2025 r. był pierwszym pełnym rokiem funkcjonowania programu „Aktywny Rodzic”. Obejmuje on wsparcie finansowe na dzieci do ukończenia trzeciego roku życia i jest realizowany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W województwie śląskim w ubiegłym roku świadczenia wypłacono na rzecz 63 tys. dzieci, a łączna kwota przekazanego wsparcia wyniosła 644,1 mln zł. W skali całego kraju ZUS przekazał w 2025 r. ponad 6,255 mld zł dla blisko 619 tys. dzieci.

Program „Aktywny Rodzic” składa się z trzech uzupełniających się form wsparcia: „aktywni rodzice w pracy”, „aktywnie w żłobku” oraz „aktywnie w domu”. W danym miesiącu na jedno dziecko można otrzymać tylko jedno świadczenie, jednak istnieje możliwość zmiany jego rodzaju, np. w przypadku zmiany sytuacji zawodowej lub opiekuńczej rodzica. Istotnym założeniem programu jest brak kryterium dochodowego, co oznacza, że świadczenia przysługują niezależnie od wysokości dochodów rodziny.

Najczęściej wybieranym świadczeniem w 2025 r. było „aktywnie w żłobku”. W całym kraju objęło ono niemal 308 tys. dzieci, a łączna kwota wypłat przekroczyła 3,425 mld zł. Dużym zainteresowaniem cieszyło się również świadczenie „aktywni rodzice w pracy”, na które ZUS wypłacił ponad 2,207 mld zł dla prawie 215 tys. dzieci. Z kolei świadczenie „aktywnie w domu” trafiło do blisko 199 tys. dzieci, a jego wartość w skali kraju wyniosła 623,8 mln zł.

Podobne proporcje widoczne były w województwie śląskim. Najwięcej rodzin korzystało ze świadczenia „aktywnie w żłobku”, które wypłacono dla niemal 30 tys. dzieci, przeznaczając na ten cel blisko 340 mln zł. Na drugim miejscu znalazło się świadczenie „aktywni rodzice w pracy” obejmujące 23,2 tys. dzieci przy łącznej kwocie wypłat wynoszącej 242 mln zł. Świadczenie „aktywnie w domu” przyznano natomiast 20,1 tys. dzieci, a suma wypłaconych środków w regionie sięgnęła 62,6 mln zł.

Świadczenie „aktywnie w żłobku” jest przeznaczone dla dzieci objętych opieką w żłobkach, klubach dziecięcych lub przez dziennych opiekunów i stanowi dofinansowanie kosztów takiej opieki. W odróżnieniu od pozostałych form wsparcia nie jest ono wypłacane bezpośrednio rodzicom, lecz trafia na rachunek bankowy podmiotu prowadzącego placówkę opiekuńczą lub dziennego opiekuna. Świadczenie przysługuje do końca roku szkolnego, w którym dziecko kończy trzy lata, a w szczególnych przypadkach, gdy objęcie wychowaniem przedszkolnym jest niemożliwe lub utrudnione, do końca roku szkolnego, w którym dziecko kończy cztery lata. Jego wysokość wynosi 1500 zł miesięcznie, a w przypadku dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności 1900 zł, jednak nie więcej niż faktyczna opłata ponoszona przez rodzica za pobyt dziecka w placówce, bez uwzględnienia kosztów wyżywienia.

Z kolei świadczenie „aktywni rodzice w pracy” przysługuje rodzicom aktywnym zawodowo na każde dziecko w wieku od 12 do 35 miesięcy. Warunkiem jego otrzymania jest sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem, ponieważ świadczenie nie przysługuje w przypadku, gdy dziecko uczęszcza do żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub pozostaje pod opieką dziennego opiekuna. Miesięczna wysokość świadczenia wynosi 1500 zł na dziecko, a w przypadku dzieci posiadających orzeczenie o niepełnosprawności kwota ta wzrasta do 1900 zł.

Świadczenie „aktywnie w domu” przysługuje na każde dziecko w rodzinie w wieku od 12 do 35 miesięcy. Od 1 października 2024 r. zastąpiło ono rodzinny kapitał opiekuńczy. Miesięczna kwota tego świadczenia wynosi 500 zł na dziecko i jest taka sama niezależnie od posiadania orzeczenia o niepełnosprawności. Świadczenie nie przysługuje jednak w sytuacji, gdy na dane dziecko został wcześniej w pełni wykorzystany rodzinny kapitał opiekuńczy w łącznej wysokości 12 tys. zł.

Wnioski o świadczenia z programu „Aktywny Rodzic” można składać wyłącznie w formie elektronicznej. Rodzice i opiekunowie mają do dyspozycji platformę eZUS, aplikację mobilną mZUS, portal Emp@tia oraz bankowość elektroniczną, o ile dany bank udostępnił taką usługę.

fot. pexels.com
oprac. /kp/