Starzenie się kadr w ochronie zdrowia, edukacji i innych zawodach wymagających wieloletniego doświadczenia może w najbliższych latach stać się jednym z najważniejszych problemów rynku pracy.

Średni wiek osób wykonujących poszczególne zawody staje się coraz ważniejszym wskaźnikiem kondycji rynku pracy. Dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują, że różnice między branżami są bardzo wyraźne i wskazują na zbliżającą się zmianę pokoleniową, która w wielu sektorach może stanowić równie duże wyzwanie jak niedobór pracowników.

Najstarszą grupę zawodową stanowią lekarze specjaliści, których średni wiek wynosi 56 lat. Niewiele młodsi są lekarze dentyści specjaliści ze średnią wieku 54 lata. Wysokie wartości odnotowano również wśród kierowników instytucji ochrony zdrowia (52), pielęgniarek specjalistek (51) i techników analityki medycznej (51). – Starzenie się kadr nie oznacza automatycznie problemu. Doświadczenie jest ogromną wartością, szczególnie w zawodach wymagających odpowiedzialności i specjalistycznej wiedzy. Ryzyko pojawia się wtedy, gdy organizacje zbyt późno zaczynają przygotowywać następców. Kompetencji zdobywanych przez lata nie można uzupełnić szybką kampanią rekrutacyjną – potrzebny jest proces przekazywania wiedzy i budowania kolejnego pokolenia ekspertów – tłumaczy Magda Dąbrowska, prezeska Grupy Progres.

Średni wiek przekraczający 50 lat odnotowano także w wielu innych zawodach, m.in. wśród sędziów (51), ekonomistów (51), duchownych (51), przedstawicieli władz publicznych (50) oraz kierowników instytucji edukacyjnych (50). Zbliżone wartości dotyczą również nauczycieli szkół ponadpodstawowych, nauczycieli kształcenia zawodowego i nauczycieli akademickich, których średni wiek wynosi 49 lat.

Magda Dąbrowska podkreśla, że szczególne wyzwanie dotyczy profesji wymagających długiego przygotowania zawodowego i wieloletniego zdobywania doświadczenia. – W przypadku części zawodów nie wystarczy zwiększyć liczby ogłoszeń o pracę. Jeżeli młodzi ludzie nie widzą dla siebie miejsca w danej profesji, sama rekrutacja nie rozwiąże problemu. Potrzebna jest zmiana sposobu myślenia o zawodach – od tego, jak pozyskać pracownika, do tego, jak zbudować dla niego atrakcyjną ścieżkę wejścia i rozwoju – wskazuje.

Wysoki średni wiek charakteryzuje również wiele tradycyjnych zawodów, takich jak sprzedawcy na targowiskach (52), właściciele sklepów (50), rybacy morscy (50), jubilerzy (50), złotnicy (50), krawcy (50) czy obuwnicy (50). W tych profesjach przekazywanie wiedzy odbywało się dotychczas głównie w rodzinnych firmach i lokalnych społecznościach, jednak obecnie model ten wymaga dodatkowego wsparcia. – Największe wyzwanie dla tradycyjnych profesji nie zawsze polega na tym, że są mniej potrzebne. Często problemem jest ich widoczność w oczach młodych osób. Jeżeli zawód nie ma nowoczesnego wizerunku, trudno przyciągnąć nowych kandydatów, nawet jeśli oferuje stabilność i możliwość rozwoju – przekonuje ekspertka.

Nie wszystkie branże mierzą się jednak z podobnymi wyzwaniami. W zawodach związanych z transportem i budownictwem średni wiek pracowników utrzymuje się na poziomie ok. 44–49 lat. Dotyczy to m.in. kierowców autobusów, kierowców samochodów ciężarowych, maszynistów, spawaczy, hydraulików, monterów i księgowych.

Młodszą strukturę wiekową mają natomiast zawody związane z nowymi technologiami. Średni wiek operatorów sieci i systemów komputerowych wynosi 38 lat, a analityków systemów, projektantów aplikacji oraz specjalistów ds. sieci komputerowych ok. 35 lat. – Branże technologiczne pokazują inną stronę rynku pracy. Tutaj młodszy wiek pracowników często wynika z tempa zmian, a nie z braku doświadczenia. Kompetencje szybko się aktualizują, dlatego firmy muszą łączyć dwa elementy: pozyskiwanie nowych talentów oraz utrzymywanie osób, które posiadają wiedzę o procesach, produktach i klientach – wyjaśnia Magda Dąbrowska.

Najmłodsze grupy zawodowe tworzą osoby wykonujące prace, które często są pierwszym etapem kariery zawodowej. Pracownicy przygotowujący posiłki typu fast food i sportowcy mają średnio po 29 lat. Niewiele starsi są modele i modelki, stewardzi, kelnerzy, pracownicy centrów obsługi telefonicznej oraz demonstratorzy produktów (31–34). Młody wiek pracowników sprzyja napływowi nowych osób na rynek pracy, ale jednocześnie wiąże się z większą rotacją i koniecznością częstego wdrażania nowych pracowników.

Eksperci podkreślają, że średni wiek zatrudnionych nie jest sam w sobie ani zaletą, ani wadą. Kluczowe znaczenie ma umiejętne zarządzanie zespołami złożonymi z przedstawicieli różnych pokoleń oraz tworzenie warunków do przekazywania wiedzy i doświadczenia. Ich zdaniem w najbliższych latach to właśnie zachowanie kompetencji i przygotowanie następców stanie się jednym z najważniejszych wyzwań dla pracodawców.

Czytaj także: 42% Polaków chce pracować również po osiągnięciu wieku emerytalnego

fot. magnific.com
oprac. /kp/