałowi obowiązków i zapewnieniu zastępstw – radzi Karolina Popiel, Partner w Wyser Executive Search. Jak dodaje, problem może być szczególnie widoczny w przypadku menedżerów i kluczowych specjalistów. Jeśli ich dłuższa nieobecność znacząco utrudnia funkcjonowanie zespołu, może to wskazywać na zbyt duże skupienie odpowiedzialności na jednej osobie.

Samo wykorzystanie urlopu nie zawsze oznacza jednak pełne odcięcie się od obowiązków zawodowych. Z badania Gi Group Holding przeprowadzonego w lipcu wynika, że tylko 24,8% respondentów w czasie urlopu w ogóle nie myśli o pracy. Z kolei 35,3% przyznaje, że robi to często lub cały czas, z czego 10% badanych deklaruje, że w ogóle nie potrafi odciąć się od spraw zawodowych. Największa grupa, 39,9%, myśli o pracy podczas urlopu sporadycznie.

Czytaj także: Powrót z urlopu bez stresu. Firmy mogą pomóc uniknąć lawiny zaległości

fot. unsplash.com
oprac. /kp/

Czy na trasie Wodzisław Śląski – Chałupki będzie mogło kursować więcej pociągów? Pomóc ma w tym odbudowa mijanki w Czyżowicach.

Polskie Linie Kolejowe odbudują mijankę w Czyżowicach na linii kolejowej nr 158. Inwestycja ma zwiększyć przepustowość jednotorowego odcinka między Wodzisławiem Śląskim a Chałupkami i umożliwić sprawniejsze prowadzenie ruchu pociągów na trasie łączącej Polskę z Czechami. Wartość podpisanej umowy wynosi 31 mln zł netto.

W ramach inwestycji w Czyżowicach powstanie drugi tor o długości 750 m. Zostanie on wyposażony w sieć trakcyjną, rozjazdy i urządzenia sterowania ruchem kolejowym. Dzięki odbudowie mijanki pociągi będą mogły mijać się na jednotorowym odcinku linii kolejowej Rybnik Towarowy – Chałupki między Wodzisławiem Śląskim a stacją graniczną.

Jak tłumaczą Polskie Linie Kolejowe, obecny układ torowy ogranicza możliwości prowadzenia ruchu na tej trasie. Odbudowa mijanki ma zlikwidować jedno z wąskich gardeł i zwiększyć przepustowość najbardziej obciążonego ruchem odcinka. W efekcie przewoźnicy będą mogli sprawniej organizować przejazdy i w przyszłości uruchamiać dodatkowe połączenia.

Inwestycja ma znaczenie zarówno dla przewozów pasażerskich, jak i towarowych. Linia kolejowa nr 158 stanowi część połączenia kolejowego między Polską a Czechami, dlatego zwiększenie jej przepustowości może usprawnić ruch na trasie w kierunku Chałupek i przejścia granicznego z Czechami.

Umowę na realizację zadania Polskie Linie Kolejowe podpisały z firmą KZA Katowice. Prace pod nazwą „Budowa mijanki Czyżowice na linii kolejowej nr 158” zostaną przeprowadzone w formule „projektuj i buduj”. Wartość inwestycji wynosi 31 mln zł netto, czyli 38 mln zł brutto. Zadanie jest finansowane ze środków budżetowych.

Zakończenie prac planowane jest w IV kwartale 2028 r.

Lepsze skomunikowanie na pograniczu polsko-czeskim to dobra wiadomość także dla turystów. Zanim nowe pociągi wyjadą na trasę, już teraz warto zaplanować swoje nadchodzące wycieczki. Zachęcamy do lektury artykułów o turystyce w regionie na naszym portalu, gdzie regularnie podpowiadamy, jakie lokalne atrakcje warto odkryć i jak najciekawiej spędzić czas w regionie.

31 nowych oznaczeń pomoże turystom odkrywać Cieszyn i Czeski Cieszyn

Nowy park w Ostrawie ma zatrzymywać wodę i chłodzić okolicę

Kraj morawsko-śląski zachęca do odkrywania regionu przez smaki i zabytki

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Sposób rozliczenia zależy od tego, czy o czas wolny wnioskuje pracownik, czy udziela go pracodawca.

Pracownik może otrzymać czas wolny w zamian za przepracowane godziny nadliczbowe. Sposób rozliczenia zależy jednak od tego, czy o udzielenie wolnego wystąpił pracownik, czy decyzję w tej sprawie podjął pracodawca. Państwowa Inspekcja Pracy przypomina, że w drugim przypadku pracownikowi przysługuje korzystniejszy przelicznik.

Zgodnie z Kodeksem pracy pracodawca może udzielić czasu wolnego za nadgodziny na wniosek pracownika złożony w formie papierowej lub elektronicznej. W takiej sytuacji czas wolny jest udzielany w takim samym wymiarze, w jakim pracownik przepracował nadgodziny. Oznacza to, że za jedną godzinę pracy nadliczbowej przysługuje jedna godzina czasu wolnego.

Inaczej wygląda rozliczenie, gdy czas wolny za nadgodziny jest udzielany z inicjatywy pracodawcy. Wówczas pracodawca powinien udzielić go najpóźniej do końca okresu rozliczeniowego w wymiarze o połowę wyższym od liczby przepracowanych godzin nadliczbowych. Obowiązuje więc przelicznik 1:1,5. Jednocześnie udzielenie czasu wolnego nie może spowodować obniżenia wynagrodzenia należnego pracownikowi za pełny miesięczny wymiar czasu pracy.

PIP zwraca uwagę, że przy rozliczaniu nadgodzin istotne jest prawidłowe ustalenie, jaką liczbę godzin nadliczbowych rekompensuje udzielony czas wolny. Aby obliczyć tę wartość przy przeliczniku 1:1,5, liczbę udzielonych godzin wolnych należy podzielić przez 1,5.

Przykładowo: jeśli pracownik przepracował 12 godzin nadliczbowych, a czas wolny został udzielony z inicjatywy pracodawcy, powinien otrzymać 18 godzin wolnego. Jeżeli pracodawca udzieliłby jedynie 12 godzin czasu wolnego, odpowiadałoby to prawidłowej rekompensacie za 8 godzin nadliczbowych. Za pozostałe 4 godziny pracownikowi przysługuje normalne wynagrodzenie wraz z dodatkiem za pracę w godzinach nadliczbowych.

Zasady te oznaczają, że wniosek pracownika o udzielenie czasu wolnego za nadgodziny wiąże się z mniej korzystnym przelicznikiem niż w przypadku, gdy czas wolny przyznaje pracodawca z własnej inicjatywy.

fot. unsplash.com
oprac. /kp/

Bezpieczeństwo dostaw leków i sprzętu medycznego, cyfryzacja, Ai oraz rozwój krajowej produkcji będą jednymi z tematów 5. edycji Health Business Innovations.

16 i 17 września w Hotelu Diament w Zabrzu odbędzie się piąta edycja kongresu Health Business Innovations. Wydarzenie poświęcone będzie najważniejszym wyzwaniom i kierunkom rozwoju rynku ochrony zdrowia w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem bezpieczeństwa medycznego, stabilności dostaw i odporności systemu na sytuacje kryzysowe.

Tegoroczny kongres odbędzie się pod hasłem „Bezpieczeństwo medyczne państwa wobec ryzyka przerw w dostawach leków i sprzętu”. W wydarzeniu ma wziąć udział ok. 150 prezesów, członków zarządów, właścicieli i dyrektorów przedsiębiorstw, szpitali i podmiotów prywatnej opieki medycznej. Wśród uczestników znajdą się również przedstawiciele przychodni, aptek oraz firm działających w sektorze medycznym i okołomedycznym.

Health Business Innovations 2026 będzie okazją do wymiany doświadczeń między przedstawicielami biznesu, placówek medycznych i sektora technologicznego. Program obejmuje panele dyskusyjne z udziałem ekspertów z całej Polski, indywidualne rozmowy i spotkania oraz wieczorny networking. Jednym z elementów wydarzenia będzie także prezentacja innowacyjnych produktów i usług związanych z rynkiem zdrowia.

Jednym z głównych tematów kongresu będzie bezpieczeństwo systemu ochrony zdrowia w obliczu zakłóceń globalnych łańcuchów dostaw. Uczestnicy będą rozmawiać m.in. o współpracy dostawców ze szpitalami i przychodniami, bezpieczeństwie lekowym oraz możliwościach rozwoju polskiego sektora farmaceutycznego i biotechnologicznego. Poruszona zostanie również kwestia krajowej produkcji sprzętu i oprogramowania dla rynku zdrowia oraz zwiększania udziału polskich producentów w dostawach dla sektora medycznego w Polsce i Europie.

W programie ponadto będą zagadnienia związane z medycyną ratunkową i taktyczną, cyfryzacją ochrony zdrowia, sztuczną inteligencją, e-Zdrowiem i cyberbezpieczeństwem. Dyskusje obejmą również wdrażanie wymogów związanych z dyrektywą NIS2, a także możliwości wykorzystania robotyzacji i automatyzacji w celu zwiększania efektywności usług medycznych.

Organizatorzy zaplanowali też rozmowy dotyczące nowych modeli biznesowych na rynku zdrowia. Przedmiotem dyskusji będą m.in. innowacje, startupy, procesy fuzji i przejęć na rynku prywatnej medycyny oraz konsolidacja szpitali publicznych.

Celem kongresu jest przede wszystkim wymiana praktycznej wiedzy i doświadczeń oraz nawiązywanie relacji między przedstawicielami sektora medycznego i biznesu. Organizatorzy zakładają również wypracowanie rekomendacji dla decydentów dotyczących rozwoju krajowego potencjału medycznego, produkcji wyrobów medycznych oraz wzmacniania bezpieczeństwa zdrowotnego Polski i Europy.

Szczegółowy program wydarzenia dostępny jest na stronie internetowej healthbusiness.pl/program. Rejestracja na kongres prowadzona jest za pośrednictwem strony organizatora.

fot. HBI 2025
oprac. /kp/

Program „Aktywny Rodzic” od października 2024 r. objął już 1,22 mln dzieci. Rodzice złożyli 1,20 mln wniosków, a ZUS wypłacił dotąd ponad 10,8 mld zł.

Początek września to dla wielu rodzin czas podejmowania decyzji dotyczących opieki nad najmłodszymi dziećmi i powrotu rodziców do pracy. Jedną z form wsparcia jest program „Aktywny Rodzic”, z którego od początku jego funkcjonowania skorzystało już 1,22 mln dzieci. Największą popularnością zarówno w kraju, jak i w woj. śląskim cieszy się świadczenie „Aktywnie w żłobku”.

Program „Aktywny Rodzic” działa od 1 października 2024 r. Do końca lipca 2026 r. rodzice złożyli 1,20 mln wniosków dotyczących 1,22 mln dzieci. Najwięcej pism, bo 442 tys., dotyczyło świadczenia „Aktywnie w żłobku”. Objęły one 449,3 tys. dzieci. Drugim najczęściej wybieranym rozwiązaniem było „Aktywnie w domu”, na które złożono 387,8 tys. wniosków dotyczących 395,4 tys. dzieci. Z kolei świadczenie „Aktywni rodzice w pracy” objęło 379,2 tys. dzieci na podstawie 371,9 tys. wniosków.

Zainteresowanie programem utrzymuje się również w kolejnych miesiącach. Tylko w lipcu do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło 36,9 tys. wniosków dotyczących 37,6 tys. dzieci.

Od uruchomienia programu do końca lipca ZUS zrealizował 8,74 mln wypłat. Łączna wartość przekazanego rodzinom wsparcia przekroczyła 10,8 mld zł. W samym lipcu wypłacono 477,1 tys. świadczeń na łączną kwotę 588,2 mln zł.

Największa część lipcowych wypłat przypadła na świadczenie „Aktywnie w żłobku”. ZUS przekazał w ramach tego rozwiązania 217,2 tys. świadczeń o wartości 321,5 mln zł. „Aktywni rodzice w pracy” oznaczało 116,7 tys. wypłat na kwotę 196,4 mln zł, natomiast „Aktywnie w domu” obejmowało 143,2 tys. świadczeń o łącznej wartości 70,3 mln zł.

Także w woj. śląskim największą popularnością cieszy się świadczenie „Aktywnie w żłobku”. W lipcu wypłacono ponad 21 tys. takich świadczeń. Od stycznia do lipca 2026 r. rodzice w regionie otrzymali w ramach tego świadczenia ponad 204 mln zł. Drugim najczęściej wypłacanym w lipcu świadczeniem było „Aktywnie w domu” – ZUS przekazał rodzicom ponad 14,1 tys. takich świadczeń. Łączna wartość wypłat w ramach tego rozwiązania w regionie od stycznia do lipca wyniosła 47,57 mln zł. W przypadku świadczenia „Aktywni rodzice w pracy” w lipcu wypłaty objęły 13,6 tys. dzieci. W ciągu pierwszych siedmiu miesięcy 2026 r. ZUS przekazał w woj. śląskim w ramach tego świadczenia blisko 143 mln zł.

Program skierowany jest do rodziców i opiekunów dzieci do trzeciego roku życia i obejmuje trzy rodzaje świadczeń. „Aktywnie w żłobku” przeznaczone jest dla rodziców dzieci uczęszczających do żłobka, klubu dziecięcego lub pozostających pod opieką dziennego opiekuna. Wsparcie wynosi do 1500 zł miesięcznie, a w przypadku dziecka z odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności może sięgać 1900 zł.

Świadczenie „Aktywni rodzice w pracy” jest przeznaczone dla aktywnych zawodowo rodziców dzieci w wieku od 12. do 35. miesiąca życia. Podstawowa wysokość wsparcia również wynosi 1500 zł miesięcznie, a dla dzieci z odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności może zostać zwiększona do 1900 zł.

Trzecia forma pomocy, czyli „Aktywnie w domu”, wynosi 500 zł miesięcznie i obejmuje dzieci w wieku od 12. do 35. miesiąca życia. Świadczenie zastąpiło funkcjonujący wcześniej rodzinny kapitał opiekuńczy.

Na jedno dziecko za dany miesiąc można otrzymać tylko jedno świadczenie z programu. Jeśli sytuacja zawodowa rodziców lub sposób sprawowania opieki nad dzieckiem się zmieni, możliwa jest zmiana formy wsparcia na kolejne miesiące.

Wnioski o świadczenia z programu „Aktywny Rodzic” można składać wyłącznie elektronicznie za pośrednictwem portalu eZUS, aplikacji mZUS, portalu Emp@tia lub bankowości elektronicznej.

Czytaj także: Tata w pracy i w domu. Rynek pracy dostosowuje się do nowej rzeczywistości

fot. magnific.com
oprac. /kp/

40% aktualnych ofert pracy zakładało możliwość rozpoczęcia zatrudnienia „od zaraz”. Najwięcej takich ogłoszeń dotyczyło budownictwa, produkcji, handlu i TSL.

Firmy coraz częściej szukają pracowników, którzy mogą rozpocząć pracę w krótkim czasie. Analiza ponad 122,1 tys. aktualnych ofert pracy przeprowadzona przez Grupę Progres pokazuje, że 40% ogłoszeń dotyczyło zatrudnienia „od zaraz”.

Presja na szybkie uzupełnianie kadr jest szczególnie widoczna w branżach, w których liczba potrzebnych pracowników zmienia się wraz z sezonem, liczbą realizowanych zleceń lub skalą prowadzonych projektów. Największe zapotrzebowanie na osoby dostępne w krótkim terminie występuje w budownictwie, produkcji, handlu i sektorze TSL. Wysoki udział ofert z możliwością szybkiego rozpoczęcia pracy odnotowano również w hotelarstwie i gastronomii, transporcie oraz usługach związanych ze sprzątaniem.

Oferty „od zaraz” można znaleźć także m.in. w ochronie, rolnictwie i ogrodnictwie, fryzjerstwie i kosmetyce, edukacji, obsłudze klienta, mechanice i lakiernictwie, opiece oraz administracji. Znacznie rzadziej tego rodzaju ogłoszenia pojawiały się natomiast w marketingu i PR, finansach, księgowości, bankowości i ubezpieczeniach, energetyce, HR, nieruchomościach oraz IT i telekomunikacji.

– W przypadku części stanowisk pracodawcy nie mają już komfortu prowadzenia rekrutacji w tradycyjnym tempie. Jeżeli brakuje ludzi na produkcji, magazynie czy budowie, każda kolejna doba bez obsady oznacza realne ograniczenie możliwości realizacji zleceń. Dlatego coraz większego znaczenia nabiera nie tylko samo znalezienie kandydata, ale możliwość określenia, kiedy rzeczywiście może on rozpocząć pracę. W praktyce „dostępny od zaraz” staje się dla wielu firm konkretną wartością, podobnie jak doświadczenie czy posiadane uprawnienia – podkreśla Łukasz Przesmycki, Dyrektor Regionu w Grupie Progres.

Szybka rekrutacja nie zawsze jest jednak możliwa. Szczególnie trudne pozostaje znalezienie w krótkim czasie osób posiadających konkretne kwalifikacje techniczne i wymagane uprawnienia. Dotyczy to m.in. operatorów wózków widłowych, spawaczy, kierowców i specjalistów technicznych. – Sama deklaracja „możemy zatrudnić od zaraz” nie rozwiązuje problemu, jeśli na rynku nie ma wystarczającej liczby osób z wymaganymi kwalifikacjami. Dlatego firmy coraz częściej muszą odpowiedzieć sobie na pytanie, które kompetencje rzeczywiście są niezbędne pierwszego dnia, a których można nauczyć już po rozpoczęciu pracy. To przesuwa ciężar z poszukiwania idealnego kandydata na budowanie procesu, który pozwala stosunkowo szybko przygotować odpowiednią osobę do wykonywania konkretnych zadań – dodaje ekspert.

W wielu przedsiębiorstwach działają wewnętrzne systemy szkoleniowe, dzięki którym nowy pracownik może zostać przygotowany do wykonywania określonych zadań już po zatrudnieniu. Takie podejście pozwala pracodawcom zwracać większą uwagę na zdolność szybkiego uczenia się, przestrzegania procedur i dostosowywania się do nowych zadań, zamiast oczekiwać od kandydatów pełnego zestawu kompetencji jeszcze przed rozpoczęciem pracy. W przypadku stanowisk technicznych nadal istotne pozostają jednak wykształcenie kierunkowe, ukończone kursy, umiejętność obsługi maszyn czy znajomość rysunku technicznego. Na stanowiskach biurowych znaczenie mają natomiast m.in. znajomość pakietu Office i języka angielskiego.

Z danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika jednocześnie, że znalezienie odpowiedniej pracy może być dla kandydatów znacznie bardziej czasochłonne. W pierwszym kwartale 2026 r. osoby bezrobotne aktywnie poszukiwały zatrudnienia średnio przez 8,5 miesiąca. Najkrócej pracy szukały osoby w wieku 15–19 lat – przeciętnie 5,7 miesiąca. W grupie 20–24 lata było to 7,6 miesiąca, a wśród osób w wieku 25–29 lat – 8,7 miesiąca.

Najdłużej na znalezienie zatrudnienia czekały osoby w wieku 45–54 lata – średnio 9,9 miesiąca. W grupie 30–34 lata przeciętny czas poszukiwania pracy wynosił 9,6 miesiąca, a wśród osób w wieku 55–74 lata – 9,5 miesiąca. Osoby w wieku 35–44 lat aktywnie poszukiwały pracy średnio przez 7,5 miesiąca.

– Rynek coraz wyraźniej pokazuje, że szybkość rekrutacji nie jest wartością samą w sobie. Liczy się to, czy za szybkością idzie właściwe dopasowanie człowieka do stanowiska. Zbyt długie oczekiwanie na kandydata może kosztować firmę utracone zamówienia lub przeciążenie obecnego zespołu, ale równie kosztowne może być zatrudnienie osoby przypadkowej tylko dlatego, że była dostępna następnego dnia. Dlatego skuteczna rekrutacja „na już” wymaga przede wszystkim dobrego rozpoznania, które wymagania są rzeczywiście krytyczne, a gdzie pracodawca może pozwolić sobie na wdrożenie i rozwój kompetencji już po rozpoczęciu pracy – podsumowuje Łukasz Przesmycki.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

PKP Intercity z okazji swojego 25-lecia obniży od 1 do 3 września ceny biletów na krajowe połączenia.

PKP Intercity przygotowało promocję z okazji 25. rocznicy działalności. Od 1 do 3 września pasażerowie będą mogli kupić bilety jednorazowe na krajowe połączenia przewoźnika z rabatem wynoszącym co najmniej 35%.

Tańsze bilety będą dostępne w przedsprzedaży od 1 do 3 września. W przypadku pociągów kategorii IC i TLK promocja obejmie podróże realizowane do 3 października. Dłużej, bo do 24 października, będzie można wykorzystać promocyjne bilety na przejazdy pociągami EIC i EIP, czyli składami Pendolino.

Promocja dotyczy połączeń realizowanych na terenie Polski. Bilety w obniżonych cenach będzie można kupić zarówno w kasach na dworcach, jak i za pośrednictwem zdalnych kanałów sprzedaży, w tym aplikacji mobilnej przewoźnika.

Nie wszystkie rodzaje przejazdów zostały objęte akcją. Promocja nie dotyczy wagonów sypialnych i kuszetek ani historycznego składu Nieśpieszny.

PKP Intercity zostało powołane 1 września 2001 r. i jest największym w Polsce przewoźnikiem międzyregionalnym. Spółka zapewnia połączenia między dużymi miastami oraz popularnymi miejscowościami turystycznymi w kraju, a także obsługuje połączenia międzynarodowe. W ofercie przewoźnika znajdują się cztery kategorie pociągów. TLK (Twoje Linie Kolejowe) i IC (Intercity) to połączenia ekonomiczne, natomiast EIC (Express Intercity) i EIP (Express Intercity Premium) należą do kategorii połączeń ekspresowych.

Promocyjne ceny biletów mogą być również dobrą okazją do odkrywania miast położonych na polsko-czeskim pograniczu.  Na naszym portalu regularnie publikujemy informacje o miejscach wartych odwiedzenia, wydarzeniach, atrakcjach i pomysłach na wycieczki.

Ponad 5 tys. osób odwiedziło Beskidzkie Centrum Narciarstwa im. Adama Małysza w Wiśle

Żorek Olimpijczyk dołączył do miejskiego Szlaku Żorka

Rośnie popularność małych miejscowości. Turyści szukają spokoju i oszczędności

fot. arch. red.
oprac. /kp/

W czterech z dziewięciu przypadków przedsiębiorcy otrzymali potwierdzenie, że przedstawiony przez nich sposób zatrudnienia jest zgodny z prawem.

Od wejścia w życie reformy Państwowej Inspekcji Pracy przedsiębiorcy mogą zwracać się do Głównego Inspektora Pracy o indywidualną interpretację dotyczącą prawidłowości wyboru cywilnoprawnej formy zatrudnienia. Do 25 sierpnia wydano dziewięć takich interpretacji. W czterech przypadkach stanowisko przedsiębiorców uznano za zgodne z prawem.

Nowe rozwiązanie obowiązuje od 8 lipca. W ramach reformy Główny Inspektor Pracy może – na wniosek uprawnionego podmiotu – ocenić, czy wybór umowy cywilnoprawnej zamiast umowy o pracę jest zgodny z przepisami. Interpretacja może dotyczyć zarówno już obowiązujących umów, jak i współpracy, która dopiero jest planowana.

Jak przekazała Państwowa Inspekcja Pracy, do 25 sierpnia Główny Inspektor Pracy Janusz Krasoń wydał dziewięć indywidualnych interpretacji. Większość wniosków dotyczyła przyszłych umów, które nie zostały jeszcze zawarte. W czterech sprawach stanowisko przedstawione przez przedsiębiorców zostało uznane za prawidłowe.

Interpretacja opiera się na informacjach przedstawionych przez wnioskodawcę. Jeżeli potwierdza ona prawidłowość zastosowania umowy cywilnoprawnej, jej ustalenia wiążą inspektorów pracy podczas kontroli. Ochrona ta obowiązuje jednak tylko wtedy, gdy rzeczywiste warunki współpracy odpowiadają okolicznościom opisanym we wniosku.

Samo złożenie wniosku o interpretację nie oznacza automatycznego wszczęcia kontroli. PIP może jednak sprawdzić sposób wykonywania umowy, m.in. w związku ze skargą zleceniobiorcy, analizą ryzyka lub informacjami wskazującymi na możliwość nieprawidłowego stosowania umowy cywilnoprawnej. W przypadku kontroli inspektorzy porównują rzeczywiste warunki współpracy z opisem przedstawionym we wniosku. Jeżeli okaże się, że stan faktyczny jest inny, a sposób wykonywania obowiązków wskazuje w rzeczywistości na istnienie stosunku pracy, inspektor może zastosować przewidziane prawem środki w celu potwierdzenia pracowniczego charakteru zatrudnienia.

Interpretacje mają charakter indywidualny. Oznacza to, że nie stanowią automatycznej ochrony dla innych przedsiębiorców działających w tej samej branży lub korzystających z podobnych umów.

O wydanie interpretacji może wystąpić podmiot stosujący umowy cywilnoprawne. We wniosku powinien szczegółowo przedstawić sposób organizacji współpracy i własne stanowisko dotyczące prawidłowości zastosowanej formy zatrudnienia. Istotne są nie tylko zapisy samej umowy, ale również faktyczne warunki jej wykonywania. PIP zwraca uwagę, że opis powinien obejmować m.in. zasady podporządkowania osoby wykonującej zlecenie, sposób organizowania jej pracy, rozliczanie efektów oraz możliwość powierzenia wykonania obowiązków innej osobie.

Reforma Państwowej Inspekcji Pracy rozszerzyła również uprawnienia inspektorów w zakresie kwestionowania pozornych umów cywilnoprawnych i kontraktów B2B. Od 8 lipca do 13 sierpnia do PIP wpłynęło 690 skarg i wniosków dotyczących nieprawidłowego wyboru cywilnoprawnej formy zatrudnienia.

Czytaj także: PIP wydał już 121 poleceń potwierdzenia zatrudnienia na podstawie umowy o pracę

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Największym problemem okazuje się brak praktycznej wiedzy dotyczącej finansów, prawa i spraw urzędowych.

Dla wielu osób wejście na rynek pracy oznacza zderzenie z sytuacjami, których nie poznali w czasie edukacji. Z badania InterviewMe wynika, że blisko 6 na 10 Polaków uważa, że szkoła nie przygotowała ich odpowiednio do rozpoczęcia życia zawodowego. Najczęściej wskazywanym brakiem są praktyczne informacje dotyczące finansów, prawa i spraw urzędowych.

Respondenci zostali zapytani o to, czy szkoła przygotowała ich do wejścia na rynek pracy. 31% odpowiedziało, że raczej nie, a 28% – zdecydowanie nie. Pozytywnie swoje przygotowanie oceniło 35% badanych, z czego 13% uznało je za zdecydowanie dobre, a 22% za raczej dobre. 6% ankietowanych nie potrafiło jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie.

Jednym z głównych problemów wskazywanych przez uczestników badania jest brak wiedzy potrzebnej w codziennym życiu dorosłym. 48% respondentów wskazało na finanse, prawo i sprawy urzędowe. Chodzi m.in. o kwestie związane z podatkami, domowym budżetem, zawieraniem umów, prawami pracownika czy prowadzeniem własnej działalności. 36% badanych podkreśliło brak wiedzy i umiejętności związanych z planowaniem kariery i poszukiwaniem pracy. W tej grupie mieszczą się m.in. przygotowanie CV, poszukiwanie ofert zatrudnienia, przygotowanie do rozmowy kwalifikacyjnej czy negocjowanie wynagrodzenia. Kolejne 35% respondentów wskazało na umiejętności osobiste i odporność psychiczną. Mowa m.in. o radzeniu sobie ze stresem, zarządzaniu czasem i asertywności. 22% badanych zwróciło uwagę na komunikację i relacje zawodowe, a 19% na nowe technologie. Tylko 8% uczestników badania stwierdziło, że szkoła dobrze przygotowała ich do pracy i nie zauważyli u siebie istotnych braków.

Według badania rozpoczęcie pracy oznacza dla wielu osób konieczność zmiany przyzwyczajeń wyniesionych ze szkoły. 32% respondentów wskazało, że musiało zmienić swoje podejście do popełniania błędów. Taki sam odsetek badanych nauczył się większej samodzielności i odchodzenia od oczekiwania na szczegółowe instrukcje. 30% respondentów zaznaczyło konieczność skupienia się na praktycznym rozwiązywaniu problemów. Dla 29% wyzwaniem było przejście od samodzielnego wykonywania zadań do współpracy z innymi i proszenia o pomoc, z kolei 25% badanych musiało przełamać obawy związane z zadawaniem pytań i przyznawaniem się do niewiedzy. Jedynie 9% ankietowanych uznało, że po rozpoczęciu pracy nie musiało zmieniać żadnego z wymienionych nawyków.

Zdaniem Dominiki Kowalskiej, ekspertki kariery InterviewMe, CPRW, różnica między szkołą a środowiskiem zawodowym może być szczególnie widoczna w podejściu do błędów i niewiedzy. – Szkoła często wykształca w nas przekonanie, że najlepszy uczeń to ten, który zna odpowiedź i potrafi samodzielnie wykonać zadanie. Tymczasem w pracy równie ważna jest umiejętność powiedzenia: „Nie wiem, potrzebuję pomocy” albo „Popełniłem błąd, sprawdźmy, jak mogę go naprawić”. To nie oznaka braku kompetencji, tylko dojrzałości zawodowej. Ale jeśli przez lata przyzwyczajamy się do tego, że błąd oznacza karę, a proszenie o pomoc jest słabością, zmiana tego sposobu myślenia po przyjściu do firmy może być naprawdę dużym wyzwaniem. U części osób może też wzmacniać syndrom oszusta — czyli fałszywe przekonanie, że nie zapracowały wystarczająco mocno na swoje osiągnięcia i w każdej chwili ktoś może odkryć, że są za mało kompetentne. Tymczasem rynek pracy wymaga dziś nie tylko wiedzy i samodzielności, ale również gotowości do uczenia się, współpracy i reagowania na zmiany. Jeśli szkoła ma nas do tego dobrze przygotować, powinna dawać uczniom więcej przestrzeni na zadawanie pytań, popełnianie błędów i wspólne szukanie rozwiązań – zwraca uwagę ekspertka.

Według OECD młodzi ludzie potrzebują dziś nie tylko wiedzy przedmiotowej, ale również kompetencji związanych z planowaniem kariery, podejmowaniem decyzji, współpracą i poznawaniem realiów rynku pracy. Ważną rolę może odgrywać w tym doradztwo zawodowe oraz umożliwienie uczniom wcześniejszego kontaktu z pracodawcami i środowiskiem zawodowym. Na potrzebę lepszego dopasowania kompetencji do wymagań rynku pracy zwraca uwagę również Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Jednocześnie eksperci podkreślają, że nie istnieje jeden uniwersalny model kariery. Różne osoby mają odmienne predyspozycje, potrzeby i oczekiwania dotyczące pracy, dlatego edukacja powinna uwzględniać także indywidualne możliwości i zainteresowania uczniów.

To właśnie szkołę respondenci wskazują najczęściej jako instytucję, która powinna odpowiadać za przygotowanie młodych ludzi do życia zawodowego – 61% badanych uważa, że obowiązek ten powinien spoczywać na szkołach podstawowych, średnich i zawodowych. 33% wskazało uczelnie wyższe, a 29% rodziców i opiekunów. Pracodawców wskazało 16% respondentów. Z kolei 14% wymieniło instytucje publiczne związane z rynkiem pracy, takie jak urzędy pracy, Ochotnicze Hufce Pracy czy Państwowa Inspekcja Pracy. Jedynie 8% ankietowanych uznało, że młodzi ludzie powinni samodzielnie zdobywać wiedzę potrzebną do rozpoczęcia pracy.

Wyniki badania pokazują więc rozbieżność między oczekiwaniami a oceną rzeczywistości. Większość Polaków nie uważa, że szkoła odpowiednio przygotowała ich do rozpoczęcia życia zawodowego, ale jednocześnie to właśnie system edukacji postrzega jako główne miejsce, w którym takie przygotowanie powinno się odbywać. Przygotowanie do rynku pracy nie musi jednak oznaczać rezygnacji z tradycyjnej edukacji. Istotne może być uzupełnienie jej o większą liczbę praktycznych zajęć, kontaktów z pracodawcami, doradztwa zawodowego oraz możliwości rozwijania kompetencji przydatnych w codziennym życiu i pracy.

Czytaj także: Uczelnie nie nadążają za gospodarką? Rośnie luka między edukacją a rynkiem pracy

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Nawet 34,2 tys. europejskich szkół może do 2050 r. zmagać się z temperaturami przekraczającymi 30°C w czasie roku szkolnego.

Rosnące temperatury coraz mocniej wpływają na funkcjonowanie szkół. Według analiz ok. 16,6 tys. europejskich placówek doświadcza obecnie co najmniej jednego dnia w roku szkolnym, w którym temperatura przekracza 30°C. Jeśli utrzymają się obecne prognozy klimatyczne, do 2050 r. liczba takich szkół może wzrosnąć do ok. 34,2 tys. Tymczasem wysokie temperatury pogarszają warunki nauki i pracy.

Światowa Organizacja Zdrowia wskazuje, że Europa jest najszybciej ocieplającym się kontynentem, a tempo wzrostu temperatur jest tu około dwukrotnie wyższe od średniej globalnej. W 2024 r. fale upałów zakłóciły edukację ponad 900 tys. uczniów w Europie. W niektórych miejscach konieczne było zamykanie szkół, skracanie zajęć lub przenoszenie lekcji na zewnątrz. Przegrzane pomieszczenia mogą utrudniać koncentrację, przyswajanie informacji i aktywne uczestnictwo w zajęciach, a także powodować zmęczenie i pogorszenie samopoczucia.

Znaczenie temperatury w klasach potwierdzają badania naukowe. Metaanaliza obejmująca 18 badań przeprowadzonych przez naukowców z uniwersytetów w Danii i Chile wykazała, że obniżenie temperatury w klasie z 30 do 20°C może poprawić wykonywanie zadań przez uczniów nawet o ok. 20%. Z kolei analiza wyników ok. 10 mln amerykańskich uczniów przeprowadzona w ramach badania „Heat and Learning” wskazała, że w szkołach bez klimatyzacji wzrost średniej temperatury w roku szkolnym o 1°F, czyli ok. 0,56°C, wiązał się ze spadkiem wyników w nauce o ok. 1%.

Problem przegrzewania dotyczy zwłaszcza starszych budynków, które często projektowano przede wszystkim z myślą o utrzymaniu odpowiedniej temperatury zimą. – Dziś potrzebne jest podejście całoroczne: szkoła powinna ograniczać straty energii w sezonie grzewczym, ale także zapewniać odpowiednie warunki podczas coraz dłuższych okresów wysokich temperatur. Dlatego odporność na przegrzewanie warto uznać za jedno z podstawowych kryteriów oceny i modernizacji tych obiektów – podkreśla Małgorzata Jasińska, dyrektor zarządzająca Somfy na Europę Wschodnią.

Europejska Agencja Środowiska zwraca uwagę, że ponad 85% budynków istniejących obecnie w Europie nadal będzie użytkowanych w 2050 r. Jednocześnie ok. 75% europejskich zasobów budowlanych jest nieefektywnych energetycznie. Wzrost temperatur będzie powodował również większe zapotrzebowanie na chłodzenie pomieszczeń. Dlatego zdaniem ekspertów poprawa efektywności energetycznej powinna być łączona z przystosowaniem budynków do zmian klimatu i wykorzystywaniem pasywnych metod ograniczających ich nagrzewanie. – Klimatyzacja usuwa ciepło, które już dostało się do budynku. Warto jednak zacząć wcześniej – od ograniczenia jego napływu. W nowych obiektach można zadbać o to na etapie projektu, odpowiednio planując orientację budynku, przeszklenia i elementy zacieniające. W istniejących budynkach skutecznym rozwiązaniem mogą być zewnętrzne osłony przeciwsłoneczne, które zatrzymują promieniowanie jeszcze przed szybą. Połączenie ich z napędami, automatyką i czujnikami pozwala uruchomić ochronę, zanim wnętrza zdążą się nagrzać – wskazuje Małgorzata Jasińska.

Przykładem takiej modernizacji jest francuskie Poissy pod Paryżem, gdzie w ciągu trzech lat zmodernizowano 15 szkół. Zamontowano tam łącznie 616 zewnętrznych osłon przeciwsłonecznych typu ZIP wyposażonych w napędy. Według przedstawionych danych, gdy temperatura na zewnątrz sięgała 39°C, w klasach wyposażonych w nowe osłony utrzymywała się poniżej 27°C. Średnia temperatura w tych pomieszczeniach była nawet o 5,1°C niższa niż w klasach wyposażonych w starsze, ręcznie sterowane osłony. Zastosowane rozwiązanie miało również ograniczyć zużycie energii. W porównaniu ze scenariuszem, w którym podobny poziom temperatury byłby utrzymywany przy wykorzystaniu klimatyzacji, system zastosowany w Poissy pozwalał zaoszczędzić ok. 301 tys. kWh energii rocznie. Oszczędności związane z energią i utrzymaniem oszacowano na ok. 200 tys. euro rocznie, a przewidywany okres zwrotu inwestycji wynosił około czterech lat.

Takie rozwiązania mogą być wykorzystywane również w Polsce, choć sposób modernizacji powinien być dostosowany do konkretnego budynku. Znaczenie mają m.in. jego konstrukcja, orientacja względem stron świata, wielkość przeszkleń i sposób użytkowania pomieszczeń.

W Polsce trwa modernizacja energetyczna budynków edukacyjnych. Według danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska z 10 sierpnia podpisano umowy na projekty termomodernizacyjne obejmujące 500 placówek w całym kraju. Budżet programu finansowanego z Krajowego Planu Odbudowy zwiększono z 1,3 mld zł do ponad 1,78 mld zł. Kolejne 2 mld zł przeznaczono z Funduszu Modernizacyjnego na kompleksową modernizację szkół i przedszkoli. Według resortu oba źródła finansowania mają umożliwić modernizację łącznie ok. 1 tys. placówek edukacyjnych.

Czytaj także: Ekstremalne upały są coraz częstsze. Naukowcy apelują o szybsze działania

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Niższe ceny i mniejszy tłok sprzyjają wycieczkom po Polsce i turystycznym wypadom w regionie.

Wrześniowy wypoczynek może być wyraźnie tańszy niż wakacje w szczycie sezonu. Z danych branży turystycznej wynika, że coraz więcej Polaków decyduje się na urlop we wrześniu i październiku, kiedy ceny są niższe, a popularne miejsca mniej zatłoczone. W przypadku Polski największym zainteresowaniem cieszą się jesienią przede wszystkim Bałtyk i górskie kurorty.

We wrześniu 2025 r. wyjazdy do najpopularniejszych krajów były średnio o 10% tańsze niż w sierpniu, a w październiku różnica sięgała 20% – wynika z danych Wakacje.pl. W tym roku w przypadku niektórych popularnych hoteli różnica między cenami sierpniowymi a wrześniowymi wynosi nawet 30–36%. Przy droższych rezerwacjach może to oznaczać oszczędność rzędu 3–4,5 tys. zł dla dwóch osób.

Niższe ceny to jeden z powodów, dla których urlopy po zakończeniu wakacji zyskują na popularności. Liczba rezerwacji z terminem wyjazdu we wrześniu i październiku rośnie szybciej niż rezerwacji przypadających na lipiec i sierpień. W przypadku zagranicznych podróży jesienią nadal dużym zainteresowaniem cieszą się przede wszystkim ciepłe kraje, m.in. Turcja, Egipt, Grecja, Hiszpania i Włochy. Rosnącą popularnością cieszą się również niektóre kierunki bałkańskie.

Na krajowym rynku szczególnie wyraźnie widać zainteresowanie wypoczynkiem nad Bałtykiem i w górach. Według Travelist.pl Bałtyk odpowiada za 45% jesiennych rezerwacji, natomiast wyjazdy w góry stanowią 39%. We wrześniu częściej wybierane jest morze, które odpowiada za 47% rezerwacji, podczas gdy góry przyciągają 37% podróżnych. W październiku sytuacja się odwraca – udział wyjazdów górskich wzrasta do 44%, a nadmorskich spada do 37%.

Wśród najczęściej rezerwowanych nadmorskich miejscowości znajdują się Kołobrzeg, Gdańsk i Mielno. Jesienią dużym zainteresowaniem cieszą się również popularne miejscowości górskie, takie jak Szklarska Poręba, Świeradów-Zdrój i Karpacz.

Po sezonie spadają także średnie koszty pobytu. Latem za dobę w hotelu trzy- do pięciogwiazdkowym z posiłkami użytkownicy Travelist.pl płacili średnio 650 zł. We wrześniu średnia cena wynosi ok. 530 zł, a w październiku 515 zł. Oznacza to spadek odpowiednio o ok. 18% i 21% względem sezonu wakacyjnego. Jesienne pobyty są również średnio o 2% tańsze niż przed rokiem, przy czym nad Bałtykiem ceny spadły w ciągu roku średnio o 14%.

Natomiast eSky odnotował w 2026 r. ok. 80% więcej rezerwacji na podróże we wrześniu i październiku niż rok wcześniej. – Mniej turystów, łagodniejsze, ale wciąż wysokie temperatury, a także niższe ceny sprawiają, że podróżowanie po sezonie zyskuje na popularności – tłumaczy Katarzyna Hauton z eSky.pl.

Jesień może być również dobrym momentem, by odkrywać bliższe kierunki i zaplanować jednodniową lub weekendową wycieczkę po pograniczu polsko-czeskim. W regionie nie brakuje atrakcji, ciekawych miejsc, tras turystycznych i wydarzeń, które warto odwiedzić także poza głównym sezonem:

Nowy park w Ostrawie ma zatrzymywać wodę i chłodzić okolicę

Nowa drewniana konstrukcja stanęła w Parku Piaskownia w Żorach

Nowy mural w Trzyńcu – artystyczny hołd dla miasta i jego legend

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Osoby, które wybierają się na studia, powinny pamiętać o dokumentach potrzebnych do zachowania renty rodzinnej i zwolnienia ze składek od umowy zlecenia.

Koniec wakacji oznacza dla tegorocznych absolwentów szkół ponadpodstawowych nie tylko początek nowego etapu edukacji, ale również zmianę sytuacji w zakresie świadczeń i ubezpieczeń. Z dniem 31 sierpnia tracą oni status ucznia, dlatego osoby pobierające rentę rodzinną lub pracujące na podstawie umowy zlecenia powinny odpowiednio wcześnie zadbać o wymagane dokumenty. W niektórych przypadkach ich brak może oznaczać utratę świadczenia za wrzesień albo konieczność opłacania składek.

Tegoroczni absolwenci ostatnich klas szkół ponadpodstawowych mają prawo do renty rodzinnej co do zasady do końca sierpnia. Osoby, które po maturze zamierzają rozpocząć studia, mogą zachować prawo do świadczenia również za wrzesień. Warunkiem jest przyjęcie na studia i dostarczenie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odpowiednich dokumentów.

Przyszły student powinien złożyć wniosek o kontynuowanie wypłaty renty wraz z zaświadczeniem z uczelni potwierdzającym przyjęcie na pierwszy rok studiów. Jeżeli uczelnia we wrześniu nie jest jeszcze w stanie wydać takiego dokumentu, można złożyć oświadczenie o zamiarze podjęcia nauki. Należy w nim wskazać planowaną datę rozpoczęcia studiów i zobowiązać się do dostarczenia zaświadczenia z uczelni najpóźniej w miesiącu rozpoczęcia roku akademickiego.

Istotny jest termin złożenia dokumentów. Jeżeli wniosek o dalszą wypłatę renty rodzinnej trafi do ZUS dopiero w październiku, świadczenie za wrzesień nie będzie przysługiwać. Prawo do renty powstaje bowiem od miesiąca, w którym złożono wniosek wraz z wymaganymi dokumentami. Również w sytuacji, gdy nauka rozpocznie się dopiero w listopadzie, nie będzie podstaw do wypłaty renty za wrzesień.

Trzeba też pamiętać, że samo oświadczenie złożone we wrześniu nie wystarczy. Jeżeli przyszły student nie dostarczy w październiku zaświadczenia z uczelni potwierdzającego przyjęcie na studia, wypłacona za wrzesień renta będzie podlegała zwrotowi.

Zmiana statusu z ucznia na absolwenta ma znaczenie także dla młodych osób pracujących na podstawie umowy zlecenia. Do końca sierpnia uczniowie są zwolnieni z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne od takiej umowy. Od 1 września, po utracie statusu ucznia, co do zasady pojawia się obowiązek objęcia zleceniobiorcy ubezpieczeniami.

Wyjątek dotyczy osób, które od 1 października rozpoczną studia. Absolwent, który został przyjęty na uczelnię, powinien jak najszybciej przekazać pracodawcy zaświadczenie potwierdzające przyjęcie na studia. Jeżeli dokument zostanie dostarczony we wrześniu, zleceniobiorca może zachować zwolnienie ze składek również za ten miesiąc, co oznacza wyższe wynagrodzenie netto.

– Wrzesień jest takim miesiącem przejściowym, w którym absolwent szkoły ponadpodstawowej nie jest już uczniem, ale nie ma jeszcze statusu studenta. Dlatego tak ważne jest, by przyszły student przedstawił zaświadczenie o przyjęciu na studia wyższe, wówczas będzie uznawany przez ZUS za ucznia do 30 września i od jego umowy zlecenia nie będą odprowadzane składki – podsumowuje Beata Kopczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim.

fot. pixabay.com
oprac. /kp/

Żywność i produkty codziennego użytku to największa pozycja w budżetach Polaków. Na kolejnych miejscach znalazły się utrzymanie domu, zdrowie i transport.

Żywność i produkty codziennego użytku to największe obciążenie domowych budżetów Polaków. Jednocześnie ponad 1/3 badanych ocenia swoją sytuację finansową jako stabilną i deklaruje, że po opłaceniu bieżących potrzeb może regularnie odkładać pieniądze.

73% Polaków największą część wydatków przeznacza na żywność i produkty codziennego użytku – wynika z badania VeloBanku. Na drugim miejscu znalazło się utrzymanie domu, w tym czynsz i media, które wybrało 61% ankietowanych. Kolejne miejsca zajęły zdrowie i leczenie, obejmujące m.in. leki i profilaktykę (33%), oraz transport i utrzymanie samochodu (31%).

Koszty codziennego życia szczególnie mocno odczuwają starsi Polacy. Wydatki na żywność i podstawowe produkty wskazało 80% osób w wieku 45–54 lata oraz 83% respondentów powyżej 55. roku życia. Wśród najmłodszych badanych, w wieku 18–24 i 25–34 lata, było to po 59%. Dla osób po 55. roku życia szczególnie istotną pozycją są także wydatki na zdrowie i leczenie (49%).

Swoją sytuację finansową jako stabilną określa 35% uczestników badania. Oznacza to, że ich dochody pozwalają na pokrycie bieżących potrzeb i regularne oszczędzanie. Kolejna jedna czwarta badanych jest w stanie opłacić codzienne wydatki, ale nie ma już możliwości odkładania pieniędzy. Znaczenie ma również poziom wykształcenia. Regularne oszczędzanie deklaruje 42% osób z wyższym wykształceniem i 22% z podstawowym lub zawodowym.

Rosnące koszty życia oznaczają konieczność korzystania ze zgromadzonych wcześniej pieniędzy. W ciągu ostatniego roku po oszczędności sięgnęła co trzecia osoba. W grupie osób w wieku 25–34 lata odsetek ten wyniósł 46%.

Jeśli po opłaceniu rachunków i innych podstawowych wydatków pozostają wolne środki, Polacy najczęściej przeznaczają je na podróże i wakacje – taką odpowiedź wskazało 35% respondentów. Wyjazdy częściej finansują z nadwyżki osoby z wyższym wykształceniem – 43%, podczas gdy wśród osób z wykształceniem podstawowym lub zawodowym było to 18%.

Dodatkowe pieniądze 29% badanych odkłada, a 22% przeznacza na ubrania i kosmetyki. Na hobby wydaje je 21% respondentów, na zdrowie i profilaktykę 20%, a na rozrywkę 15%. Znacznie rzadziej dodatkowe środki trafiają na edukację i rozwój osobisty. Taką odpowiedź wskazało 5% badanych, przy czym wśród osób w wieku 18–34 lata było to 10%, po 55. roku życia – 2%.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Konieczna jest modernizacja sieci, rozwój nowych źródeł energii i stopniowe odchodzenie od wysokoemisyjnego ciepłownictwa.

Modernizacja sieci energetycznych, rozwój odnawialnych źródeł energii i transformacja ciepłownictwa to jedne z najważniejszych wyzwań stojących dziś przed polską energetyką. Eksperci zwracają uwagę, że obecna infrastruktura była projektowana przede wszystkim z myślą o przesyłaniu energii z kilku dużych elektrowni. Tymczasem coraz więcej prądu pochodzi z rozproszonych źródeł, takich jak instalacje fotowoltaiczne, farmy wiatrowe czy przyszłe elektrownie jądrowe.

– Jednym z największych wyzwań dla polskiej energetyki w tej chwili są sieci przesyłowe i dystrybucyjne. System został zaprojektowany i zbudowany w czasach PRL-u. Przystosowany był do tego, żeby dystrybuować energię do obywateli z kilku wielkich elektrowni i elektrociepłowni. Nieprzystosowany jest natomiast do tego, żeby przyjmować do sieci energię od obywateli, społeczności energetycznych, zakładów przemysłowych i dystrybuować tam, gdzie ona jest potrzebna. W strategiach państwowych, programach funduszy unijnych czy innych instrumentach finansowych widzimy, że uwaga jest zwrócona na sieci energetyczne – podkreśla Krzysztof Mrozek, dyrektor programu Fundusze Europejskie dla Klimatu z Polskiej Zielonej Sieci.

Rozbudowa sieci będzie konieczna także ze względu na planowany wzrost mocy wiatrowych i jądrowych. Z projektu Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu wynika, że do 2040 r. moc elektrowni jądrowych ma wynieść ok. 5,9 GW, farm wiatrowych na lądzie 28,8 GW, a na morzu 16 GW. Inwestycje mają umożliwić sprawne przesyłanie energii tam, gdzie będzie potrzebna.

Na modernizację infrastruktury przeznaczane są już znaczące środki. W 2025 roku Polskie Sieci Elektroenergetyczne podpisały z Bankiem Gospodarstwa Krajowego umowę na 10,8 mld zł pożyczki z Krajowego Planu Odbudowy. Pieniądze mają zostać wykorzystane m.in. na budowę nowych linii i modernizację istniejących. W ciągu dekady planowana jest budowa ponad 5 tys. km nowych linii najwyższych napięć.

Wyzwaniem pozostaje również dekarbonizacja ciepłownictwa. Według szacunków Polskiego Towarzystwa Energetyki Cieplnej transformacja tego sektora może kosztować nawet 466 mld zł do 2050 r. – Ono jest znacznie trudniejsze do dekarbonizowania niż system elektroenergetyczny. Potrzebujemy wysokich temperatur do tego, aby ogrzewać wodę, która trafia do zakładów, domów czy mieszkań naszych obywatelek i obywateli. I tu znów są rozwiązania polegające na odnawialnych źródłach energii, ale ich rozwój jest nieco wolniejszy niż w przypadku produkcji samego prądu – tłumaczy Krzysztof Mrozek.

Polska ma jednocześnie szansę wzmocnić swoją pozycję na rynku energii w Europie Środkowo-Wschodniej. – Ze względu na naszą wielkość, położenie, a także potencjał, który ma polska gospodarka na tle innych państw regionu, z silnym przemysłem, z rozwiniętym rolnictwem, które może produkować substraty do wytwarzania biogazu czy biometanu. Ze stosunkowo wietrznym położeniem, czyli u nas wieje w sposób wystarczający, żeby wytwarzać dużo zielonej energii w przyszłości i produkować z zielonej energii dużo zielonego wodoru – wskazuje ekspert. – My już teraz wymieniamy się prądem z naszymi sąsiadami. Wspieramy Ukrainę w chwilach kryzysowych. Ona też nas wspiera, kiedy u nas mocy w systemie brakuje. Powiązania między państwami regionu zostały utworzone i wciąż są rozwijane. W zeszłym roku mieliśmy do czynienia z historycznym wydarzeniem, które polegało na tym, że państwa bałtyckie uniezależniły się od poradzieckiego systemu energetycznego. Nie kupują już prądu od Rosji ani Białorusi i są w pełni zintegrowane z systemem energetycznym Europy. Podstawowym miejscem tej integracji jest właśnie Polska – dodaje Krzysztof Mrozek.

Transformacja energetyczna ma jednak nie tylko wymiar technologiczny i finansowy. Eksperci wskazują także na jej konsekwencje społeczne i potrzebę ograniczania dezinformacji. Według badania CBOS z listopada 2025 r. zdaniem 67% Polaków kraj powinien dochodzić neutralności klimatycznej we własnym tempie. Z kolei 55% respondentów popierało odchodzenie od węgla na rzecz bardziej ekologicznych źródeł energii. Poparcie to było niższe niż w poprzednich latach. – W internecie, w mediach mamy wiele fałszywych, nieprawdziwych wieści dotyczących transformacji energetycznej, które mogą powodować strach czy obniżać poparcie. Jako państwo powinniśmy nie tylko myśleć o tym, ile gigawatów mocy zainstalujemy i w jakich źródłach, ale też o tym, za pomocą jakich programów i kampanii edukacyjnych budować poparcie obywateli. Należy pokazać społeczeństwu, że transformacja energetyczna nie tylko jest potrzebna, bo jest wymagana przez Unię Europejską, ale też że jest w naszym ekonomicznym interesie i będzie służyć naszemu zdrowiu oraz stabilności dostaw energii do naszych domów – przekonuje Krzysztof Mrozek.

– Potrzebujemy więcej ambicji regulacyjnych i politycznych. Politycy nie mogą się bać transformacji energetycznej i wprowadzenia przepisów, które ułatwią to tym, którzy tego chcą i którym się to opłaca. Czyli biznesowi i obywatelom – uważa ekspert.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Ok. 800 skarg dotyczących urlopów wypoczynkowych wpłynęło do PIP w pierwszych siedmiu miesiącach 2026 r.

Do Państwowej Inspekcji Pracy w ciągu ostatnich sześciu lat wpłynęło blisko 7 tys. skarg dotyczących urlopów wypoczynkowych. W samym 2026 r., do końca lipca, inspekcja zarejestrowała ok. 800 takich zgłoszeń, czyli 54% liczby skarg odnotowanych w całym poprzednim roku. PIP przypomina pracodawcom, że zaległego urlopu za poprzedni rok należy udzielić najpóźniej do 30 września.

Zgodnie z przepisami prawa pracy pracownik powinien wykorzystać urlop wypoczynkowy w roku kalendarzowym, w którym nabył do niego prawo. Jeżeli nie zostanie on wykorzystany do końca roku, staje się urlopem zaległym i pracodawca powinien udzielić go najpóźniej do 30 września kolejnego roku kalendarzowego.

Termin ten nie obejmuje urlopu na żądanie. Pracownik może skorzystać z niego w wymiarze do czterech dni w każdym roku kalendarzowym. Niewykorzystane dni urlopu na żądanie nie zachowują jednak tego szczególnego charakteru i po zakończeniu roku stają się częścią urlopu wypoczynkowego.

Państwowa Inspekcja Pracy przypomina, że obowiązek udzielenia pracownikowi zaległego urlopu spoczywa na pracodawcy. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego może on skierować pracownika na zaległy wypoczynek również wtedy, gdy pracownik nie wyraża na to zgody. Nieudzielenie urlopu wypoczynkowego stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika i może skutkować grzywną od 1 tys. do 60 tys. zł.

Skala problemu znajduje odzwierciedlenie w liczbie skarg kierowanych do inspekcji pracy. Jak poinformowała PIP, w ciągu ostatnich sześciu lat otrzymała ich blisko 7 tys. Najwięcej zgłoszeń odnotowano w 2021 r., a najmniej w 2023 r. Do końca lipca 2026 r. zarejestrowano ok. 800 skarg dotyczących urlopów wypoczynkowych. To 54% liczby zgłoszeń zarejestrowanych w całym 2025 r.

Największa część skarg, ok. 3,6 tys., dotyczyła nieprawidłowości związanych z udzielaniem urlopu wypoczynkowego. Zgłaszane problemy dotyczyły przede wszystkim obowiązku udzielenia urlopu w roku kalendarzowym, w którym pracownik nabył do niego prawo, a także zasad korzystania z urlopu na żądanie.

PIP wskazuje, że od 2021 r. ok. 30% skarg dotyczących urlopów jest uznawanych w całości lub części za zasadne. W 2026 r. odsetek takich zgłoszeń wynosi dotychczas niemal 20%, natomiast ponad 16% spraw pozostaje jeszcze w toku.

Inspekcja przypomina również o zasadach planowania urlopów. Prawo do wypoczynku jest realizowane m.in. poprzez udzielanie urlopu zgodnie z planem urlopów. Przepisy pozwalają jednak pracodawcy odstąpić od jego ustalania, jeśli w zakładzie nie działa zakładowa organizacja związkowa albo organizacja taka wyraziła zgodę na rezygnację z planu. W takiej sytuacji termin urlopu ustalany jest po porozumieniu pracodawcy z pracownikiem. Urlop na żądanie, ze względu na swoją szczególną konstrukcję, pozostaje poza planem urlopów.

Data 30 września ma znaczenie również w kontekście przedawnienia roszczenia o udzielenie niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego w naturze. Tego dnia rozpoczyna się bieg trzyletniego terminu przedawnienia takiego roszczenia.

Pracownik, który ma jednocześnie urlop zaległy i urlop przysługujący za bieżący rok, powinien w pierwszej kolejności wykorzystać urlop zaległy. Kolejne dni wolne powinny być więc zaliczane na poczet wcześniejszego urlopu aż do jego wykorzystania, o ile roszczenie o jego udzielenie nie uległo już przedawnieniu.

Dla pracodawców oznacza to, że do końca września powinni sprawdzić stan niewykorzystanych urlopów swoich pracowników i zapewnić udzielenie zaległego wypoczynku w wymaganym terminie.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Nie będzie wypłaty gotówki, lecz pomoc świadczona w domu seniora. Bon senioralny ma finansować usługi opiekuńcze dla osób, które ukończyły 65 lat.

Bon senioralny ma być nową formą wsparcia dla osób starszych wymagających pomocy w codziennym funkcjonowaniu i ich rodzin. Ustawa regulująca rozwiązanie weszła w życie 7 sierpnia, jednak samo przyjęcie przepisów nie oznacza jeszcze automatycznego uruchomienia usług w całym kraju. Gminy muszą przygotować system organizacji świadczeń, procedury przyjmowania wniosków i współpracę z podmiotami, które będą realizować pomoc.

Nowe rozwiązanie nie będzie polegało na wypłacie pieniędzy seniorowi lub jego rodzinie. Środki mają trafiać do gmin i służyć finansowaniu usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania osoby starszej. W latach 2026–2028 na realizację programu ma zostać przeznaczony łącznie 1 mld zł. W czwartym kwartale 2026 r. zaplanowano na ten cel 100 mln zł, w 2027 r. 400 mln zł, a w 2028 r. 500 mln zł.

Zakres pomocy ma obejmować podstawowe czynności związane z codziennym funkcjonowaniem. Senior może otrzymać m.in. wsparcie przy przygotowywaniu posiłków, utrzymaniu higieny i pielęgnacji, poruszaniu się po domu, robieniu zakupów czy podczas wizyt u lekarza. Usługi będą organizowane przez gminy i mogą być realizowane przez ośrodki pomocy społecznej oraz inne współpracujące z nimi podmioty.

Bon senioralny jest odpowiedzią na postępujące zmiany demograficzne i rosnące zapotrzebowanie na opiekę nad osobami starszymi. Jednym z celów programu jest umożliwienie seniorom jak najdłuższego pozostawania we własnym domu, a jednocześnie ograniczenie obciążenia rodzin, które często łączą opiekę nad bliskimi z pracą zawodową.

Z badania przeprowadzonego przez InterviewMe wśród 485 osób wynika, że większość respondentów pozytywnie ocenia pomysł finansowania konkretnych usług zamiast wypłaty gotówki – takie rozwiązanie poparło 59% badanych. Kolejne 26% uznało, że rodziny powinny samodzielnie decydować o sposobie wykorzystania pieniędzy. 10% respondentów nie miało zdania lub uznało, że temat ich nie dotyczy, natomiast 5% nie popiera finansowania tego rodzaju świadczeń ze środków publicznych.

Bon nie będzie jednak świadczeniem powszechnym. Jednym z podstawowych warunków jego uzyskania jest spełnienie kryterium dochodowego. Program skierowany jest do osób, które ukończyły 65 lat, mają niezaspokojone potrzeby dotyczące podstawowych czynności życia codziennego oraz spełniają pozostałe wymagania określone w ustawie, w tym związane z obywatelstwem i miejscem zamieszkania. Obecnie maksymalny dochód seniora kwalifikujący do programu wynosi 3410 zł. Jest on ustalany na podstawie średniego dochodu z trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. Kwota ta ma być corocznie waloryzowana od marca wraz z rentami i emeryturami. W ostatecznych przepisach nie ma natomiast wcześniejszego założenia dotyczącego uzależnienia prawa do bonu od aktywności zawodowej członków rodziny. Nie ma więc znaczenia, czy pracuje senior, jego dzieci, wnuki lub małżonek.

Wsparcie w ramach bonu ma obejmować cztery podstawowe obszary. Chodzi o zaspokajanie codziennych potrzeb, pomoc higieniczno-pielęgnacyjną, wsparcie w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych oraz utrzymywanie kontaktów z otoczeniem, w tym aktywizację intelektualną i ruchową. Bon nie zastępuje jednak świadczeń medycznych udzielanych seniorom w domu.

Duże zainteresowanie programem potwierdzają wyniki badania. 81% respondentów zadeklarowało, że w przypadku potrzeby codziennej pomocy dla starszego członka rodziny rozważyłoby skorzystanie z bonu senioralnego, z czego 40% badanych odpowiedziało, że zdecydowanie wzięłoby taką możliwość pod uwagę, a 41% uznało ją za prawdopodobną. Przeciwnego zdania było 9% ankietowanych, natomiast 10% stwierdziło, że taka sytuacja ich nie dotyczy.

Jednocześnie wiedza na temat nowych zasad pozostaje ograniczona. Tylko 19% uczestników badania zadeklarowało, że dobrze zna zasady bonu senioralnego. 44% ankietowanych słyszało o rozwiązaniu, ale nie zna szczegółów, a dla 37% był to zupełnie nowy temat.

Program będzie wdrażany stopniowo. W pierwszej kolejności bon ma być uruchamiany w najbardziej potrzebujących gminach. To właśnie samorządy będą odpowiadały za organizację usług, ocenę potrzeb seniorów i współpracę z podmiotami, które będą świadczyć pomoc. Przyznanie wsparcia ma następować na wniosek seniora i zostać potwierdzone umową zawieraną z gminą. Wymiar usług będzie ustalany indywidualnie, w zależności od stopnia niezaspokojenia podstawowych potrzeb osoby starszej. Przy ocenie będą brane pod uwagę m.in. możliwości samodzielnego poruszania się, wykonywania czynności higienicznych i przygotowywania posiłków, a także pamięć, koncentracja i aktywność poza domem.

Szczegółowe procedury składania wniosków zależą jeszcze od przygotowania systemu przez poszczególne gminy. Samo wejście ustawy w życie nie oznacza więc, że od razu każdy uprawniony senior będzie mógł skorzystać z bonu. Termin rozpoczęcia przyjmowania wniosków będzie związany z uruchomieniem programu przez konkretną gminę i przygotowaniem przez nią odpowiednich procedur.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

6463,20 zł brutto miesięcznie – tyle będą mogli dorobić bez zmniejszenia świadczenia pracujący emeryci i renciści objęci limitami.

1 września zmienią się limity przychodów dla pracujących emerytów, którzy nie osiągnęli jeszcze powszechnego wieku emerytalnego, i dla rencistów. Przez kolejne trzy miesiące bezpieczny miesięczny przychód wyniesie 6463,20 zł brutto. Po przekroczeniu tej kwoty świadczenie będzie zmniejszone, natomiast zarobki wyższe niż 12 003,10 zł brutto miesięcznie będą skutkować zawieszeniem wypłaty emerytury lub renty.

Nowe limity będą obowiązywać od września do końca listopada. W porównaniu z poprzednim kwartałem oba progi zostały obniżone. Pierwszy jest niższy o 230,90 zł brutto, a drugi limit spadł o 428,70 zł brutto.

Osoby pobierające wcześniejszą emeryturę lub rentę mogą od września osiągać dodatkowy miesięczny przychód do wysokości 6463,20 zł brutto bez wpływu na wysokość wypłacanego przez ZUS świadczenia. Jeżeli zarobki znajdą się pomiędzy 6463,20 zł a 12 003,10 zł brutto, świadczenie zostanie odpowiednio zmniejszone. Przekroczenie drugiego progu oznacza natomiast możliwość zawieszenia wypłaty.

Wysokość limitów zmienia się co trzy miesiące i jest uzależniona od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w kraju. Podstawą ich ustalenia jest kwota publikowana przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Pierwszy próg stanowi 70% przeciętnego wynagrodzenia, a drugi 130% W drugim kwartale 2026 r. przeciętna pensja wyniosła 9233,13 zł, czyli o 329,75 zł mniej niż w pierwszym kwartale. Spadek średniego wynagrodzenia przełożył się więc na obniżenie limitów obowiązujących od września.

Ograniczenia dotyczą pracujących rencistów i emerytów, którzy nie osiągnęli jeszcze powszechnego wieku emerytalnego. Wynosi on 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Po osiągnięciu tego wieku emeryci mogą dorabiać bez ograniczeń wynikających z tych progów. Bez limitów mogą również pracować inwalidzi wojenni i wojskowi, jeżeli ich niezdolność do pracy pozostaje w związku ze służbą, a także osoby pobierające renty rodzinne po takich osobach.

Od tej zasady istnieje jednak wyjątek dotyczący osób pobierających najniższe świadczenia. Chodzi o emerytów, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny, ale których emerytura została przez ZUS podwyższona do poziomu świadczenia minimalnego. Od 1 marca 2026 r. minimalna emerytura wynosi 1978,49 zł brutto. Jeżeli przychód z pracy przekroczy wysokość kwoty stanowiącej dopłatę do minimum, za dany okres emerytura może zostać wypłacona w niższej wysokości, bez gwarantowanego wyrównania do kwoty minimalnej.

W przypadku przekroczenia pierwszego progu ZUS pomniejsza świadczenie o kwotę odpowiadającą przekroczeniu. Obowiązują jednak maksymalne kwoty potrąceń. Dla emerytur oraz rent z tytułu całkowitej niezdolności do pracy maksymalne zmniejszenie wynosi 989,41 zł. W przypadku rent z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest to 742,10 zł, natomiast przy rencie rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, maksymalna kwota zmniejszenia wynosi 841,05 zł.

Jeżeli miesięczny przychód wcześniejszego emeryta lub rencisty przekroczy od 1 września 12 003,10 zł brutto, ZUS zawiesi wypłatę świadczenia.

Czytaj także: 42% Polaków chce pracować również po osiągnięciu wieku emerytalnego

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Konieczność wykonywania poprawek, opóźnienia i wyższe koszty – to najczęstsze problemy, z jakimi spotykają się Polacy korzystający z usług fachowców.

Ponad trzy czwarte Polaków korzystających z usług fachowców zetknęło się z co najmniej jednym problemem podczas realizacji zlecenia. Najczęściej wskazywane są niezadowalająca jakość wykonania, konieczność późniejszych poprawek i opóźnienia. Klienci zwracają również uwagę na wyższe od ustalonych koszty.

76,1% respondentów przyznało, że podczas korzystania z usług ekip remontowych, stolarzy, hydraulików, elektryków czy tzw. złotych rączek spotkało się z przynajmniej jedną nieprawidłowością – wynika z raportu „Doświadczenia Polaków z fachowcami. Edycja 2026” przygotowanego na podstawie badania CAWI. Brak problemów zadeklarowało 23,9% badanych. – Wyniku ponad 76% nie należy interpretować w ten sposób, że trzy czwarte wszystkich usług zostało wykonanych nieprawidłowo. Raport pokazuje odsetek usługobiorców, którzy doświadczyli przynajmniej jednego z wymienionych w badaniu problemów. Ankietowany mógł współpracować z różnymi wykonawcami i wskazać więcej niż jedną odpowiedź. Mimo tego rezultat jest wyraźnym sygnałem, że rynek ma problem z przewidywalnością i standaryzacją obsługi – ocenia Adam Skłodowski, wieloletni ekspert rynku remontowo-budowlanego.

Najczęściej zgłaszanym zastrzeżeniem była jakość wykonania wymagająca poprawek – takie doświadczenie wskazało 22,9% ankietowanych. Niewiele mniej, bo 22,7%, miało do czynienia ze znacznym przekroczeniem uzgodnionego terminu zakończenia prac. – Jakość i terminowość często mają wspólne źródło, tj. niewłaściwe planowanie prac. Część wykonawców przyjmuje więcej zleceń, niż jest w stanie sprawnie obsłużyć. Zbyt optymistycznie ocenia czas realizacji albo nie uwzględnia dostępności pracowników, podwykonawców i materiałów. Tymczasem opóźnienie jednego zlecenia może uruchomić cały łańcuch przesunięć. Próba nadrobienia zaległości sprzyja z kolei pośpiechowi, uproszczeniom i błędom jakościowym – tłumaczy Adam Skłodowski.

Trzecim najczęściej wskazywanym problemem był wyższy od ustalonego końcowy koszt usługi (19,8%). Kolejne miejsca zajęły niepojawienie się fachowca w umówionym terminie bez wcześniejszego uprzedzenia (15,9%) oraz naliczenie dodatkowych, wcześniej nieuzgodnionych opłat (14,1%). – Klient nie powinien potrzebować doświadczenia budowlanego, żeby wiedzieć, ile zapłaci za usługę. Jeśli koszty ustalone na początku rosną w trakcie wykonywania prac, to często problemem nie jest sama dodatkowa obsługa, ale brak jasnych zasad – podkreśla Paweł Szumlański z platformy Fachurra.pl.

Jak zaznacza Tomasz Jefimow, prezes Stowarzyszenia Branży Wykończeniowej, nie każda różnica między początkową a końcową ceną oznacza jednak nieuczciwość. – W remontach bardzo często ujawniają się problemy, których nie można było prawidłowo ocenić przed rozpoczęciem prac, np. stan podłoża, instalacji czy wcześniejszych warstw wykończeniowych. Mogą pojawić się również dodatkowe prace albo zmiany wprowadzane przez inwestora. Problem zaczyna się wtedy, gdy takie sytuacje nie są na bieżąco komunikowane i uzgadniane – wyjaśnia.

Wśród pozostałych problemów respondenci wymieniali wykonanie usługi niezgodnie z ustaleniami (11,8%), niedokończenie rozpoczętych prac (11,1%) oraz zerwanie kontaktu po ujawnieniu wad lub usterek (9%).

Najrzadziej wskazywane były najbardziej skrajne przypadki. 7,5% respondentów spotkało się z odmową wystawienia faktury lub rachunku, 7,3% z brakiem deklarowanych kwalifikacji lub uprawnień, a 7,1% z pobraniem zaliczki bez wykonania usługi. – Te wyniki z pewnością powinny skłaniać do refleksji, ale nie wyciągnąłbym z nich bezpośredniego wniosku, że dokładnie taki odsetek rynku stanowi szara strefa. Badanie pokazuje doświadczenia klientów, a nie strukturę rynku wykonawców. Odmowa wystawienia rachunku lub faktury może być jednym z sygnałów funkcjonowania poza formalnym obiegiem gospodarczym, ale może również świadczyć o braku profesjonalnych standardów prowadzenia działalności – tłumaczy Tomasz Jefimow.

– Największym problemem polskiego rynku remontowego nie jest brak fachowców, ale trudność w odróżnieniu fachowca od osoby, która się za niego się podaje. Klient często potrafi porównać ceny, ale nie ma możliwości równie łatwego zweryfikowania właściwych kompetencji. A najtańszy remont bardzo często przestaje być tani w momencie, kiedy trzeba poprawiać błędy – podsumowuje Tomasz Jefimow.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Cieplejsze akweny dostarczają atmosferze więcej ciepła i wilgoci, co może sprzyjać intensywniejszym opadom i silniejszym burzom.

Europejski program obserwacji Ziemi Copernicus odnotował rekordową średnią temperaturę powierzchni oceanów. W sobotę 22 sierpnia wyniosła ona 21,1°C, ustanawiając najwyższy dzienny poziom od początku prowadzenia pomiarów. Poprzedni rekord wynosił 21,09°C i miał miejsce w marcu 2024 r.

Nowy rekord jest szczególnie znaczący ze względu na porę roku. Temperatury powierzchni oceanów osiągają zwykle najwyższe wartości w marcu i kwietniu, gdy na półkuli południowej kończy się lato. Tym razem najwyższy poziom odnotowano pod koniec sierpnia, co eksperci Copernicusa uznają za kolejny sygnał rosnącego obciążenia oceanów związanego ze zmianami klimatu. – Wraz ze wzrostem temperatury oceanów rośnie zagrożenie dla ekosystemów morskich i społeczności nadbrzeżnych – podkreśla Samantha Burgess z programu Copernicus.

Eksperci wskazują, że jednym z głównych czynników odpowiadających za długoterminowy wzrost temperatury powierzchni oceanów jest zwiększająca się koncentracja gazów cieplarnianych w atmosferze. Na sytuację wpływają również naturalne procesy klimatyczne. Copernicus zwraca uwagę na tegoroczne zjawisko El Niño, które według prognoz może osiągnąć wyjątkowo dużą siłę. Zjawisko to występuje naturalnie w cyklu od około dwóch do siedmiu lat, jednak jego skutki mogą być bardziej dotkliwe w warunkach utrzymującego się wzrostu temperatur oceanów.

Cieplejsza woda dostarcza do atmosfery większe ilości ciepła i wilgoci, co może sprzyjać intensywniejszym opadom i silniejszym burzom. Wzrost temperatury oceanów zwiększa tym samym ryzyko występowania niektórych ekstremalnych zjawisk pogodowych.

Podobny mechanizm odegrał istotną rolę podczas powodzi we wrześniu 2024 r. Niż Boris przyniósł katastrofalne opady na południu Polski, szczególnie dotkliwie uderzając m.in. w okolice Raciborza, a także Kłodzko czy Głuchołazy. Późniejsze analizy Europejskiego Centrum Prognoz Średnioterminowych wykazały, że gdyby temperatura Morza Śródziemnego i Morza Czarnego była wówczas zbliżona do średniej wieloletniej, suma opadów w najbardziej narażonych rejonach mogłaby być o ok. 10% niższa. Czytaj więcej: Czy Śląsk znów czekają wielkie ulewy? Jest czynnik, który niepokoi synoptyków

fot. pixabay.com
oprac. /kp/

Prawie 90% firm marketingowych dostrzega duży wpływ sztucznej inteligencji na codzienną pracę, a 75% badanych wskazuje na skrócenie czasu realizacji zadań.

Sztuczna inteligencja staje się jednym z najważniejszych czynników wpływających na sposób funkcjonowania branży marketingowej. Z badania przeprowadzonego na zlecenie Rady Sektorowej wynika, że niemal 90% firm ocenia wpływ AI na codzienną pracę jako duży. Jednocześnie około trzy czwarte badanych wskazuje, że dzięki wykorzystaniu sztucznej inteligencji skrócił się czas realizacji zadań.

Jak wskazuje Marcin Gaworski, prezes Stowarzyszenia Komunikacji Marketingowej SAR i członek Rady Sektorowej, branża nadal znajduje się na etapie poznawania możliwości nowych technologii. – Jesteśmy jeszcze w fazie, w której nie możemy mówić o dojrzałym wykorzystaniu tej technologii, także dlatego, że modele AI zmieniają się bardzo szybko. Tempo wdrażania nowych rozwiązań liczymy już nie w miesiącach, lecz w tygodniach, więc branży marketingowej bardzo trudno za tym nadążyć – tłumaczy.

Pierwsze doświadczenia przedsiębiorstw z AI są jednak pozytywne. Narzędzia wykorzystujące sztuczną inteligencję pozwalają przede wszystkim przyspieszać wykonywanie pojedynczych zadań. Nie oznacza to jednak automatyzacji całych procesów. Współpraca z klientami, działania strategiczne czy praca kreatywna nadal wymagają czasu, zaangażowania i odpowiednich kompetencji.

Wraz z upowszechnianiem się AI firmy zaczynają również tworzyć własne rozwiązania. Dostęp do podobnych ogólnodostępnych modeli mają bowiem wszyscy uczestnicy rynku, dlatego samo korzystanie z generatywnej sztucznej inteligencji coraz rzadziej stanowi przewagę konkurencyjną. O znaczeniu przedsiębiorstwa może natomiast decydować sposób wykorzystania technologii i tworzenie autorskich narzędzi dopasowanych do jego potrzeb. Z danych, na które powołuje się SAR, wynika, że ponad 60% firm pracuje również nad zmianą modeli wyceny swoich usług w związku z rozwojem AI.

Jednocześnie przedsiębiorstwa porządkują zasady korzystania z nowych technologii. Ok. 70% firm objętych badaniem Rady Sektorowej wprowadziło lub przygotowuje politykę korzystania z narzędzi AI. Wśród członków SAR odpowiednie regulacje ma już 98% przedsiębiorstw. Znaczenie mają przy tym nie tylko kwestie efektywności, ale również bezpieczeństwo danych, poufność i przejrzystość wykorzystywania sztucznej inteligencji.

Od 2 sierpnia obowiązują także kolejne wymogi wynikające z unijnego AI Act dotyczące m.in. przejrzystości określonych systemów sztucznej inteligencji oraz treści tworzonych lub modyfikowanych z ich wykorzystaniem. Firmy muszą więc uwzględniać zarówno możliwości technologiczne, jak i wymogi prawne oraz zasady odpowiedzialnego korzystania z AI. Wśród rozwiązań mogących zwiększać bezpieczeństwo danych wymieniany jest m.in. polski model Bielik, który może być uruchamiany lokalnie w organizacji.

Według Marcina Gaworskiego najbliższe lata mają przynieść dalsze zmiany w organizacji pracy. Ponad 90% firm uczestniczących w badaniu Rady Sektorowej uważa dostosowanie się do nowych warunków za istotne. Przedsiębiorstwa już przeznaczają na ten cel znaczące środki. Według danych SAR agencje marketingowe inwestowały w 2025 r. średnio ok. 100 tys. zł w rozwiązania i narzędzia związane ze sztuczną inteligencją, natomiast w przypadku największych firm wydatki sięgały ok. 500 tys. zł.

Rozwój AI może wpłynąć również na strukturę zespołów. W przyszłości mogą one być mniejsze, ale jednocześnie bardziej interdyscyplinarne. Nie oznacza to jednak spadku znaczenia wiedzy i doświadczenia specjalistów. – Niezależnie od tego, czy chodzi o research rynkowy, napisanie treści, stworzenie obrazu czy krótkiego filmu doświadczeni specjaliści muszą być w stanie ocenić, czy rezultat jest zgodny z marką, realizuje cele strategiczne, odpowiada na brief i jest zgodny z prawem. W komunikacji bardzo ważne jest również to, czy treść porusza odpowiednią strunę emocjonalną u odbiorcy. Tego rodzaju krytyczne myślenie staje się coraz ważniejsze – wyjaśnia Marcin Gaworski.

Zmieniają się także oczekiwania pracodawców wobec kandydatów. Coraz większą rolę odgrywa możliwość potwierdzenia konkretnych umiejętności i doświadczenia, m.in. poprzez portfolio, kursy czy certyfikaty. Znaczenia nabiera również idea uczenia się przez całe życie. Ze względu na szybkie tempo zmian technologicznych krótkie kursy i mikropoświadczenia kompetencji mogą ułatwiać pracownikom dostosowywanie kwalifikacji do aktualnych potrzeb rynku. Sztuczna inteligencja nie eliminuje więc potrzeby posiadania specjalistycznej wiedzy, lecz zmienia sposób jej wykorzystywania.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Betonowe rynki przez lata miały być symbolem nowoczesności, dziś coraz częściej są przykładem braku dbałości o środowisko i skutki zmian klimatu.

Rynek w Rudzie Śląskiej czeka gruntowna przebudowa, której jednym z najważniejszych elementów będzie ograniczenie betonowych nawierzchni i wprowadzenie większej ilości zieleni. Miasto pozyskało na ten cel blisko 5,5 mln zł unijnego dofinansowania. Zmiany mają objąć ponad 1300 m² utwardzonej powierzchni, która zostanie zastąpiona drzewami, trawnikami i rabatami kwiatowymi.

Przebudowa Pl. Jana Pawła II ma być odpowiedzią na problem tzw. betonozy, czyli nadmiernego udziału szczelnych, utwardzonych powierzchni w przestrzeni miejskiej przy jednoczesnym niedoborze zieleni. Przez wiele lat w ten właśnie sposób masowo remontowano rynki, skwery i place w małych i dużych miastach. Aktualny wygląd Pl. Jana Pawła II jest wynikiem jego przebudowy z lat 2009–2010. Betonowe i kamienne nawierzchnie jednak szybko się nagrzewają, zwiększają temperaturę w centrum miasta i ograniczają możliwość naturalnego zatrzymywania wody opadowej. Wprowadzanie drzew, krzewów i innych roślin może natomiast poprawiać mikroklimat, zapewniać cień i zwiększać retencję wody.

W Rudzie Śląskiej granitowe płyty mają ustąpić miejsca szpalerom drzew, trawnikom i kolorowym rabatom. Planowana jest również budowa podziemnego zbiornika retencyjnego, w którym będzie gromadzona deszczówka z terenu rynku. Zebrana woda ma być następnie wykorzystywana do podlewania nowej roślinności. Przebudowana przestrzeń zostanie ponadto wyposażona w małą architekturę, strefy rekreacji i dwa całoroczne pawilony gastronomiczne z ogólnodostępnymi toaletami.

Koncepcja zmian powstała z uwzględnieniem uwag mieszkańców. Podczas konsultacji społecznych przeprowadzonych na początku 2023 r. zgłoszono ponad 120 sugestii dotyczących przyszłego wyglądu placu. Miasto posiada już dokumentację projektową i pozwolenie na budowę, a po podpisaniu umowy o dofinansowanie planowane jest ogłoszenie przetargów na wykonanie prac.

Ruda Śląska nie jest jedynym miastem w regionie, które próbuje zmienić charakter centralnej przestrzeni poprzez zwiększenie udziału zieleni. Podobny kierunek obrano w Raciborzu, gdzie pod koniec 2025 r. wokół kolumny maryjnej na rynku posadzono 18 platanów. Drzewa mają odtworzyć częściowo historyczny charakter tego miejsca. Na przedwojennych fotografiach i pocztówkach rynek wokół kolumny był obsadzony drzewami, które zapewniały cień i czyniły przestrzeń znacznie bardziej zieloną.

Posadzone w Raciborzu platany mają od 6,5 do 7 m wysokości, a obwód ich pni wynosi od 25 do 30 cm. Koszt nasadzeń wyniósł ok. 260 tys. zł. Drzewa są częścią szerszych zmian dotyczących raciborskiego rynku, których pierwszy etap obejmuje również przebudowę centralnej części placu.

W ramach rozpoczętej inwestycji dotychczasowa kostka granitowa w centralnej części rynku zostanie zastąpiona płytami z piaskowca, a podbudowa wykonana od nowa. Zaplanowano także wykorzystanie szarej i czarnej kostki granitowej oraz montaż nowych ławek, siedzisk i koszy na odpady. Wokół posadzonych drzew powstały specjalne zbiorniki antykompresyjne, których zadaniem jest stworzenie lepszych warunków dla rozwoju systemów korzeniowych i utrzymania zieleni.

Raciborski magistrat określa posadzenie platanów jako pierwszy krok w kierunku bardziej zielonego centrum miasta. Zmiany wpisują się w szerszą tendencję odchodzenia od całkowicie utwardzonych placów na rzecz przestrzeni, które łączą funkcje komunikacyjne, rekreacyjne i reprezentacyjne z zielenią.

fot. Adrian Tync/Wikipedia, UM Ruda Śląska
oprac. /kp/

Już 1075 przedsiębiorstw ma zadłużenie przekraczające 1 mln zł, a ich łączne zaległości sięgają ponad 2,36 mld zł.

Liczba przedsiębiorstw z zadłużeniem przekraczającym 1 mln zł po raz pierwszy przekroczyła tysiąc. Z najnowszych danych Krajowego Rejestru Długów wynika, że 1075 firm ma łącznie 38 tys. nieuregulowanych zobowiązań o wartości ponad 2,36 mld zł. Dla porównania – w maju ubiegłego roku suma ich zaległości wynosiła ponad 1,7 mld zł.

Średnie zadłużenie przedsiębiorstwa znajdującego się w grupie firm z milionowymi zaległościami wynosi ok. 2,2 mln zł. Najczęściej problemy dotyczą niewielkiej liczby wierzycieli. W przypadku 328 firm zobowiązania dotyczą jednego podmiotu, natomiast 503 przedsiębiorstwa mają od dwóch do pięciu wierzycieli. Łącznie stanowią one 77% wszystkich firm z zadłużeniem przekraczającym 1 mln zł. Rekordzista ma nieuregulowane zobowiązania wobec 38 wierzycieli.

– Przekroczenie granicy tysiąca dłużników-milionerów jest niepokojącym sygnałem, zwłaszcza że jeszcze mocniej rośnie kwota, jaką mają do oddania – podkreśla Adam Łącki, prezes Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji. Jak dodaje, tak wysokie zadłużenie zazwyczaj nie pojawia się nagle, lecz jest efektem stopniowego narastania kolejnych nieuregulowanych zobowiązań.

Wśród przedsiębiorstw z zadłużeniem powyżej 1 mln zł zdecydowanie przeważają spółki prawa handlowego. Jest ich 735, a ich łączne zaległości przekraczają 1,74 mld zł. Firmy te mają do uregulowania ponad 29 tys. zobowiązań. Pozostałe 340 przedsiębiorstw to jednoosobowe działalności gospodarcze, których łączny dług wynosi ponad 616,2 mln zł. W tej grupie odnotowano 9222 nieuregulowane zobowiązania.

Najwięcej firm z milionowymi długami działa w handlu. W tej branży jest ich 263, a ich zadłużenie sięga 489 mln zł. Kolejne miejsca zajmują przetwórstwo przemysłowe z 161 zadłużonymi przedsiębiorstwami i długiem w wysokości 357 mln zł, transport i gospodarka magazynowa, gdzie 152 firmy mają łącznie 275 mln zł zaległości, oraz budownictwo z 150 przedsiębiorstwami zadłużonymi na 378 mln zł.

Największą część należności od firm z milionowymi długami mają podmioty z sektora finansowego i firmy zajmujące się zarządzaniem wierzytelnościami. Banki, przedsiębiorstwa leasingowe i faktoringowe, firmy pożyczkowe i fundusze sekurytyzacyjne czekają łącznie na ponad 1,04 mld zł. Kwota ta odpowiada 44,3% całego zadłużenia analizowanych przedsiębiorstw.

Istotną grupę stanowią firmy mające tylko jednego wierzyciela. 328 takich przedsiębiorstw jest łącznie winnych 828,1 mln zł, co daje średnio ponad 2,5 mln zł długu na firmę. W przypadku przedsiębiorstw posiadających od dwóch do dziewięciu wierzycieli średnia wartość zadłużenia przekracza 2 mln zł.

Na problemie zadłużenia dużych dłużników tracą także mniejsze firmy. 222 przedsiębiorstwa z milionowymi zaległościami mają nieuregulowane zobowiązania wobec jednoosobowych działalności gospodarczych. Łączna kwota należności, na którą czekają prowadzący takie firmy, wynosi 113 mln zł.

Pod względem lokalizacji zdecydowanie wyróżnia się Warszawa. W stolicy działa 218 przedsiębiorstw z zadłużeniem przekraczającym 1 mln zł, a ich łączne zaległości wynoszą ponad 513 mln zł.

fot. magnific.com
oprac. /kp/