W Polsce jedynie nieco ponad 14% aktywnych zawodowo osób po 50. roku życia deklaruje satysfakcję z wykonywanej pracy. Wynika tak z dziewiątej edycji międzynarodowego badania SHARE (Survey of Health, Ageing and Retirement in Europe). Zdaniem badaczy niski poziom zadowolenia z pracy może przekładać się na wcześniejsze opuszczanie rynku pracy, co w perspektywie starzenia się społeczeństwa stanowi jedno z najważniejszych wyzwań dla gospodarki.

Badanie, przeprowadzone w latach 2021–2022 wśród ponad 4,8 tys. aktywnych zawodowo osób w wieku 50 lat i więcej z 27 państw Europy i Izraela, analizowało różne aspekty jakości pracy. Oceniano m.in. obciążenie fizyczne, presję czasu, możliwości rozwoju zawodowego, wysokość wynagrodzenia, perspektywy awansu, poziom autonomii oraz wsparcie otrzymywane od współpracowników. Na podstawie odpowiedzi badacze wyodrębnili cztery grupy pracowników. Najliczniejszą stanowili pracownicy niezadowoleni z pracy, którzy stanowili 27% badanych. Kolejne grupy tworzyły osoby odczuwające zmęczenie fizyczne (26,8%) i zniechęcone wykonywaną pracą (25,2%). Jedynie około jedna piąta respondentów została zakwalifikowana do grupy osób rzeczywiście zadowolonych z pracy.

Polska należy do państw o jednym z najniższych poziomów satysfakcji zawodowej wśród osób po 50. roku życia. Zadowolenie z pracy deklaruje nieco ponad 14% respondentów, podczas gdy w Szwajcarii odsetek ten sięga 42%. Jednocześnie niemal 38% Polaków w tej grupie wiekowej wskazuje na duże zmęczenie fizyczne, prawie 30% zaliczono do grupy niezadowolonych, a 18,2% do osób zniechęconych. – Wśród Polaków osób niezadowolonych jest więcej niż przeciętnie w Europie. Mamy dosyć dużą grupę osób, które czują się fizycznie zmęczone wykonywaną pracą. W innych krajach wygląda to bardzo różnie. Kraje skandynawskie mają największy odsetek pracowników zadowolonych z pracy. Z kolei Europa Środkowa i Wschodnia, ale także Europa Południowa to miejsca, gdzie osób zadowolonych jest najmniej – podkreśla dr hab. Agnieszka Chłoń-Domińczak, prof. SGH, przewodnicząca Rządowej Rady Ludnościowej i liderka krajowej grupy badawczej SHARE.

Na wyniki może wpływać także długość czasu pracy. Dane Eurostatu pokazują, że w 2025 r. przeciętny tydzień pracy w Polsce wynosił 38,7 godziny. Taki sam wynik odnotowano w Bułgarii, natomiast dłużej pracowali jedynie Grecy, których średni tydzień pracy wyniósł 39,6 godziny. Dla porównania – średnia dla całej Unii Europejskiej była niższa i wynosiła niespełna 36 godzin tygodniowo. Najkrócej pracowano w Holandii (31,9), Niemczech i Danii (33,9) oraz Austrii (34). – Nie mamy kultury godzenia pracy i życia rodzinnego, nie mamy modeli typu flexicurity, które wdrażają chociażby kraje skandynawskie. Mamy też trochę inny profil, jeżeli chodzi o wykształcenie, strukturę rynku pracy – to wszystko należy uwzględnić, kiedy interpretujemy wyniki – tłumaczy badaczka.

Eksperci zwracają uwagę, że satysfakcja z pracy ma bezpośredni wpływ na decyzję o kontynuowaniu aktywności zawodowej po osiągnięciu wieku emerytalnego. Potwierdzają to również wyniki badania CBOS „Aktywność zawodowa osób starszych”, z którego wynika, że niemal co piąty emeryt nadal pracuje, a 63% aktywnych zawodowo emerytów deklaruje chęć pozostania na rynku pracy tak długo, jak będzie to możliwe. Jednym z najczęściej wskazywanych powodów jest właśnie zadowolenie z wykonywanej pracy. – W krajach, gdzie jest więcej osób zadowolonych z pracy, są wyższe wskaźniki zatrudnienia wśród osób w grupie 55–64 lat. I odwrotnie, tam, gdzie mamy mniej zadowolonych z pracy, jest też mniej osób, które pracują – i to jest jeszcze silniejszy związek. W związku z tym widać bardzo wyraźnie, jak ogromne znaczenie ma budowanie odpowiedniej jakości i warunków pracy. Chodzi o to, jak rozkładać zadania, żeby nie było presji czasu, jak dawać ludziom autonomię wykonywania pracy, jak doceniać ich pracę i budować sieci społeczne – wskazuje prof. Agnieszka Chłoń-Domińczak.

Znaczenie tych działań będzie rosło wraz z postępującym starzeniem się społeczeństwa. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego osoby w wieku powyżej 60 lat stanowiły w 2024 r. 26,6% mieszkańców Polski, a prognozy wskazują, że do 2050 r. ich udział wzrośnie do ok. 37%. Jednocześnie badanie CBOS dotyczące wyobrażeń o własnej starości pokazuje, że ok. 60% osób poniżej 60. roku życia zakłada, iż po przejściu na emeryturę będzie nadal pracować, przynajmniej w ograniczonym wymiarze.

– Pracowników 50+ na rynku pracy będzie coraz więcej, więc warto dbać o te osoby. Od nich w dużym stopniu zależy przyszłość naszego rynku pracy – podsumowuje prof. Agnieszka Chłoń-Domińczak.

fot. unsplash.com
oprac. /kp/