Mimo apeli samorządowców o przyspieszenie prac nad usuwaniem niebezpiecznych odpadów Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie planuje integracji dotacji na wymianę dachów azbestowych z programem „Czyste Powietrze”. Tymczasem w Polsce wciąż zalega ok. 7 mln ton wyrobów zawierających azbest, a dotychczasowe tempo prac pozwoliło na unieszkodliwienie zaledwie ułamka tej masy.

Wiceminister klimatu i środowiska Piotr Bogusz poinformował, że nie ma możliwości połączenia programu usuwania azbestu z programem priorytetowym „Czyste Powietrze”. Jak wyjaśnił, takie rozwiązanie nie byłoby uzasadnione ani pod względem celów, ani metodologii, ani efektywności realizowanych działań publicznych. Stanowisko resortu jest odpowiedzią na apel przewodniczącego Związku Gmin Wiejskich RP Stanisława Jastrzębskiego, który zwrócił uwagę na ryzyko nieskutecznej realizacji „Program Oczyszczania Kraju z Azbestu” oraz brak jego systemowej koordynacji z innymi kluczowymi politykami państwa. Zgodnie z założeniami programu wszystkie wyroby zawierające azbest powinny zostać usunięte do 2032 r. Zdaniem samorządowców tempo prac jest jednak niewystarczające, by osiągnąć ten cel.

W Polsce nadal zalega ok. 7 mln ton materiałów zawierających azbest, a dotychczasowe wydatki pozwoliły na usunięcie ok. 515 tys. ton. Przy obecnym poziomie finansowania, wynoszącym od 60 do 80 mln zł rocznie, proces eliminacji tych wyrobów potrwa zdaniem Stanisława Jastrzębskiego ponad sto lat. W ocenie Związku Gmin Wiejskich RP problem pogłębia brak powiązania z programem „Czyste Powietrze”. – Tysiące gospodarstw domowych nie mogą skorzystać z dofinansowania termomodernizacji i wymiany źródeł ciepła wyłącznie dlatego, że posiadają dachy zawierające azbest, a koszt ich wymiany nie jest objęty wsparciem – zwrócił uwagę przewodniczący organizacji.

Piotr Bogusz podkreślił jednak, że głównym celem programu „Czyste Powietrze” jest poprawa efektywności energetycznej budynków jednorodzinnych i ograniczenie emisji zanieczyszczeń do powietrza, a katalog kosztów kwalifikowanych został skonstruowany w sposób ściśle powiązany z osiąganiem efektów energetycznych i ekologicznych. Usuwanie azbestu – jako działanie z zakresu gospodarki odpadami i bezpieczeństwa zdrowotnego – nie wpisuje się bezpośrednio w tę metodykę. ˜– Odmienny zakres celów, różnice w metodologii oceny efektów, jak również uwarunkowania prawne związane z gospodarką odpadami, powodują, że łączenie programu usuwania azbestu z programem priorytetowym „Czyste Powietrze” nie jest ani możliwe, ani uzasadnione z perspektywy celowości, spójności działań oraz efektywności realizowanych interwencji publicznych – wyjaśnił Piotr Bogusz.

„Program Oczyszczania Kraju z Azbestu” jest realizowany od 2009 r. Jego celem jest sukcesywne usuwanie i bezpieczne unieszkodliwianie wyrobów zawierających azbest, ograniczenie ryzyka zdrowotnego i eliminacja negatywnego wpływu tego materiału na środowisko. Azbest był powszechnie stosowany w budownictwie w drugiej połowie XX w., głównie jako składnik pokryć dachowych i elewacyjnych, ze względu na swoją trwałość, odporność na ogień i niską cenę. Z czasem potwierdzono jednak jego silnie szkodliwe działanie. Włókna azbestowe uwalniające się do powietrza w wyniku uszkodzeń lub starzenia się materiałów mogą być wdychane przez ludzi. Ich obecność w organizmie wiąże się z ryzykiem poważnych chorób układu oddechowego, w tym azbestozy, raka płuc czy międzybłoniaka opłucnej. Z tego względu stosowanie azbestu zostało w Polsce zakazane, a jego usuwanie podlega ścisłym regulacjom.

fot. pixabay.com
oprac. /kp/